I SA/Łd 541/16

Dnia 3 listopada 2016 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 22 września 2016 r. w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 22 września 2016 r. W dniu 12 maja 2016 roku M. Da. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku w części orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę na umowę zlecenie w wysokości 728 zł netto miesięcznie. Oświadczył także, że 280 zł miesięcznie wydaje na leki i ok. 210 zł na opłaty. Zarządzeniem z 14 lipca 2016 roku skarżący został zobowiązany do udokumentowania okoliczności wskazanych we wniosku poprzez: nadesłanie odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2014 rok i 2015 rok, udokumentowanie wysokości dochodów z pracy na umowę zlecenie z okresu ostatnich trzech miesięcy; wskazanie czyją własnością jest nieruchomość stanowiąca miejsce zamieszkania skarżącego oraz udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem ponoszonych przez wnioskodawcę. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał zeznanie podatkowe za 2014 rok, z którego wynika, że uzyskał on dochód rzędu 9.734 zł. Nie nadesłał zeznania za 2015 rok, a jedynie informacje PIT-11, w której jako płatnik figuruje D. R., i z której wynika, że z tytułu umowy zlecenia uzyskał dochód w wysokości 3.986 zł. Nadesłał także dokumenty potwierdzające wysokość kwoty uzyskiwanej z tytułu umowy zlecenia. Wobec wątpliwości dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wynikających z nadesłanych przez niego dokumentów zarządzeniem z 18 sierpnia 2016 roku został on zobowiązany do wskazania czyją własnością jest nieruchomość stanowiąca miejsce zamieszkania skarżącego oraz udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania tej nieruchomości; wyjaśnienia kim dla skarżącego pozostaje właścicielka firmy A. R. D., na rzecz której świadczy on swoje usługi w ramach umów zlecenia, ewentualnie udzielenie informacji o sytuacji majątkowej i źródłach utrzymania R. D.. jeśli pozostaje ona żoną wnioskodawcy, w tym nadesłanie jej deklaracji podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe, deklaracji VAT-7 za ostanie 4 okresy rozliczeniowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że dom w którym jest zameldowany jest własnością jego żony R. D., która prowadzi działalność gospodarczą i na której rzecz wnioskodawca świadczy swoje usługi. Skarżący wskazał, że od 1998 roku posiada z żoną ustrój rozdzielności majątkowej i nie dysponuje jej deklaracjami podatkowymi. Ponadto oświadczył, że w domu żony przebywa rzadko i nie zna kosztów jego utrzymania. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 22 września 2016 r. odmówiono skarżącemu udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowienia z 22 września 2016 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że nie potrafi udokumentować ponoszonych wydatków, nie przechowywał paragonów na zakupione leki i nie posiada faktur za opłacane media. Ponadto nie przesłał deklaracji podatkowych żony, ponieważ nie posiada do nich dostępu. Oświadczył jednocześnie, ze pomimo formalnego pozostawania w związku małżeńskim pozostaje między nim, a małżonką faktyczna i formalna rozdzielność majątkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżący nie wykazał przesłanek wynikających z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). W orzecznictwie podkreśla się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 29.01.2008 r., sygn. akt I FZ 437/07, niepubl.), natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą około 728 zł netto. Oświadczył jedynie że ok. 280 zł wydaje na leki i 210 zł na media, okoliczności tych jednak w żaden sposób nie udokumentował. W toku postępowania wyjaśniającego wnioskodawca oświadczył, że swoje usługi na podstawie umowy zlecenia świadczy na rzecz firmy prowadzonej przez żonę, także w jej domu jest zameldowany, ale nie zna wysokości kosztów jego utrzymania. Oświadczył także, że z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej i nie dysponuje jej deklaracjami podatkowymi. Mimo wezwania nie nadesłał także swojej deklaracji podatkowej za rok ubiegły a jedynie informacje PIT-11. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że informacje, które podał skarżący są niewystarczające dla oceny jego sytuacji majątkowej. Wnioskodawca również na etapie sprzeciwu nie udokumentował żadnych ponoszonych dochodów niezbędnego utrzymania, nie udzielił też informacji dotyczących sytuacji materialnej oraz wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę zasłaniając się umową majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Należy jednak wskazać, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Rację ma straszy referendarz sądowy podnosząc, że pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim wiąże się bowiem z wzajemną pomocą i obowiązkiem alimentacyjnym, a istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym. Zdaniem Sądu fakt, że w złożonym oświadczeniu skarżący nie przedstawił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej i nie uczynił tego również w złożonym sprzeciwie, pozwala przyjąć, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie. Uznać zatem należy, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący uchyla się od obowiązku przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast to na stronie skarżącej jako wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności dowodzących, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację składaną Sądowi należy podać w sposób pełny i rzetelny. Zatem, w sytuacji braku żądanych informacji Sąd nie ma możliwości rzeczywistej oceny sytuacji strony. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., bowiem nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. AKE.