I SA/Łd 573/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant Sekretarz sądowy Aleksandra Milczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 20 czerwca 2024 r. nr SKO.510.85.24 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J. B.-G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Pismem z 26 lipca 2024 r. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 2 czerwca 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 26 kwietnia 2024 r. Burmistrz Łasku działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej "u.p.e.a.") oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) oddalił zarzut A. M. w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że podatnik 18 kwietnia 2024 r., na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wniósł zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łasku na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Burmistrza Łasku 19 marca 2024 r. i obejmował zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od X/2019 do XII/2020. Wierzyciel poinformował, że 28 czerwca 2029 r. podatnik złożył deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Pojemniki na odpady zostały dostarczone na nieruchomość podatnika położoną pod adresem [...], [...-...] Ł. 4 lipca 2019 r. W 2020 roku strona nie dokonała żadnych wpłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi mimo wysyłanych przez organ upomnień. Ponadto organ odwołał się do art. 6m ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z treścią którego, w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia należnej opłaty właściciel nieruchomości jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Z akt sprawy wynika, że deklaracja zmieniająca, w której A. M. oświadczył, że na ww. nieruchomości nie będą już wytwarzane odpady została przez stronę złożona dopiero 29 grudnia 2020 r., a zatem w ocenie organu do tej chwili strona miała obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W konsekwencji powyższych ustaleń Burmistrz Łasku oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę zażalenia postanowieniem z 20 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z treści argumentów przedstawionych dla uzasadnienia zgłoszonego zarzutu wynika, że zobowiązany kwestionuje istnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) w związku z faktem braku wytwarzania odpadów oraz nieodbieraniem ich przez uprawniony podmiot. Odwołując się do treści art. 6c ust. 1, art. 6h oraz art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399, dalej "u.c.p.g.") organ podkreślił, że opłata za gospodarowanie odpadami nie jest świadczeniem wzajemnym uiszczanym za wykonaną przez gminę usługę lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania tymi odpadami ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego da zapłaty tej opłaty. Zgodnie zaś z art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Rada Gminy w Łasku podejmowała uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia tej opłaty: w dniu 3 kwietnia 2019 r. Uchwała nr VIII/61/2019 (Dz. Urz. Łódzk. z 2019 r. poz. 2801) i w dniu 6 czerwca 2019 r. Uchwała nr X/108/2019 (Dz. Urz. Łódzk. z 2019 r. poz. 3321). Organ wyjaśnił, że strona jest właścicielem nieruchomości położonej pod adresem: W. 10, [...] Ł., na której prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: A.. W czerwcu 2019 r. podatnik złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości, wskazując że nieruchomość jest niezamieszkała, lecz wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Wtedy też rozpoczęto naliczanie opłaty za zagospodarowanie odpadami oraz odbiór odpadów. Ponadto z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że 4 lipca 2019 r. wydano stronie jeden pojemnik na odpady o pojemności 120 I. dla frakcji ZMI-01, zaś jego zwrot nastąpił w dniu 14 stycznia 2021 r., po wcześniejszym skorygowaniu przez podatnika deklaracji (29 grudnia 2020 r.), który w części H. wskazał, że nie posiada żadnych pojemników na odpady zmieszane. Mając na uwadze podnoszone przez podatnika zarzuty organ podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu pierwszej instancji, że skoro zobowiązany zadeklarował uiszczanie opłaty od nieruchomości niezamieszkałej, na której powstawały odpady komunalne, to oznacza, że miał obowiązek uiszczenia opłat w obowiązującej w danym okresie wysokości. Brak stosownej wpłaty obligował organ pierwszej instancji do podjęcia działań przewidzianych prawem do wyegzekwowania należności nieuiszczonych (art. 2 § 1 u.p.e.a.). W obszernej skardze do sądu administracyjnego A. M. podniósł zarzuty manipulowania dowodami i ich usuwania, braku należytej informacji oraz wskazał na problemy z potwierdzeniem odbioru dokumentów w czasie pandemii COVID-19. Ponadto skarżący zarzucił SKO niezachowanie należytej staranności w sprawie, wskazał na bezpodstawne żądanie przez Gminę Ł. po ponad 5 latach opłat za wywóz odpadów, których nie wywożono oraz dostarczenie pojemników, które nigdy nie zostały dostarczone. Skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia SKO w Sieradzu oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, przeprowadzenia dokładnego postępowania dowodowego oraz przysłuchania świadka – G. M. i kierownika B. oraz zawiadomienia odpowiednich organów ścigania o popełnieniu przestępstwa z art. 304 kpk. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Tytułem wstępu należy wskazać, że postępowanie w którym wydano kwestionowane postanowienie zostało zainicjowane przez skarżącego, na skutek wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skorzystania przez stronę z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a.. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie jej późniejszej kontroli sądowej. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziano zamknięty katalog sytuacji, stanowiących podstawę do wniesienia zarzutów. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy trafnie zidentyfikowały, iż skarżący kwestionuje istnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), w związku z brakiem wytwarzania odpadów na nieruchomości położonej pod adresem [...], [...-...] Ł. oraz nieodbieraniem ich przez uprawniony podmiot. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, LEX nr 3446992). W tym kontekście Sąd stwierdza, że podnoszone przez skarżącego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie są zasadne. Sąd podzielił stanowisko SKO, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie mają wpływu na ocenę prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W szczególności Sąd podziela stanowisko organów, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną, powstającą z mocy prawa, której obowiązek obliczenia i termin zapłaty przez właściciela nieruchomości wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku z 25 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 955/21 zgodnie z którym, iż jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują obowiązek złożenia deklaracji w przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, jak w przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to określenie wymiaru wynikającego z mocy prawa zobowiązania następuje przez samoobliczenie w złożonej przez podatnika deklaracji. Jak słusznie wyjaśnił organ w myśl art. 6h opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić: 1) właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, 2) osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 2a ust. 1, 3) właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2, na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale. Z akt sprawy wynika, że w myśl art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Rada Miejska w Łasku podejmowała uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia tej opłaty, za poszczególne okresy mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, tj. 3 kwietnia 2019 r. Uchwała nr VIII/61/2019 (Dz. Urz. Łódzk. z 2019 r" poz. 2801) oraz 6 czerwca 2019 r. Uchwała nr X/108/2019 (Dz. Urz. Łódzk. z 2019 r. poz. 3321). Z kolei zgodnie z art. 6m u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych, a w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Na szczególną uwagę przy tym zasługuje wynikający z treści art. 6m ust. 1 u.c.p.g. mechanizm ponoszenia opłat za odbiór i zagospodarowanie odpadów opisany w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powołana ustawa wprowadza zasadę, że to do właściciela nieruchomości należy inicjatywa w zakresie poinformowania organu gminy (którego zadaniem własnym - art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - jest zagospodarowanie i odbiór odpadów komunalnych) o obowiązku oraz zmianach wpływających na wysokość opłaty. Zgodnie zatem z art. 6h w związku z 6m u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami. W ten sposób dokonuje sam wymiaru należnej opłaty, przy czym ta sama deklaracja, w przypadku niedokonania wpłaty w zakreślonym terminie stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Taką właśnie deklarację złożył skarżący 28 czerwca 2019 r., wskazując, że nieruchomość położona pod adresem W. 10, [...] Ł. nie jest zamieszkała, lecz wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Wtedy też rozpoczęto naliczanie opłaty oraz przystąpiono do odbioru odpadów, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy – pokwitowanie wydania stronie 4 lipca 2019 r. pojemnika o poj. 120 l na odpady zmieszane (frakcja ZMI-01). Podkreślenia wymaga, że z pouczenia umieszczonego na złożonej przez stronę deklaracji (k. 1 akt administracyjnych ) jasno wynika, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015 ze zm.). Natomiast w pkt 3 objaśnień zawartych na formularzu deklaracji poinformowano stronę o treści art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Tymczasem skarżący dokonał korekty ww. deklaracji dopiero 29 grudnia 2020 r., wskazując w części H., że nie posiada żadnych pojemników na odpady zmieszane. Z akt administracyjnych (k. 3-5) wynika ponadto, że wierzyciel – Burmistrz Łasku, kilkukrotnie wysyłał skarżącemu upomnienia do uregulowania zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od października 2019 r. do grudnia 2020 r., (upomnienia z 27 lutego 2020 oraz 1 czerwca 2020 doręczone zostały w trybie awizo, natomiast upomnienia z 29 września 2020 r. oraz 25 marca 2021 r. skarżący odebrał osobiście). Ponieważ skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku Burmistrz Łasku przekazał 19 marca 2024 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łasku tytuł wykonawczy nr [...] w celu podjęcia postepowania egzekucyjnego w sprawie. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz podnoszoną przez stronę argumentację Sąd jeszcze raz podkreśla, że obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest uzależniony od przekazywania przez mieszkańca odpadów komunalnych, jak również od tego, czy odpady są na nieruchomości wytwarzane, czy też nie. Bez wpływu na realizację obowiązku uiszczenia opłaty przez właściciela (współwłaściciela) nieruchomości pozostaje w szczególności ocena zobowiązanego, co do ewentualnego braku potrzeby odbioru odpadów z jego nieruchomości, czy też jakości świadczeń oferowanej przez podmiot zobowiązany do ich odbioru. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie stanowi bowiem ceny za wykonaną usługę, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę (związek gmin). Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika wszak z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą (związkiem gmin) i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów u.c.p.g. oraz unormowań zawartych w prawie miejscowym. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych odpadów (wyroki: NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1579/15, WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. I SA/Go 476/17; WSA w Kielcach z 28 lipca 2016 r., sygn. I SA/Ke 377/16). Ponadto zgodnie z treścią art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań powstałych z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h u.c.p.g., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto w przypadkach, o których mowa w art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Z akt niniejszej sprawy wynika, że tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie złożonej przez skarżącego deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, która została sporządzona według wzoru i zawierała pouczenie, że stanowi ona podstawę egzekwowania wynikającej z niej opłaty, przy czym strona dokonała jej korekty dopiero 29 grudnia 2020 r.. Zatem wobec nieuiszczenia opłat za wskazane wyżej okresy zasadnie wdrożono wobec strony egzekucję administracyjną, gdyż obowiązek był wymagalny. Reasumując, wobec braku wpływu podnoszonych przez skarżącego okoliczności na istnienie egzekwowanego obowiązku, zaskarżone postanowienie jest w ocenie Sądu zgodne z prawem, a zgłoszone przez stronę zarzuty należy uznać za niezasadne. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku dowodowego Sąd wskazuje, że nie może on odnieść zamierzonego przez stronę skutku, ponieważ w trakcie sądowej kontroli postanowienia w zakresie skargi na czynność egzekucyjną nie mogą być badane ewentualne nieprawidłowości w przebiegu postępowania podatkowego. Tym samym jego przeprowadzenie nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości warunkujących zastosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach pełnomocnika z urzędu, reprezentującego w przedmiotowej sprawie stronę, Sąd orzekł w oparciu o regulację zawartą w art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 7630). db