I SA/Łd 485/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu wznowionego na żądanie strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną ustalająca zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie sądowe, 2) oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją ostateczną z dnia [...] 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-B z dnia [...]2006 r. ustalającą skarżącemu zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001, w kwocie 130.154 zł od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 173.539 zł. W dniu 30 sierpnia 2013 r. do ww. organu podatkowego wpłynął wniosek strony o wznowienie postępowania w powyższej sprawie w trybie art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: "O.p.". Stosownie do wymienionego przepisu została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Wnioskodawca wskazał, że wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z dnia 27 sierpnia 2013 r. poz. 985) Trybunał Konstytucyjny orzekł, między innymi, iż art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...]2013 r. wznowił postępowanie. W dniu 14 stycznia 2014 r. organ podatkowy działając w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p., wydał postanowienie, którym zawiesił z urzędu wznowione postępowanie. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że Marszałek Sejmu RP w dniu 9 grudnia 2013 r. skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o wyjaśnienie wątpliwości co do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie oraz o jego uchylenie. W ocenie pełnomocnika, wniosek o wykładnię wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może być uznany za pismo wywołujące konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy własne postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył skargę zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z [...] stycznia 2014 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących przepisów. W piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2014 r. organ podatkowy wniósł o umorzenie postępowania sądowego oraz o miarkowanie kosztów postępowania sądowego. Wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt SK 18/09 Trybunał Konstytucyjny odmówił wyjaśnienia wątpliwości co do treści części I punktu 2 w związku z punktem 3 i częścią II wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. W myśl art. 205a § 1 pkt 4 O.p. organ podatkowy podejmie postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - w dniu powzięcia przez organ podatkowy wiadomości o uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego to postępowanie. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazując jako podstawę art. 205a § 1 pkt 4 O.p. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. podjął zawieszone postępowanie. Następnie decyzją z dnia [...]2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-B. z dnia [...] 2006 r. w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego i umorzył postępowanie w sprawie. Pismem z dnia 21 maja 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych. W ocenie pełnomocnika postępowanie w niniejszej sprawie zostało wywołane działaniem organu podatkowego, które nie sposób określić inaczej niż fraudem legis, względnie w skrajnie złej wierze. Powyższa okoliczność uzasadnia wniosek o zasądzenie od strony przeciwnej – w charakterze swoistej sankcji za nadużycie władzy – zwrotu kosztów postępowania według maksymalnej stawki, tj. sześciokrotności wynagrodzenia przewidzianego w przepisach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: "P.p.s.a." Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie o zawieszeniu postepowania podatkowego. W dniu [...] kwietnia 2014 r. organ podatkowy podjął postępowanie podatkowe, a w dniu [...] 2014 r. wydał decyzję podatkową uwzględniającą żądania zawarte we wniosku o wznowienie postępowania. Wobec podjęcia i zakończenia postępowania wznowieniowego, sprawa oceny legalności jego zawieszenia stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Dokonując powyższej oceny sąd miał na uwadze konsekwencje uwzględnienia skargi na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. W takim przypadku sąd, co do zasady uchyla takie orzeczenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W ściśle określonych przypadkach może również stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Rezultatem tych działań, jest więc kontynuowanie uprzednio zawieszonego postępowania. Taki sam efekt wywołuje wydanie przez organ podatkowy postanowienia o podjęciu postępowania. Podkreślić należy, że kontrola sądowoadministracyjna ma prowadzić do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, co w przypadku niezasadnego zawieszenia postępowania administracyjnego oznacza kontynuowanie tego postępowania. Jeżeli więc organ podatkowy sam doprowadzi do tego stanu rzeczy (poprzez podjęcie postępowania) to przestaje istnieć przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej. Postanowienie podejmujące postępowanie niweczy bowiem (podobnie jak orzeczenie sądowe) skutki postanowienia o jego zawieszeniu (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 1014/08 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.nsa.gov.pl). Ocena legalności postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego jest uzasadniona tak długo jak długo postępowanie to podlega zawieszeniu. W sytuacji, gdy zostało ono podjęte, a tym bardziej zakończone, kwestia legalności jego zawieszenia staje się bezprzedmiotowa. Oddalając wniosek strony skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, sąd miał na uwadze, że uwzględnienie tego żądania jest możliwe w ściśle określonych wypadkach. Po pierwsze w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji (art. 200 P.p.s.a.). Po drugie w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3, tj. w przypadku uwzględnienia skargi przez organ podatkowy w trybie samokontroli (art. 201 § 1 P.p.s.a.). Żadna z tych sytuacji nie zaistniała w niniejszej sprawie. Z art. 200 P.p.s.a. wynika ponadto, że zwrot kosztów postępowania nie ma charakteru sankcji za wydanie aktu z naruszeniem prawa. Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania ma na celu zrekompensowanie stronie skarżącej wydatków, które poniosła dochodząc swoich praw przed sądem. Mając na uwadze powyższe sąd postanowił jak w sentencji. mko