I SA/Łd 483/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. W. Jarzębowski, Sędziowie NSA del. P. Kiss, A. Cudak (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1999 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...], wydaną w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, Urząd Skarbowy w W. odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1999 r. w kwocie 10.264,10 zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 8.936,80 zł. Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S., po rozpatrzeniu odwołania podatnika, decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji. Zdaniem Izby Skarbowej nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki z art. 67§1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy nie zanegował, że przedstawione przez stronę okoliczności tj. niezrealizowanie zobowiązań przez A sp. z o.o. oraz oszustwo popełnione przez M. P. mają wpływ na osłabienie kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, jednakże utożsamianie tych okoliczności z przesłankami o charakterze wyjątkowym jest nieuzasadnione. Izba Skarbowa zwróciła również uwagę, iż żaden z przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie przewiduje możliwości złagodzenia płatności podatkowych w tego typu sytuacjach. W przypadku, gdy podatnik poniesie szkodę z tytułu współpracy z nierzetelnym kontrahentem ma pełne prawo oczekiwać odszkodowania na drodze sądowej od tego przedsiębiorcy. Izba Skarbowa również nie zgodziła się z zarzutem, iż organy podatkowe nienależycie ustaliły stan faktyczny sprawy, tj. sytuację ekonomiczno - finansową i rodzinną podatnika oraz jego stan majątkowy. W dniu 18 listopada 2002 r. pracownik Urzędu Skarbowego w W. spisał protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, skonfrontowany następnie z przedłożonymi przez podatnika oświadczeniami. Z powyższych dokumentów wynika, iż podatnik mieszka wraz z rodziną w mieszkaniu kwaterunkowym o powierzchni 76 m. kw. (czynsz miesięczny - 490,00 zł., woda - 230,00 zł., energia elektryczna - 150,00zł.). Na utrzymaniu podatnika jest troje dzieci w wieku szkolnym: córki - 18 i 11 lat oraz syn - 8 lat. Podatnik wskazał, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód miesięczny netto w kwocie 2.000,00 zł. Ponadto od marca 2002 r. zatrudniony jest w Spółce B. Żona zobowiązanego D. P. zatrudniona jest w KBO C Sp. z o.o. i B Sp. z o.o., osiągając dochód miesięczny w wysokości 2.500 zł. Prowadzi również własną działalność gospodarczą bez dochodu. Podatnik posiada samochody: MERCEDES BENZ, rok prod. - 1995, zakupiony w 1999 r. oraz JEEP GRANDCHER, rok prod. - 1995, zakupiony w czerwcu 2000 r. Samochody są przedmiotem zastawu bankowego. Strona posiada dwie działki budowlane: w miejscowości M. o pow. 0,25 ha. (zakupiona w lipcu 2000 r.), w miejscowości K. o pow. 2,64 ha (zakupiona w listopadzie 2000 r.) oraz nieruchomość nie zabudowaną w miejscowości D. 4 (1/2 część nieruchomości M. P. przekazał w formie darowizny swojemu synowi). Organ odwoławczy przeanalizował również złożone przez stronę deklaracje VAT-7 dla podatku od towarów i usług za lata 1999 r., 2000 r., 2001 r. i za okres styczeń - lipiec 2002 r. W tych okresach podatnik uzyskał obroty, które wyniosły odpowiednio: l.513.432,00 zł., 1.912.836.00 zł., 818.248,00 zł., 162.561,00 zł. Z przeprowadzonych przez organ odwoławczy czynności sprawdzających wynika, iż w okresie październik - grudzień 2002 r. (brak deklaracji za miesiąc X 2002r.) podatnik wykazał sprzedaż zwolnioną od podatku w kwocie 9.240 zł. oraz wartość sprzedaży opodatkowanej netto w wysokości 116.213 zł. W zeznaniach rocznych strona wykazała w 1999 r. dochód w wysokości 37.411,44 zł. (w tym z działalności gospodarczej - 37.001,74 zł). W 2000r. dochód z działalności M. P. wyniósł 18.418,41zł. W roku 2001 z działalności strona osiągnęła stratę w wysokości 159.948,89 zł., natomiast z innych źródeł dochód w kwocie 20.000,00 zł. W składanych deklaracjach na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy PIT-5 za 11 miesięcy 2002 r. zobowiązany wykazał przychód 206.399,74 zł.; koszty uzyskania przychodu 232.528,12 zł.; strata 26.128,38 zł. Zdaniem organów podatkowych brak w przedmiotowej sprawie okoliczności nadzwyczajnych, wyróżniających sytuację strony na tle innych podatników działających w tych samych realiach gospodarczych. Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu skargą podatnik M. P.. Zaskarżonej decyzji zarzucił niezgodność z prawem poprzez uchybienia proceduralne znajdujące odzwierciedlenie w naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, zasad postępowania dowodowego i oceny dowodów wyrażające się w niepoprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego, w tym w błędach w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i wynikających zeń konkluzji, niedostatecznego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej, tj. naruszenie art. 122, art. oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił niewłaściwą interpretację art. 67 § l ustawy Ordynacji podatkowej. Również podniósł naruszenie podstawowych zasad oraz praw i wolności obywateli określonych w Konstytucji RP, tj.: zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadę sprawiedliwości społecznej - art. 2 Konstytucji RP; zasadę równości wobec prawa - art. 32 Konstytucji RP; zasadę równiej dla wszystkich ochrony prawnej własności - art. 64 Konstytucji RP. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podatnik zarzucił, iż organy podatkowe zawęziły wyjątkowość sytuacji uzasadniających zastosowanie ulgi podatkowej na podstawie art. 67 §1 Ordynacji podatkowej wyłącznie do zdarzeń losowych. Dokonały przedmiotowego rozstrzygnięcia nie analizując wszystkich okoliczności sprawy, błędnie oceniły stopień przyczynienia się strony do powstania zaległości podatkowej, nienależycie ustaliły stan faktyczny sprawy, powyższe dotyczy w szczególności sytuacji majątkowej. Zdaniem skarżącego organy podatkowe zaniechały sprawdzenia okoliczności, na które się powoływał, tj. nie regulowanie należności przez głównych kontrahentów, postępowania cywilne wszczęte z powództwa strony, konieczność reorganizacji przedsiębiorstwa. Podatnik zarzuca organom podatkowym, iż w uzasadnieniu dokonanego rozstrzygnięcia nie wskazały, jakim środkom dowodowym przyznały moc dowodową, a jakim odmówiły wiarygodności. W szczególności zwraca uwagę na odmowę wiarygodności i mocy dowodowej złożonemu przez niego oświadczeniu o zaleganiu kontrahentów z płatnościami bez wskazania przyczyny tej odmowy i oparcie się w tym zakresie na oświadczeniu A Sp. z o.o. Za niedopuszczalne uważa działanie polegające na obciążaniu podatnika, działającego w dobrej wierze, konsekwencjami przestępczej działalności innej osoby, a mianowicie M. P.. Zarzuca ponadto, iż zastosowany wobec podatnika przez Urząd Skarbowy sposób ściągnięcia należności podatkowych, tj. zajęcie konta bankowego, na którym gromadzone są środki służące bieżącej obsłudze pociągnęło za sobą konflikty z kontrahentami, którzy wobec braku płatności odmawiali dalszej współpracy. W ocenie podatnika działania podejmowane w stosunku do niego przez organy podatkowe są jawnym wykorzystywaniem nadrzędnej pozycji organów fiskalnych, działają na jego szkodę, wykraczają poza dobre obyczaje oraz są sprzeczne z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Decyzje administracyjne podlegają kontroli sądowej w zakresie ich zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zatem Sąd uprawniony jest do zbadania, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym podatkowym prawem materialnym oraz przepisami proceduralnymi. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja administracyjna wydana w oparciu o art. 67§1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana w oparciu o powyższe uregulowanie prawne daje podstawy organom podatkowym do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organy administracji publicznej mają wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do których odnosi się hipoteza normy prawnej. Pozostawiono tym organom ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również ocenę zakresu tego umorzenia. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają również kontroli sądowej, stosownie do treści art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Z uwagi jednak na zasadę rozdziału władzy sądowniczej od wykonawczej, wyrażonej w art. 10 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ), kontrola tych decyzji ograniczona jest do badania poprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego. Zatem sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego, zgodnie z uregulowaniami wynikającymi z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późń. zm.). Rozgraniczenie bowiem sprzecznych interesów: z jednej strony podatnika ubiegającego się o ulgę, a z drugiej - budżetu Państwa i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności konkretnej sprawy jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 67&1 Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 przywołanej wcześniej ustawy. Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ograniczony jest więc jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem. Stanowisko to jest ugruntowane w judykaturze ( zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., I S.A./Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., I S.A./Łd 272/97). Analiza akt postępowania administracyjnego doprowadza do wniosku, iż w niniejszej sprawie organy podatkowe nie naruszyły przepisów Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 122 tej ustawy organ podatkowy pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę, podjął wszelkie działania zmierzające do ustalenia okoliczności dotyczących istnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Świadczą o tym chociażby obszerność załączonych akt administracyjnych. W szczególności dokonano precyzyjnych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej podatnika. Odzwierciedleniem tego jest między innymi protokół dotyczący sytuacji życiowej M. P. z dnia 18 listopada 2002 r. Przeanalizowano również składane przez podatnika zeznania i deklaracje podatkowe. Ocena tych dowodów jest prawidłowa i nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art.191 Ordynacji podatkowej. Należy przy tym podkreślić, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, przy ocenie możliwości zastosowania ulgi podatkowej istotna jest sytuacja faktyczna z chwili rozstrzygania przez organy podatkowe, a nie z chwili złożenia wniosku. Podatnik w tym okresie oprócz prowadzonej działalności gospodarczej, przynoszącej miesięcznie dochód netto 2.000 zł., pozostawał w stosunku pracy w spółce B. Małżonka podatnika również prowadziła własną działalność gospodarczą, ponadto zatrudniona była w dwóch spółkach, osiągając dochód miesięczny w kwocie 2.500 zł. Ponadto warto podkreślić, że podatnik domagając się umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1999 r. w kwocie 10.264,10 zł. wraz z należnymi odsetkami, poczynił w tym okresie szereg zakupów wartościowych składników majątkowych. W lipcu 2000 r. kupił działkę budowlaną o powierzchni 0,25 ha za kwotę 6.310,44 zł. Następnie w listopadzie 2000 r. nabył działkę budowlaną o powierzchni 2,64 ha za kwotę 109.900 zł. Wreszcie we wrześniu 2001 r. zakupił nieruchomość o powierzchni 1,87 ha za kwotę 12.000 zł. Jednocześnie w 1999 r. podatnik nabył za cenę 80.000 zł. Samochód "Mercedes Benz" rocznik 1995 oraz w czerwcu 2000 r. samochód "Jeep Grandcher" rocznik 1995 za kwotę 56.000 zł. Wprawdzie skarżący podnosi, że powyższe pojazdy są przedmiotem zastawu bankowego. Jednakże wartość wskazanych zakupów świadczy o tym, że sytuacja finansowa podatnika pozwalała, przy pewnym zaplanowaniu wydatków, na zapłatę zaległości podatkowej. Organy podatkowe rozważyły również interes publiczny w niniejszej sprawie. Istotne w tym zakresie unormowanie zawarte jest w art. 84 Konstytucji RP. Przepis ten określa zasadę powszechności opodatkowania, będącej wyrazem zasady sprawiedliwości podatkowej, wynikającej z art. 217 Konstytucji RP (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 1999 r., K 28/98). Zatem wszelkie odstępstwa od powyższej zasady, polegające na zaniechaniu poboru podatku winny mieć charakter wyjątkowy, wynikający z losowych zdarzeń podatnika (wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 12 czerwca 2000 r., I SA/Lu 375/99; wyrok NSA z 19 kwietnia 2000 r., I SA/Gd 655/98; wyrok NSA 18 lutego 2000 r., III SA 372/99). W związku z tym całkowicie chybione są zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia podstawowych zasad oraz praw i wolności obywatelskich. W szczególności zasada demokratycznego państwa prawnego i zasada sprawiedliwości społecznej, zasada równości wobec prawa, czy też zasada ochrony prawa własności, nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia skarżącego od powszechnych obciążeń publicznoprawnych. Organy podatkowe zasadnie uznały, że bez znaczenia dla zasadności wniosku M. P. są okoliczności powstania zaległości podatkowej. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, czy też odsetek za zwłokę na podstawie art.67&1 Ordynacji podatkowej, jak już wcześniej wskazano, organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest zaskarżona decyzja (zob. wyrok NSA z 25.11.1999r., III SA 7875/98). Natomiast podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące niesolidności kontrahentów przedsiębiorcy, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy uwzględnienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych. Przedsiębiorca bowiem nie może przerzucać ryzyka finansowego, nieodłącznie związanego z działalnością gospodarczą, na budżet państwa. Przedsiębiorca planując swoją działalność gospodarczą zobowiązany jest uwzględniać wydatki związane z obciążeniami publicznoprawnymi, czy też ze stratami związanymi z postępowaniem nieuczciwych kontrahentów. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sposób prawidłowy ustalono stan faktyczny i zastosowano przepis art. 67§1 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) oddalił skargę.