I SA/Łd 609/07
WyrokWSA w Łodzi2007-11-14
Skład orzekający: Wiktor Jarzębowski, Piotr Kiss, Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, może dokonać sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie spółki, która została błędnie wskazana w decyzji organu pierwszej instancji, bez wydawania odrębnego postanowienia o sprostowaniu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, może dokonać sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie spółki, jeśli błąd ten jest oczywisty i jednoznaczny, a jego sprostowanie nie prowadzi do zmiany merytorycznej decyzji. Organ odwoławczy nie musi wydawać odrębnego postanowienia o sprostowaniu, jeśli w uzasadnieniu swojej decyzji jasno wskazuje na poprawioną nazwę i ocenia błąd jako oczywistą omyłkę pisarską, która nie wpływa na wynik postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Pana A. T. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności A. T., wskazując błędną nazwę spółki. Po wniesieniu odwołania, organ pierwszej instancji sprostował omyłkę pisarską w nazwie spółki. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając zmianę nazwy za oczywistą omyłkę pisarską. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wcześniej uchylił postanowienie o sprostowaniu, uznając je za przedwczesne. Ostatecznie, WSA w Łodzi oddalił skargę A. T., uznając, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił zmianę nazwy jako oczywistą omyłkę pisarską, która nie wpłynęła na merytoryczne rozstrzygnięcie.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Kiss Asesor WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak - Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za grudzień 1999 roku oraz luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2000 roku oddala skargę.
I SA/Łd 609/07
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], powołując się na przepisy art. 21 ustawy z dna 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), art. 207, art. 91, art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1 – § 3, art. 109, art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, orzekł o solidarnej odpowiedzialności Pana A. T. za zaległości podatkowe Sp. z o.o. "A" z siedzibą w Ł. ul. A Odpowiedzialność ta dotyczyła:
- zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 1999 r., luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2000 r. w łącznej kwocie 244.341,14 zł;
- odsetek za zwłokę naliczonych od w/w zaległości podatkowych w łącznej kwocie 227.709,10 zł;
- kosztów egzekucyjnych w kwocie 23.420,10 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy przedstawił, w rozbiciu na poszczególne miesiące, zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A" i po przytoczeniu treści przepisów art. 116 § 1 i 2 oraz art. 107 Ordynacji podatkowej, stwierdził, że oznaczenie zarządu Spółki wynika z akt rejestrowych Sądu Rejonowego w Ł. [...] – księgi handlowej nr [...]. Spółka została utworzona na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego – repertorium [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. [...]z dnia [...]r., sygn. akt [...], wpisano do rejestru skład zarządu Spółki: J. B. Z. – prezes zarządu, A. L. G. – v-ce prezes zarządu, A. W. T. – v-ce prezes zarządu.
Organ podatkowy wskazał, iż zasadniczą przesłanką odpowiedzialności członków zarządu spółki jest bezskuteczność (w całości lub w części) egzekucji wobec spółki. W przedmiotowej sprawie egzekucja w stosunku do Spółki z o.o. "A" okazała się bezskuteczna, gdyż dokonano: zajęć wierzytelności, zajęć kont bankowych, spisano protokoły przesłuchania oraz protokoły o stanie majątkowym spółki, a z zebranych informacji wynika, że spółka nie posiada środków na rachunku bankowym, nie prowadzi działalności gospodarczej od lipca 2002 r. i nie posiada składników majątkowych. Podkreślono również, że organ egzekucyjny wysłał zapytania o składniki majątkowe spółki do wszystkich urzędów skarbowych w Polsce, do Wydziału Komunikacji i Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, a uzyskane odpowiedzi od tych instytucji były negatywne. W wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego nie zostały wyegzekwowane zaległości ciążące na spółce.
W oparciu o te właśnie ustalenia organ podatkowy uznał Pana A. T. odpowiedzialnym za zobowiązania podatkowe Spółki z o.o. "A" .
W odniesieniu do wniosku strony o przesłuchanie w charakterze świadków wskazanych osób - mających potwierdzić fakt otrzymania w 1999 r. przez Zakłady Mechaniczne "A" pożyczki w łącznej kwocie 1.440.000,- zł, Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją Izby Skarbowej z dnia [...] r. w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. Decyzją tą podtrzymano stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie miały miejsce nieoprocentowane pożyczki, które podlegają opodatkowaniu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pożyczki te były udzielane firmie przez inne osoby, niż te, wobec których zostało wszczęte postępowanie i następnie umorzone decyzją z dnia [...] r. nr [...], a uznaną przez pełnomocnika strony jako mającą wpływ na toczące się postępowanie o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości Spółki w podatku VAT.
W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zaległości w podatku VAT wynikają z naruszenia przepisów w zakresie ustawy o VAT, a fakt umorzenia postępowania w sprawie udzielonych pożyczek pozostaje bez związku z ustaleniami, które dały podstawę do wydania w/w decyzji. Dlatego też organ podatkowy, w myśl art. 188 Ordynacji podatkowej, odmówił przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na orzeczeniu o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu A. T. za zaległości podatkowe "A" Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. ul. [...], w sytuacji gdy A. T. nigdy nie był członkiem w/w Spółki, a w 2000 r. pełnił funkcję członka zarządu w dwóch spółkach: PIW "B" Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. oraz "A" Spółka z o.o. z siedzibą w Ł.
Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] sprostował z urzędu omyłkę w decyzji z dnia [...] r. wskazując, że w nagłówku oraz w sentencji decyzji nazwę "A" prostuje na "A", oraz że w uzasadnieniu decyzji na stronie 3 i 4 użyte nazwy "A" prostuje na "A".
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po rozpoznaniu zażalenia złożonego na powyższe postanowienie, utrzymał w mocy ten akt organu pierwszej instancji.
Jednakże wyrokiem z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 411/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [....] z dnia [...] r.
Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, że do sprostowania decyzji doszło już po wniesieniu przez skarżącego odwołania, a więc w czasie, gdy rozpatrzenie sprawy w jej pełnym zakresie przedmiotowym, w tym rozważenie sformułowanych w odwołaniu zarzutów i twierdzeń, należało, z zastrzeżeniem art. 226 Ordynacji podatkowej, do wyłącznej kompetencji organu odwoławczego (art. 220 § 2 Ordynacji podatkowej). ... Do organu II instancji należy jednak, po wniesieniu odwołania (z wyłączeniem sytuacji, o której mowa w art. 226 Ordynacji podatkowej) ocena błędów popełnionych przez organ I instancji pod kątem ich wpływu na treść rozstrzygnięcia (istotności). Mimo zatem braku wyraźnego zakazu w przepisach Ordynacji podatkowej dokonania rektyfikacji decyzji organu I instancji w okresie między wniesieniem a rozpoznaniem odwołania, uznać należy, iż wniesienie odwołania stanowi czasową przeszkodę do sprostowania decyzji, której odwołanie dotyczy. ... Sąd uznał za przedwczesne (wobec nierozpoznania odwołania) wypowiadanie się co możliwości dokonania sprostowania decyzji poprzez zmianę firmy spółki, za ległości której skarżący miał odpowiadać jako członek zarządu.
Po rozpoznaniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy skazał, iż organ pierwszej instancji w treści zaskarżonej decyzji zmienił szyk wyrazów w nazwie Spółki z o.o. "A". Zmiana ta polegała na przestawieniu wyrazu "A" przed wyrażenie "Zakłady Mechaniczne" i objecie tak powstałego wyrażenia w całości cudzysłowem.
Zdaniem organu odwoławczego, opisana zmiana w nazwie Spółki może być oceniana jedynie w kategorii oczywistej omyłki pisarskiej. W żadnym razie w oparciu o zaistniałą omyłkę nie można przyjąć za prawidłowe twierdzenie pełnomocnika strony, iż organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności Pana A. T. za zaległości podatkowe Spółki, w której osoba ta nigdy nie pełniła funkcji członka zarządu. Oczywistość omyłki musi wynikać z porównania dwóch elementów: zgromadzonego w aktach materiału i treści orzeczenia. Jeżeli sprzeczność pomiędzy tymi elementami nie da się wyjaśnić inną przyczyną poza błędem, wówczas możemy mówić o oczywistej omyłce.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgromadzony materiał odnosi się bez wątpienia do Zakładów Mechanicznych "A" Spółka z o.o., bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] ustalił fakt istnienia zaległości podatkowych tej Spółki; następnie ustalono, iż Pan A. T. pełnił funkcję członka zarządu w tej Spółce; ponadto powołano się na postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone w stosunku do tej Spółki. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego powołano się na umowę, na podstawie której utworzono Zakłady Mechaniczne "A" Spółka z o.o. oraz użyto prawidłowej nazwy tego podmiotu. Istotny jest także fakt, że podmiot w decyzji tej został scharakteryzowany poprzez NIP oraz siedzibę Spółki. Podkreślono także, że pełnomocnik strony, biorąc czynny udział w prowadzonym postępowaniu – o czym świadczy jego pismo z dnia [...] r., nie podnosił, iż postępowanie to nie dotyczy jego mocodawcy.
Uwzględniając treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2006 r., Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż przestawienie szyku wyrazów w nazwie Spółki z o.o. Zakłady Mechaniczne "A" można oceniać jedynie w kategorii oczywistej omyłki, która nie ma wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie.
Z kolei w zakresie ustaleń merytorycznych organ odwoławczy wskazał, iż w okresie, w którym powstały przedmiotowe zaległości podatkowe Spółki, Pan A. T. pełnił funkcję członka zarządu Spółki; ustalono, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki z o.o. Zakłady Mechaniczne "A" okazało się bezskuteczne; ustalono także, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie został zgłoszony wniosek o wszczęcie postępowania układowego Spółki; Pan A. T. nie wykazał, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy; a ponadto strona nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik Pana A. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 121 § 1 i art. 125 § 1 w związku z art. 215 § 1 oraz art. 15 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na faktycznym sprostowaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], orzekającego o solidarnej odpowiedzialności strony skarżącej za zaległości podatkowe Spółki "A", w ten sposób, iż w rozstrzygnięciu decyzji organu odwoławczego wyraźnie wskazuje się, iż w mocy utrzymana zostaje decyzja orzekająca o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki Zakłady Mechaniczne "A", co nie mogło mieć miejsca w niniejszej sprawie, gdyż decyzja o takiej treści nie istnieje.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, iż Pan A. T. nigdy nie był członkiem zarządu, ani nie pełnił żadnej funkcji w spółce z o.o. "A". W 2000 r. był członkiem zarządu w Spółce działającej pod nazwą Zakłady Mechaniczne "A" Spółka z o.o.
Jak wskazał pełnomocnik skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej dokonał sprostowania decyzji, nie wydając stosownego postanowienia i nie będąc jako organ podatkowy II instancji, uprawniony do dokonania sprostowania. Jeżeli mieliśmy do czynieni z oczywistą omyłką, to omyłka ta miała miejsce w samej decyzji, co oznacza, iż nie istnieje możliwość sprostowania takiej omyłki w trybie art. 215 ustawy – Ordynacja podatkowa. Stwierdził to wyraźnie, jak wskazał pełnomocnik strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w swym wyroku wydanym w sprawie I SA/Łd 411/06, a dotyczącym możliwości sprostowania decyzji organu I instancji - "sprostowanie oczywistej omyłki nie może prowadzić do zmiany merytorycznej decyzji". W niniejszej sprawie, jak podkreślono, mamy więc do czynienia z sytuacją, w której organ odwoławczy utrzymał decyzję, w której wyraźnie orzeka się o tym, iż A. T. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki "A", jednocześnie zmieniając rozstrzygnięcie organu I instancji bez uchylenia tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że jedynie uwzględnienie całości orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. (z dnia 13 września 2006 r.) może dać odpowiedź na pytanie, czy działania podjęte przez organ w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji są prawidłowe.
Organ odwoławczy uznał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w żadnym razie nie mógł wydać postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, gdyż w momencie złożenia odwołania rozpatrzenie sprawy w całości należało już do organu II instancji. Ponadto organ odwoławczy prowadząc postępowanie, w przypadku stwierdzenia, że jego rozstrzygnięcie jest tożsame z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, nie może uchylić decyzji pierwszoinstancyjnej z powodu nieistotnych błędów (np. oczywistej omyłki pisarskiej), nie mających wpływu na wynik postępowania.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wydane przez niego rozstrzygnięcie jest zgodne z powołanym wyżej wyrokiem Sądu.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 121 § 1 i art. 125 § 1 w zw. z art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z póź. zm.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu "sprostować" można coś co istnieje i nie nastręcza kłopotów interpretacyjnych. Zamieszczenie w decyzji określonej treści wyrazu (wyrazów), części zdania lub całego zdania, odmiennej od tej treści wyrazu czy zdania, która powinna była znaleźć się w decyzji, jest oczywistą pomyłką. Nie można jedynie prostować braku, określonego i niezbędnego elementu decyzji administracyjnej.
Należy jednoznacznie stwierdzić, iż błędne oznaczenie strony podlega sprostowaniu jedynie wtedy kiedy błąd popełniony przez organ jest oczywisty i jednoznaczny. Tę oczywistość i jednoznaczność należy oceniać także w kontekście przebiegu postępowania w sprawie, w tym treści pism - zarówno skarżącego, jak i organu. Tylko na tym tle, zdaniem Sądu, ocenić można, czy faktycznie wadliwość wydanego rozstrzygnięcia pozostaję niezamierzoną omyłką czy też wynika z innych przyczyn i nie może być rektyfikowana (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2005 r., III SA/Wa 102/05 LEX, nr 251448).
Z akt sprawy wynika, iż przed wydaniem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, w pismach znajdujących się w aktach sprawy posługiwano się prawidłową nazwą podatnika, np. przedstawienie stanu sprawy (karat nr 38 i 39), decyzje w przedmiocie określenia zobowiązań podatkowych za poszczególne miesiące 1999 i 2000 roku. Także w uzasadnieniu swojej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego, na stronie czwartej, prawidłowo podał nazwę Spółki, za zaległości której obciążono odpowiedzialnością skarżącego.
W związku z tym skoro w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podniesiono zarzut błędnego określenia nazwy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, za zaległości której obciążono stronę tego postępowania, to organ odwoławczy nie tylko mógł, ale powinien w swoim rozstrzygnięciu odnieść się do tego zarzutu i określić, czy to uchybienie ma wpływ na treść rozstrzygnięcia. Właśnie na taki sposób postępowania wskazywał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 13 września 2006 r. (I SA/Łd 411/06), stwierdzając, że "do organu II instancji należy jednak, po wniesieniu odwołania (z wyłączeniem sytuacji, o której mowa w art. 226 Ordynacji podatkowej) ocena błędów popełnionych przez organ I instancji pod kątem ich wpływu na treść rozstrzygnięcia (istotności)".
Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł., że przestawienie szyku wyrazów w nazwie Spółki jest błędem organu pierwszej instancji, który można zakwalifikować jako oczywistą omyłkę pisarską, niemającą wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie, zwłaszcza, że podmiot ten został zindywidualizowany (oprócz nazwy) za pomocą siedziby i numeru identyfikacji podatkowej.
Nie ulega wątpliwości, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ II instancji, który przy rozpatrywaniu odwołania dostrzeże oczywiste omyłki w zaskarżonej decyzji organu I instancji, nie może z urzędu sprostować tych omyłek, zwłaszcza wtedy, gdy zamierza utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję (zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel – Kodeks Postępowania Administracyjnego-Komentarz, Zakamycze 2000, s. 649).
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych przepisów postępowania podatkowego, czy też przepisów prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387) do odpowiedzialności osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 2003 r.) stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie wskazanej ustawy. W rozpatrywanej sprawie chodzi o zaległości podatkowe Spółki z o.o. z tytułu podatku VAT za miesiąc grudzień 1999 r. i miesiące: luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2000 r., a zatem zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej obowiązujące do dnia 31 grudnia 2002 r. Obowiązujący wówczas art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z póź. zm.) stanowił, iż za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa (§ 1). Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (§2).
Odpowiedzialność członka zarządu jako tzw. osoby trzeciej ma charakter posiłkowy. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej, który zezwala na egzekucję zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Zatem warunkiem odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wykazanie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec podatnika. Niedopuszczalne jest obciążanie członka zarządu odpowiedzialnością bez przeprowadzenia formalnej egzekucji zakończonej niezaspokojeniem wierzyciela. Bezskuteczność egzekucji ma miejsce wówczas, gdy egzekucja dotyczyła całego majątku spółki, a wierzyciel wyczerpał wszelkie sposoby egzekucji (por. A. Mariański – "Odpowiedzialność osób trzecich według regulacji ordynacji podatkowej", Glosa 1998 r., nr 4, s. 8). Chodzi tu o taką sytuację, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wrocław 2003, s. 423).
W zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-W wskazano, że postępowanie egzekucyjne wobec Spółki z o.o. Zakłady Mechaniczne "A" okazało się bezskuteczne. W wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć wierzytelności oraz kont bankowych, spisano protokół przesłuchania oraz protokoły o stanie majątkowym i w oparciu o te czynności ustalono, że Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, nie prowadzi działalności gospodarczej od lipca 2002 r. oraz nie posiada składników majątkowych. Ponadto wystąpiono z zapytaniem o składniki majątkowe tej Spółki do: wszystkich urzędów skarbowych na terenie kraju; Wydziału Komunikacji i Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej – we wszystkich przypadkach, jak wskazano, odpowiedzi były negatywne.
Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej statuując posiłkową odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. wskazuje zarazem 3 przesłanki (aby we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe; aby niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z winy tego członka; gdy członek wskaże mienie, z którego jest możliwa egzekucja), których spełnienie powoduje uwolnienie się od tej odpowiedzialności. Każda z nich stanowi samodzielną i odrębną podstawę do uwolnienia się od odpowiedzialności posiłkowej. Jednakże fakt udowodnienia istnienia którejkolwiek z nich spoczywa na członku zarządu, który chce się uwolnić od tej odpowiedzialności. W niniejszej sprawie ani skarżący, ani też jego pełnomocnik, nie wskazali na którąkolwiek z tych przesłanek.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało skargę oddalić.
D.T.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło