I SA/Łd 686/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Protokolant: Sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi "A" P. K. A. W. Spółki jawnej z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, iż odwołanie od decyzji określającej kwotę zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, na podstawie art.228 § 1 pkt.2, art.216 § 1 oraz art. 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U.2012.749 ze zm., dalej "O.p."), że odwołanie A P. K. A. W. sp. jawnej w W., od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r., określającej kwotę zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. w wysokości 6.479,00 zł, zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, przewidzianego w art.223 § 2pkt.1 O.p. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że we wskazanym okresie podatkowym spółka wykazała wewnątrzwspólnotową dostawę towarów dla podmiotu francuskiego to jest B. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności treść otrzymanych od francuskich władz podatkowych odpowiedzi oraz brak potwierdzenia wywozu towarów z Polski na terytorium Francji, organ podatkowy I instancji zakwestionował zasadność zastosowania stawki podatku 0% do deklarowanych dostaw na rzecz wskazanego wyżej podmiotu francuskiego, przyjmując że sprzedaż udokumentowana fakturami wystawionymi na rzecz tego francuskiego podmiotu powinna być opodatkowana według stawki podatku 23%, obowiązującej w kraju. Decyzję organu I instancji, doręczono osobie upoważnionej do odbioru korespondencji skierowanej do strony skarżącej w dniu 30 grudnia 2014 r. Powyższe wynika, jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, oraz z pisma sporządzonego w dniu 30 grudnia 2014 r. zatytułowanego "Zobowiązanie", podpisanego przez męża jednej ze wspólniczek – K. K.. Zobowiązanie zawierało w swej treści oświadczenie, że K. K. jest upoważniony do odbioru korespondencji kierowanej do spółki i zobowiązuje się do jej oddania adresatowi. Adres siedziby spółki jawnej jest zbieżny z adresem zamieszkania jednej ze wspólniczek – P. K.. Organ podniósł, że zgodnie z art.223 § 1 i § 2 pkt.1 O.p. odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania, biegnący od dnia 31.12.2014 r. upłynął zatem w dniu 13.01.2015 r. Odwołanie wniesiono natomiast 23.03.2015 r. (data nadania w placówce pocztowej), a więc po upływie wskazanego ustawowego terminu. W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania było uzasadnione i skutkuje to bezskutecznością odwołania. W skardze na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i zwrot kosztów postępowania. Zdaniem strony organ odwoławczy naruszył zaskarżonym postanowieniem art.228 § 1 pkt.1 w zw. z art.227 § 2 oraz art.151, art.149 i art.212 O.p. przez niewłaściwą ich interpretację, niewłaściwe zastosowanie art.149 O.p. i niestosowanie art.212 O.p, przez co błędnie uznano, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie. Strona podnosi, że K. K. nie był upoważniony do odbioru korespondencji kierowanej do strony. Organ tego nie zweryfikował. Doręczenie natomiast korespondencji K. K. jako domownikowi zobowiązującemu się doręczyć tą korespondencję adresatowi (co wynika z potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji) jest nieskuteczne w stosunku do spółki jawnej. Jest to bowiem sposób doręczenia mający zastosowanie w odniesieniu do osób fizycznych, stosownie do art.149 O.p. Doręczenie decyzji spółce jawnej może być uznane za skuteczne tylko wtedy gdy doręczenie nastąpi stronie zgodnie z art.145 § 1 O.p. lub osobie upoważnionej zgodnie z art.151 O.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że prawidłowe i skuteczne doręczenie spółce decyzji organu I instancji miało miejsce w dniu 30.12.2014 r. W ocenie organu przepisy ustawy O.p. nie nakładają obowiązku weryfikacji czy osoba, która jest obecna w siedzibie spółki i zobowiązała się do odbioru korespondencji, posiada stosowne upoważnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przypomnieć tu należy, że instytucja doręczeń uregulowana jest w rozdz. 5 Działu IV Ordynacji podatkowej (przepisy art. 144 - 154c). U podstaw zawartych tam rozwiązań spoczywa zasada oficjalności, która - jak podkreśla się w doktrynie - pozostaje w ścisłym związku z jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, tj. z wynikającą z art. 126 Ordynacji podatkowej zasadą pisemności. Instytucja ta nierozerwalnie także łączy się z konstytucyjną zasadą "prawa do sądu", którą w rozpatrywanym przypadku rozumieć należy jako prawo do rozpatrzenia sprawy przez organ instancyjnie nadrzędny. Wobec takiej wagi doręczenia przyjmuje się zatem, że przy dokonywaniu tej czynności procesowej nie mogą pojawiać się jakakolwiek wątpliwości bądź niejasności. W konsekwencji, ażeby doręczenie można było uznać za skuteczne istnieć muszą niezbite dowody, że doręczyciel wykonał obowiązki jakie w tym zakresie obciążają go z mocy prawa. Prawnym wymogiem jest, aby pisma kierowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej doręczane były tym podmiotom w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art.151 O.p.). Regulacja ta ma charakter stanowczy. Zezwala na dokonanie doręczenia wyłącznie osobie mającej upoważnienie do odbioru korespondencji adresowanej do osoby prawnej bądź innej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. W konsekwencji brzmienie przedmiotowej regulacji wyklucza możliwość dokonania doręczenia do rąk osoby trzeciej, która zobowiązuje się do oddania korespondencji adresatowi, jak ma to miejsce w odniesieniu do osób fizycznych ( art. 149 O.p.). Dla skuteczności doręczenia, o którym mowa w art. 151 o.p. istotne jest to, czy osoba znajdująca się w siedzibie spółki, odbierając korespondencję skierowaną do tego podmiotu działała w tym zakresie w ramach jego upoważnienia. Upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone także w sposób dorozumiany. Taką osobą może być osoba, która w siedzibie spółki - adresata korespondencji, posługując się pieczęcią firmową tego podmiotu i pieczęcią "pracownik" odbiera korespondencję skierowaną do tego podmiotu. W takiej sytuacji doręczyciel korespondencji nie ma obowiązku żądania od tej osoby upoważnienia do odbioru korespondencji, czy też sprawdzania w inny sposób, czy osoba taka rzeczywiście uprawnienie takie posiada (np. wyrok NSA z 27.03.2015 r. I FSK 497/14, LEX nr 1712005). Z akt analizowanej sprawy nie wynika by K. K. potwierdzał odbiór korespondencji posługując się pieczęcią firmową spółki czy pieczęcią "pracownik". Co więcej, z potwierdzenia odbioru korespondencji (karta 134 akt administracyjnych) wynika, że została ona odebrana przez K. K. jako pełnoletniego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Dodatkowo K. K. podpisał zobowiązanie (karta 135 akt administracyjnych), w którym oświadczył, że jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do spółki oraz zobowiązał się do jej oddania adresatowi. Zapis taki nie wyjaśnia czy osoba ta była upoważniona do odbioru korespondencji po myśli art. 151 O.p., a nawet czyni tą kwestię wątpliwą. Skoro bowiem osoba taka posiadałaby upoważnienie do odbioru korespondencji w postępowaniu podatkowym, to jej deklaracja w przedmiocie zobowiązania się do oddania korespondencji byłaby całkowicie zbędna. Powyższe względy, w tym zwłaszcza brzmienie art. 151 O.p. sprawiają, że warunkiem koniecznym do uznania za skuteczne doręczenia korespondencji spółce jest zbadanie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona (np. wyroki NSA: z 10.03.2010 r. I FSK 220/09, LEX nr 593826; z 27.05.2010 r., II FSK 237/09, LEX nr 785321). Nie wyjaśnienie kwestii uprawnień K. K. do odbioru korespondencji skierowanej do skarżącej spółki stanowi istotną wadę rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej. W świetle powyższych rozważań uzasadnione jest stwierdzenie, że zaskarżonym postanowieniem organ naruszył przepisy postępowania podatkowego, a w szczególności art.151 O.p. w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Dla ostatecznego ustalenia, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało z uchybieniem terminu, konieczne jest bowiem wykazanie w sposób jednoznaczny, że K. K. był osobą upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej spółki. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art.145 § 1 pkt.1) lit.c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art.200 powołanej ustawy. E.J.