I SA/Łd 508/18

Dnia 4 września 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I – Katarzyna Patynowska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku, nr UNP [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. P. O. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca napisał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bowiem aktualnie wszystkie jego rachunki bankowe zostały zajęte. Z uwagi na brak środków skarżący nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, ani ponoszenia codziennych wydatków związanych z utrzymaniem. Skarżący nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wierzytelności. Skarżący jest właścicielem dwóch samochodów, w tym jednego osobowego, który – jak wskazał – jest objęty wpisem do rejestru zastawów skarbowych oraz "innego samochodu" (bez wskazania marki, roku produkcji, czy wartości). W 2017 roku średni miesięczny dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wynosił 6.407 zł. Na zobowiązania i stałe wydatki skarżącego składa się opłata za telefon (145 zł), czynsz najmu (201 zł), składki na ubezpieczenie społeczne (1.414 zł) oraz rata leasingowa (5.304 zł). W miesiącu maju skarżący otrzymał faktury zakupowe u dostawców na kwotę ok. 32.713 zł. Skarżący ponadto ponosi także koszty z tytułu zwrotu towarów, które są zmienne. Skarżącego również obciążają koszty niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą, na które składa się koszt własnego utrzymania, telewizja i internet (165 zł), koszty kredytu (1.420 zł) oraz koszty paliwa. Do wniosku jego autor dołączył dokumenty potwierdzające prowadzenie postępowań egzekucyjnych i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2017 i 2016 (PIT-36). Z zeznania za rok 2017 wynika, iż skarżący osiągnął przychód w kwocie 2.530.232,42 zł, przy kosztach uzyskania dochodu na poziomie 2.453.337,34 zł, zatem dochód wyniósł 76.895,08 zł. Natomiast z zeznania za rok 2016 wynika, że skarżący osiągnął przychód w kwocie 2.479.522,47 zł, przy kosztach uzyskania przychodu na poziomie 2.414.310,31 zł, zatem uzyskał dochód w kwocie 65.212,16 zł. Z uwagi na to, iż oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżący został mocą zarządzenia referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 roku zobowiązany – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – do złożenia: - wyciągów z wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich 6 miesięcy; - informacji o posiadanych dwóch samochodach osobowych (marki, modelu, wieku, wartości oraz dacie i cenie nabycia). W wykonaniu zarządzenia skarżący w piśmie z dnia 20 sierpnia 2018 roku wskazał, iż jest właścicielem samochodu Mercedes Benz o wartości ok. 76.000 zł wyprodukowanego w 2015 roku, a zakupionego w roku 2017, samochód jest objęty wpisem do Rejestrów Zastawów Skarbowych. Ponadto skarżący od dnia 26 maja 2018 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim, ale nie otrzymuje z tego tytułu świadczeń z uwagi na zajęcia egzekucyjne. Do pisma jego autor dołączył wyciąg z jedynego posiadanego aktualnie rachunku bankowego i potwierdzenia zamknięć wcześniej posiadanych rachunków bankowych ze wskazaniem salda. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Generalną zasadą postępowania sądowego jest wszakże ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Orzeczenie w sprawie przyznania prawa pomocy referendarz wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z art. 255 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu referendarz skorzystał z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. i zarządzeniem z dnia 31 lipca 2018 roku wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Wezwany nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w nim pytania (nie udzielił informacji o drugim posiadanym przez skarżącego samochodzie) oraz nie przedstawił wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów (skarżący nie złożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a jedynie informację o zamknięciu tych rachunków i saldzie na tych rachunkach na dzień ich zamknięcia), czym uniemożliwił pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Bezspornie, niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienia NSA: z dnia 29 stycznia 2015 roku, sygn. II OZ 58/15; z dnia 1 marca 2006 roku, sygn. II OZ 235/06; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 roku, sygn. I OZ 959/14). W ocenie referendarza wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego skarżący, choć tego nie przyznaje, posiada środki finansowe lub majątek pozwalający mu na opłacenie wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Z akt sądowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży narzędzi i elektronarzędzi. Choć – jak wskazał w piśmie z dnia 20 sierpnia 2018 roku – od dnia 26 maja 2018 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim, ale nie otrzymuje z tego tytułu świadczeń z uwagi na zajęcia egzekucyjne. Z analizy przekazanych dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego wynika, że w 2016 roku średni miesięczny dochód skarżącego wyniósł 5.434 zł, a w roku 2017 – 6.407 zł. W roku 2017 – jak wskazał skarżący – zakupił on samochód osobowy Mercedes Benz o wartości 76.000 zł. Ponadto skarżący posiada inny samochód, ale mimo wezwania zarządzeniem z dnia 31 lipca 2018 roku, nie wskazał co to jest za samochód i jaką przedstawia wartość. Choć skarżący wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych nieruchomości, a z ruchomości jedynie dwa samochody osobowe (przy czym – mimo wezwania – nie wiadomo jaką wartość przedstawia jeden z nich), to mimo to podkreślił, iż obciążają go raty leasingowe w kwocie 5.304 zł i rata kredytu w wysokości 1.420 zł. Skarżący nie powołał się na to, że zalega z zapłatą rat leasingowych lub rat kredytu, z czego można wnioskować, że te zobowiązania opłaca, a zatem dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi. Skarżący w postępowaniu sądowych jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, co także zapewne wiąże się z obciążeniem finansowym. W ocenie referendarza sądowego okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie kosztów postępowania, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Nie bez znaczenia w sprawie jest także okoliczność, iż skarżący nie w pełni wykonał zarządzenie wzywające do złożenia dodatkowych dokumentów w celu oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W razie zmiany sytuacji materialnej strona będzie mogła wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1, art. 246 § 1 pkt 2, art. 255 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. Ake.