I SA/Łd 669/10
WyrokWSA w Łodzi2010-10-05
Skład orzekający: Teresa Porczyńska, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 29 ust. 4a ustawy o podatku od towarów i usług, uzależniający obniżenie podstawy opodatkowania od posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę, jest zgodny z prawem wspólnotowym, w szczególności z zasadami proporcjonalności i neutralności VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 29 ust. 4a ustawy o VAT, który wymaga od podatnika posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę w celu obniżenia podstawy opodatkowania, jest sprzeczny z prawem wspólnotowym. W szczególności narusza on zasadę proporcjonalności i neutralności VAT, ponieważ stanowi nadmierne obciążenie dla podatnika i może prowadzić do sytuacji, w której podatek jest pobierany od kwoty nie stanowiącej faktycznego wynagrodzenia, co obciąża podatnika zamiast konsumenta.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wystąpiła do Ministra Finansów o interpretację przepisów VAT dotyczącą możliwości obniżenia podstawy opodatkowania w związku z wystawianiem faktur korygujących in minus (np. z powodu błędnej ceny lub uznanej reklamacji). Spółka kwestionowała wymóg posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę, wskazując na jego niezgodność z prawem wspólnotowym. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, podtrzymując wymóg potwierdzenia odbioru.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną interpretację Ministra Finansów i zasądził od Ministra Finansów na rzecz A sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w R. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz A sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I SA/ Łd 669/10
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2009 r. A. Sp. z o. o. z siedzibą w R. wystąpiła do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Spółka zajmuje się sprzedażą materiałów budowlanych. W toku prowadzonej działalności bardzo często wystawia faktury korygujące obniżające podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług (dalej "podatek VAT"). Przyczyną wystawiania takich faktur jest najczęściej błędna cena, jak też uznane reklamacje. Jednocześnie Spółka wyjaśniła, że opisany stan faktyczny dotyczy także zdarzeń przyszłych, co oznacza, że Spółka będzie wystawiała faktury korygujące in minus. W związku z powyższym Spółka zadaje pytanie - w rozliczeniu za który okres ma prawo do zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT wynikającej z wystawionej przez spółkę faktury korygującej in minus. Spółka zaznacza, że pytanie dotyczy zarówno zaistniałego stanu faktycznego jak i zdarzeń przyszłych.
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego Spółka twierdzi, że przepis art.29 ust.4a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz.535 ze zm.), dalej "ustawy VAT" – pozwalający na dokonanie obniżenia podstawy opodatkowania w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze pod warunkiem posiadania przez podatnika, przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, w którym nabywca towaru lub usługi otrzymał korektę faktury, potwierdzenia otrzymania korekty faktury przez nabywcę, dla którego wystawiono fakturę – jest niezgodny z Dyrektywą 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej "Dyrektywa 112), oraz z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego: proporcjonalności, skuteczności i neutralności, obowiązującymi na gruncie ustawy VAT. Spółka wskazała na art.73 i art.90 Dyrektywy 112 stanowiący o obniżeniu podstawy opodatkowania na warunkach określonych przez państwa członkowskie w przypadku m. in. anulowania, wypowiedzenia, rozwiązania lub obniżenia ceny po dokonaniu dostawy. Jednocześnie Spółka podniosła, że Państwa członkowskie nie mogą wprowadzać dowolnych warunków, od których uzależnią podstawy opodatkowania. Warunki te muszą być zgodne z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego. W ocenie Spółki wymóg uzyskania przez podatnika potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę narusza zasadę skuteczności, zgodnie z którą państwo członkowskie nie może wprowadzać przepisów, które czyniłyby niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym korzystanie z uprawnień przyznanych przez prawo wspólnotowe. Wymóg taki stanowi także nadmierne obciążenie administracyjne nałożone na podatnika, szczególnie dla Spółki dokonującej korekt na dużą skalę, a także obciążenie finansowe, powodując czasowe zamrożenie środków pieniężnych. Spółka wskazuje także na możliwość naruszenia zasady neutralności przy stosowaniu tego wymogu w sytuacji, gdy mimo zwracania się przez Spółkę do nabywcy o potwierdzenie odbioru faktury korygującej, Spółka takiego potwierdzenia nie otrzyma.
Wymóg posiadania przez podatnika potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę narusza także w ocenie Spółki zasadę proporcjonalności, zgodnie z którą podjęte środki prawne muszą być współmierne do tego jaki cel mają realizować. Celem tym jest zdaniem Spółki zapobieganie nadużyciom, do których mogłoby dojść gdyby podatnik dokonywał obniżenia podatku należnego, a nabywca nie dokonałby obniżenia podatku naliczonego. Organy podatkowe mogą jednak zapobiegać tego rodzaju nadużyciom w drodze np. kontroli podatkowej.
Konkludując Spółka powołała się na poglądy doktryny i orzecznictwa i zaprezentowała pogląd, że powinna mieć prawo do obniżenia podstawy opodatkowania w rozliczeniu za miesiąc, w którym wystawiona została faktura korygująca in minus.
Minister Finansów, wydał w dniu [...] r. interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W interpretacji przeanalizowano treść przepisu art.29 ust.4a ustawy VAT oraz przepisy art.73, art.74 – 77, art.79 art.90 ust.1 i art.273 Dyrektywy 112 i w konsekwencji wywiedziono, że brak potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez kontrahenta uniemożliwia zainteresowanemu obniżenie podstawy opodatkowania oraz podatku należnego na podstawie wystawionej faktury korygującej. W związku z treścią regulacji art. 29 ust. 4a powołanej wyżej ustawy, skoro będący podstawą opodatkowania obrót zmniejsza się o kwoty udokumentowanych i prawnie dopuszczalnych rabatów, to czynność taka dokonywana przez sprzedawcę towarów i usług powoduje konieczność zmniejszenia kwoty podatku naliczonego u nabywcy. Oznacza to, że faktura korygująca musi dotrzeć do nabywcy, ten zaś musi potwierdzić jej odbiór. Potwierdzenie odbioru przy tym może mieć dowolną formę. Dopiero posiadanie takiego potwierdzenia uprawnia sprzedawcę do stosownego obniżenia podatku należnego w rozliczeniu za dany okres rozliczeniowy, w którym sprzedawca otrzyma potwierdzenie odbioru faktury korygującej. Takie rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie, według wywodu zawartego w interpretacji, z przepisami Dyrektywy 112.
Pismem wniesionym dnia 18 marca 2010r. Spółka wezwała do usunięcia naruszenia prawa wskazując w szerokich wywodach, iż w przedmiotowej sprawie organ wydający interpretację indywidualną całkowicie pominął postanowienia Dyrektywy 112.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, doręczonej w dniu 22 maja 2009 r., Minister Finansów, podtrzymując swoje stanowisko, stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji zarzucając jej naruszenie:
art.29 ust.4a ustawy VAT w związku z art.1 i art.90 Dyrektywy 112 przez jego niewłaściwe zastosowanie do przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego, skutkujące naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego;
art.14b w zw. z art.14 e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.) dalej "ustawa O. p." poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła argumenty zaprezentowane w swoim stanowisku w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, zamieszczonym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W odpowiedzi na skargę organ wydający interpretację wniósł o oddalenie skargi i przedstawił stanowisko oraz argumenty na jego uzasadnienie, analogiczne do tych, które przedstawiono w uzasadnieniu interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku wniesienia skargi przez stronę, Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Podkreślenia wymaga, że wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej (dalej "UE"). prawo Wspólnot Europejskich stało się integralną częścią naszego systemu prawnego. Oznacza to, iż został przyjęty do krajowego porządku prawnego cały dorobek prawny UE. W związku z powyższym od momentu akcesji Polski do UE wszystkie instytucje, w tym sądy związane są nie tylko prawem krajowym ale także prawem wspólnotowym. Stan taki wymaga określenia istniejących relacji między ustawodawstwem krajowym i prawem wspólnotowym.
W nauce prawa europejskiego mówi się o zasadzie pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym państwa członkowskiego.
Zasada pierwszeństwa, mimo że należy do fundamentalnych zasad porządku prawnego WE nie została sformułowana expressis verbis w żadnym traktacie. Mimo to dość wyraźne jest stanowisko ETS, który jednoznacznie opowiada się za przyjęciem tej zasady, w celu jednolitego stosowania prawa w każdym państwie członkowskim. W orzeczeniu Costa v. ENEL 6/64. ETS mimo braku podstawy prawnej ale z "brzmienia i ducha Traktatu" wywiódł prymat prawa wspólnotowego. ETS przychyla się do koncepcji pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego. Oznacza to, że w przypadku kolizji norm stosuje się prawo wspólnotowe. Zasada pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego wynika także z przepisów Konstytucji RP. Przepis art. 91 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że "umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową" oraz ust. 3 art. 91 Konstytucji RP, "jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami". Cytowany ust. 3 art. 91 Konstytucji jednoznacznie rozstrzyga kwestię pierwszeństwa w przypadku sprzeczności aktu o randze ustawy z normami wspólnotowymi.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż Spółka wystąpiła o interpretację art. 29 ust. 4a VATU, zgodnie z którym, w przypadku gdy podstawa opodatkowania ulega zmniejszeniu w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze, obniżenia podstawy opodatkowania podatnik dokonuje pod warunkiem posiadania, przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, w którym nabywca towaru lub usługi otrzymał korektę faktury, potwierdzenia otrzymania korekty faktury przez nabywcę towaru lub usługi, dla którego wystawiono fakturę. Uzyskanie potwierdzenia otrzymania przez nabywcę towaru lub usługi korekty faktury po terminie złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy uprawnia podatnika do uwzględnienia korekty faktury za okres rozliczeniowy, w którym potwierdzenie to uzyskano.
W istocie rzeczy brzmienie tego przepisu jest jasne i nie budzi wątpliwości. Ustawodawca ogranicza prawo do obniżenia podstawy opodatkowania i podatku należnego od posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej.
Zgodnie natomiast z art 73 112 Dyrektywy w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74 - 77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. Przepis art. 90 cyt. Dyrektywy stwierdza zaś, że w przypadku anulowania, wypowiedzenia, rozwiązania, całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności lub też w przypadku obniżenia ceny po dokonaniu dostawy, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana na warunkach określonych przez państwa członkowskie. W przypadku całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności państwa członkowskie mogą odstąpić od zastosowania ww. zasady.
Jak więc wynika z treści przepisów art. 73 - art. 90 Dyrektywy 112, nie przewidują one warunku posiadania przez podatnika potwierdzenia doręczenia faktury korygującej jego kontrahentowi, w celu skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o wartość tego podatku wynikającą z faktury korygującej. Naruszenie przez podatnika obowiązków formalnych nie może stanowić jedynej podstawy do wprowadzenia ograniczeń naruszających zasadę neutralności VAT.
Należy zauważyć, że pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I FSK 1978/07 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt I FSK 1828/07).
Regulacja zawarta w art. 29 ust. 4a VATU narusza zasadę neutralności opodatkowania. Neutralność podatku od towarów i usług oznacza, że przepisy krajowe nie mogą wymagać spełnienia przez podatnika żadnych dodatkowych warunków merytorycznych w celu uzyskania zwrotu podatku (por. wyrok ETS z dnia 21 marca 2000 r. sprawy połączone C-110/98 do C-147/98, Gabalfrisa SL i inni przeciwko Agencia Estatal do Administracion Tributaria; Zb. Orz. 2000 r., s. I-1577). Zasada ta, jako jedna z podstawowych zasad tego podatku, znajdowała odzwierciedlenie zarówno w przepisach art. 2 I Dyrektywy Rady z 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EEC dalej: I Dyrektywa Rady), jak również w przepisach art. 17 (2) VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG dalej: VI Dyrektywa Rady). Znajduje także odzwierciedlenie w przepisach obowiązującej zasadniczo od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 112. Na podstawowy charakter tej zasady dla istoty podatku od towarów i usług, jako podatku o charakterze konsumpcyjnym, zwracał również wielokrotne uwagę Europejski Trybunał Sprawiedliwości (zob. wyroki w sprawach: C-268/83, C-342/87 i C-317/94). W tym miejscu należy zauważyć, iż zasada neutralności opodatkowania oznacza, że podatek ten jest neutralny dla podatnika, a zatem obciąża obciąża konsumenta.
Państwa członkowskie, podejmując działania służące wykonaniu prawa wspólnotowego w krajowych porządkach prawnych, muszą mieć także na uwadze kryteria proporcjonalności. Orzecznictwo ETS potwierdza, że obowiązek państw członkowskich przestrzegania zasad ogólnych, w tym proporcjonalności, rozciąga się na sferę wykonywania prawa wspólnotowego, niezależnie od stopnia swobody decyzyjnej, którą ono przewiduje (por. J. Maliszewska-Nienartowicz "Zasada proporcjonalności w Prawie Wspólnot Europejskich", Toruń 2007 r. s. 182 i nast. i przywołane tam orzecznictwo TSWE). Zasada proporcjonalności znajduje zastosowanie do środków krajowych, które są przyjmowane przez państwa członkowskie w wykonaniu ich uprawnień dotyczących VAT. Gdyby te środki przekroczyły ramy tego co konieczne dla osiągnięcia ich celu osłabiłyby zasady wspólnego systemu VAT, a w szczególności zasady rządzące odliczeniami, które stanowią istotny element tego systemu (wyrok ETS z dnia 18 grudnia 1997 r. sprawy połączone C-284/94, C-340/95, C-401/95 i C-47/96 Garage Molenheide i In. przeciwko Belgii, Zb. Orz. 1997 s. I-7281).
Zatem VAT powinien być proporcjonalny do faktycznej ceny towarów i usług oraz neutralny dla podatników. Natomiast podstawę opodatkowania VAT stanowi wynagrodzenie należne z tytułu konkretnej dostawy czy świadczenia usługi. W przypadku zaś zmiany warunków umowy powodującej zmianę ceny, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana jednakże warunki określane są przez Państwa Członkowskie. Powyższe wynika z faktu, że system VAT zmierza do obciążenia podatkiem jedynie ostatecznego konsumenta. Stąd też podstawa opodatkowania VAT postrzegana przez organy podatkowe nie może być wyższa od wynagrodzenia rzeczywiście zapłaconego przez konsumenta. To wynagrodzenie stanowi podstawę obliczenia VAT, którego ciężar ostatecznie ponosi konsument. Zgodnie z istniejącym orzecznictwem ETS wynagrodzenie to stanowi wartość subiektywną, tj. wartość rzeczywiście otrzymaną w danym przypadku, nie zaś wartość ocenianą według kryteriów obiektywnych (por. m.in. wyrok ETS z dnia 24 października 1996 r. sprawa C-288/94 Argos Distributors przeciwko Commissioners of Customs and Excise (Wielka Brytania) czy wyrok z dnia 20 stycznia 2005 r. sprawa C-412/03, Hotel Scandic G-sabäck przeciwko Riksskateverket (Szwecja) (w:) A. Bącal, D. Dominik, M. Militz, M. Bącal "Orzecznictwo ETS a polska VATU, Unimex 2008 s. 211, 226).
ETS podkreślił w wyroku z dnia 24 października 1996 r. sprawa C-317/94, Elida Gibbs przeciwko Commissioners of Customs and Excise (Wielka Brytania) (w:) A. Bącal i In. "Orzecznictwo ETS, s. 213), że przepis art. 11 część C ust. 1 VI Dyrektywy odnosi się do zwyczajnych przypadków stosunków umownych, zawieranych bezpośrednio między dwiema umawiającymi się stronami, które ulegają późniejszym zmianom i jest on również wyrazem zasady ogólnej, że sytuacja podatnika powinna być neutralna. Jednakże z powyższego przepisu wynika, że aby zapewnić realizację zasady neutralności należy, w sytuacji wyliczenia podstawy opodatkowania dla potrzeb VAT wziąć pod uwagę sytuację podatnika. Brak uwzględnienia sytuacji podatnika spowoduje, że administracja podatkowa pobierałby z tytułu VAT kwotę wyższą od kwoty rzeczywiście zapłaconej przez ostatecznego konsumenta i to kosztem podatnika. Powołany wyrok ETS uznał zatem prawo do obniżenia obrotu o kwoty udzielonych rabatów także wówczas, gdy nie jest możliwe wystawienie faktury korygującej.
Państwa członkowskie muszą zgodnie z zasadą proporcjonalności stosować środki, które umożliwiając im efektywne osiąganie takiego celu, jednocześnie w jak najmniejszym stopniu zagrażają celom i zasadom wynikającym z odpowiednich przepisów wspólnotowych (por. wyroki TSWE z dnia 18 grudnia 1997 r. sprawy połączone C-286/94, C-340/95, C-401/95 i C-47/96 Molenheide pkt 46 i 47; z dnia 27 września 2007 r. sprawa C-409/04 Teleos pkt 52 i 53; z dnia 21 lutego 2008 r. sprawa C-271/06 Netto Supermarkt; z dnia 10 lipca 2008 r. sprawa C-25/07 Alicja Sosnowska przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej we Wrocławiu, OZ w Wałbrzychu (Polska)).
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wspomniany przepis art. 29 ust. 4a VATU jest sprzeczny z prawem wspólnotowym. Warunek posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę, od którego uzależniona jest możliwość obniżenia podstawy opodatkowania (a w konsekwencji obniżenie podatku należnego) stanowi bowiem środek krajowy naruszający w nadmiernym stopniu cele i treść Dyrektywy 112. Brak jego spełnienia powoduje obciążenie ciężarem VAT - podatnika, w oderwaniu od jego rzeczywistej sytuacji podatkowej, naruszając nie tylko podstawowe zasady VAT takie jak: proporcjonalność VAT, neutralność VAT i opodatkowanie konsumpcji. Art. 90 Dyrektywy 112 wyraźnie wskazuje na prawo do obniżenia podstawy opodatkowania, jednakże udzielenie kompetencji Państwom Członkowskim co do sformułowania warunków takiego obniżenia, nie oznacza pełnej dowolności działania Państwa Polskiego. Granicą dla takiej dowolności jest zasada proporcjonalności prawa wspólnotowego. Należy uznać, że środek krajowy przewidziany w art. 29 ust. 4a VATU przekracza ramy tego, co konieczne jest dla osiągnięcia jego celu, osłabia bowiem zasady wspólnego systemu VAT, a zatem jest sprzeczny z ogólną zasadą prawa wspólnotowego - zasadą proporcjonalności.
Inaczej mówiąc brak posiadania przez sprzedawcę potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę powoduje, że jest on zobowiązany do odprowadzenia do Skarbu Państwa kwoty VAT - wyższej niż powinien. Podatek ten jest odprowadzany wówczas od kwoty nie stanowiącej wynagrodzenia w zamian za dostawę towarów czy świadczenie usług. Podatnik tym samym ponosi ciężar VAT. Należy zauważyć, że podatnik mający wolę działania, zgodnie z przepisami regulującymi VAT, pomimo woli korekty podstawy opodatkowania nie może tego uczynić na skutek formalnego braku posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę. Z jednej strony podatnik nie może skorygować podatku należnego. Z drugiej strony jest on wręcz stawiany w sytuacji nie tylko przymusowego akceptowania faktury niezgodnej ze stanem rzeczywistym, lecz również do zapłaty podatku na niej wykazanego-art. 108 VATU. Powyższe jest tym bardziej nie do zaakceptowania, w kontekście istniejącego orzecznictwa ETS, które daje prawo korekty VAT błędnie wykazanego na takiej fakturze, nawet w przypadku złej wiary podmiotu (por. m.in. wyrok z dnia 19 września 2000 r. sprawa C-454/98 Schmeink and Cofreth AG and Co. KG przeciwko Finanzamt Borken (Niemcy), czy wyrok z dnia 6 listopada 2003 r. w sprawach C-78/02C-79/02 i C-80/02 Karageorgou, Petrova i Vlachos przeciwko Elliniko Dimosio (Grecja) (pkt 50).
Nie można się też zgodzić z poglądem prezentowanym przez organ, iż uregulowanie zawarte w art. 29 ust. 4a VATU, ma na celu uniknięcie sytuacji, w której zmniejszenie podstawy opodatkowania i tym samym kwoty podatku należnego u sprzedawcy nie znajduje odzwierciedlenia w zmniejszeniu kwoty podatku naliczonego u nabywcy towarów i usług. Powyższe oznacza, że skoro będący podstawą opodatkowania obrót zmniejsza się o kwoty udokumentowanych i prawnie dopuszczalnych rabatów, to czynność taka dokonywana przez sprzedawcę towarów i usług powoduje konieczność zmniejszenia kwoty podatku naliczonego u nabywcy. W przeciwnym razie dochodziłoby do obniżenia kwoty lub zwrotu podatku, który w rzeczywistości nie został zapłacony. W ocenie organu faktura korygująca musi zatem dotrzeć do nabywcy, a nabywca musi potwierdzić ten fakt, by wystawca miał możliwość obniżenia podatku należnego w związku z wystawieniem tej faktury.
Przede wszystkim należy zauważyć, że celem wystawienia faktur korygujących jest doprowadzenie faktury pierwotnej do stanu odpowiadającego rzeczywistości, a tym samym do wykazania rzeczywistej podstawy opodatkowania.
Nadto wymóg posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej nie zawsze - tak jak ocenia to organ - stanowi "formalny element kontrolny", pozwalający powiązać obniżenie kwoty podatku należnego u sprzedawcy z obniżeniem kwoty podatku naliczonego u nabywcy, np. kiedy nabywca nie prowadzi działalności gospodarczej, czy nie jest podatnikiem podatku VAT. Zatem taka argumentacja organu w sytuacji, gdy pomija ona istotne elementy podmiotowe lub przedmiotowe po stronie nabywcy, odnosząc się wyłącznie do jednego wariantu tj. prowadzenia działalności opodatkowanej VAT przez kupującego, nie może być uznana za prawidłową, w szczególności gdy weźmie się pod uwagę, iż sprzedawca nie ma obowiązku posiadania informacji czy dany nabywca będzie wykorzystywał nabyte towary (usługi) do prowadzenia działalności opodatkowanej VAT bądź czy nabywca w ogóle działa w charakterze podatnika VAT.
Mając powyższe na uwadze, Sąd odmówił zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 29 ust. 4a VATU z uwagi na jego sprzeczność z prawem wspólnotowym, zasadą proporcjonalności i neutralności podatku od towarów i usług.
Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.
Sz.Ch.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło