I SA/Łd 726/16
WyrokWSA w Łodzi2016-10-11
Skład orzekający: Joanna Grzegorczyk-Drozda, Bogusław Klimowicz, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie otrzymane od gminy z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego osobie uprawnionej, które zastępuje czynsz najmu, powinno być kwalifikowane jako przychód z najmu (opodatkowany stawką 8,5% w PIT-28) czy jako przychód z innych źródeł (opodatkowany według skali 18% i 32% w PIT-36)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie otrzymane od gminy z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego, które stanowi substytut czynszu najmu, powinno być kwalifikowane jako przychód z najmu (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT), a nie jako przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT). Odszkodowanie to jest ściśle związane ze źródłem przychodu, jakim jest najem, i stanowi wynagrodzenie za korzystanie z lokalu, nawet jeśli jest wypłacane przez inny podmiot (gminę) w zastępstwie czynszu należnego od lokatora.Stan faktyczny
Skarżąca, będąca współwłaścicielką nieruchomości mieszkalnej, uzyskuje przychody z najmu opodatkowane ryczałtem 8,5%. W związku z orzeczonymi eksmisjami lokatorów z prawem do lokalu socjalnego, gmina nie zapewniła im lokali, w związku z czym wypłaciła skarżącej odszkodowanie. Skarżąca wykazała to odszkodowanie w PIT-36 jako przychód z innych źródeł, jednak uważała, że powinno być ono rozliczone jako przychód z najmu w PIT-28 według stawki 8,5%. Organ interpretacyjny uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe, kwalifikując odszkodowanie do przychodów z innych źródeł.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania otrzymanego od Gminy odszkodowania w związku z niedostarczeniem lokalu socjalnego osobie uprawnionej 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 200,– (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 21 marca 2016 r. K. S. złożyła wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, który następnie został uzupełniony pismem z dnia 11 maja 2016 r.
Wnioskodawczyni przedstawiła stan faktyczny, zgodnie z którym jest współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej budynek mieszkalny. Przychody z najmu, jakie podatniczka uzyskuje, podlegają na podstawie art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 8,5%. W stosunku do niektórych najemców, którzy posiadają zaległości w opłatach czynszu, sąd wyrokiem orzekł ich eksmisje z prawem do lokalu socjalnego, do wskazania którego to lokalu zobowiązana została Gmina. Ponieważ Gmina nie zapewniła lokalu socjalnego, wypłaciła wnioskodawczyni odszkodowanie na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150), a kwotę tego odszkodowania wykazała w druku PIT-8C. Jest bezsporne, że odszkodowanie wynika z przepisów powołanej ustawy o ochronie praw lokatorów, stanowiąc przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Odszkodowanie od Gminy stanowi zamiennik niezapłaconego przez lokatora czynszu, zwanego po utracie tytułu prawnego do lokalu odszkodowaniem za bezumowne zajmowanie lokalu. Gdyby lokator, oczekujący na lokal socjalny, zapłacił wnioskodawczyni odszkodowanie za bezumowne zajmowanie lokalu (czynsz), kwota ta zostałaby przez nią wykazana łącznie z pozostałymi przychodami z najmu (czynszami) uzyskanymi od najemców posiadających tytuły prawne do lokalu (umowy najmu) i rozliczona miesięcznymi zaliczkami, o których mowa w art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Wnioskodawczyni dodała, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Uzyskuje zaś przychody z najmu niebędącego działalnością gospodarczą, które opodatkowane są podatkiem w wysokości 8,5% od przychodów ewidencjonowanych. Umowy najmu zawierane są przez właścicieli nieruchomości (osoby fizyczne, nieprowadzące działalności gospodarczej).
Odszkodowanie od Gminy, o którym mowa we wniosku, było wypłacone w 2015 r. dwukrotnie, na mocy ugody sądowej z dnia 27 lutego 2015 r. i z dnia 25 listopada 2015 r. Były też wypłacane w latach wcześniejszych. Odszkodowanie od Gminy wypłacane jest w kwocie ustalonej ugodą sądową na rachunek bankowy zarządcy nieruchomości dla wszystkich współwłaścicieli, a następnie wypłacane jest przez zarządcę nieruchomości współwłaścicielom nieruchomości stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości. W 2015 r. wypłacono odszkodowanie w łącznej kwocie 59.000 zł, z czego wnioskodawczyni została wypłacona kwota 7.375 zł.
Nieruchomość ujęta jest w ewidencji środków trwałych. Wnioskodawczyni przysługuje prawo współwłasności do nieruchomości nabyte w 2007 r. w drodze dziedziczenia ustawowego. Nieruchomość posiada ośmiu współwłaścicieli (jedna osoba posiada udział w wysokości 18,75%, pięć osób - po 12,5% i dwie osoby - po 9,375%). Wnioskodawczyni posiada udział w wysokości 12,5% (1/8 części). Nieruchomość zamieszkuje 51 osób w 25 lokalach mieszkalnych.
Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. orzekł eksmisje najemców z prawem do lokalu socjalnego z trzech lokali, w których zamieszkiwały cztery osoby - wobec jednego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...] w dniu 15 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt [...], wobec dwóch najemców lokalu mieszkalnego nr [...] w dniu 20 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt [...], wobec jednego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...] w dniu 26 stycznia 2012 r. w sprawie o sygn. akt [...].
Wnioskodawczyni odszkodowanie wypłacone przez Gminę wykazała w zeznaniu rocznym P1T-36 w pozycji 85.
W związku z powyższym opisem zadano pytanie - Czy w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego prawidłowym działaniem wnioskodawczyni jest wykazywanie kwoty wypłaconego przez Gminę odszkodowania w zeznaniu rocznym PIT-36, jako przychodu z innych źródeł, z zastosowaniem stawki podatkowej wg. skali 18% i 32%, czy też przychód ten winien być wykazany z kwotami przychodu z najmu rozliczanego na zasadach ryczałtu w PIT-28 wg. stawki 8,5%, z uwagi na to, że odszkodowanie to jest niczym innym, jak czynszem najmu, jaki winien płacić lokator zajmujący lokal mieszkalny po orzeczonej eksmisji przez sąd?
Zdaniem wnioskodawczyni, odszkodowanie wypłacone przez Gminę, winna rozliczać z przychodami z najmu w PIT-28 i nie powinno być odrębnie rozliczane w rocznym PIT-36 jako odszkodowania od Gminy za brak lokalu socjalnego. Odszkodowanie, to bowiem, zastępuje czynsz, jaki winien płacić lokator.
Gdyby eksmitowany lokator, który oczekuje na lokal socjalny od Gminy, wpłacał na rzecz wnioskodawczyni comiesięczne opłaty związane z bezumownym zajmowaniem lokalu, wówczas wnioskodawczyni nie byłaby uprawniona do ubiegania się o odszkodowanie za brak lokalu socjalnego od Gminy i kwoty wpłacone przez lokatora rozliczałaby comiesięcznie odprowadzając od nich podatek w skali 8,5% (PPE).
Wnioskodawczyni wskazała, że wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości nawet, gdy jest opłacone przez wynajmującego za najemcę, stanowi przychód z tytułu najmu. Podkreśliła, że dla obowiązku odszkodowawczego Gminy i jego wysokości nie ma znaczenia, czy i w jakim zakresie swój obowiązek realizuje były lokator, gdyż po stronie byłych lokatorów i Gminy nie ma zobowiązania solidarnego, lecz istnieje zobowiązanie in solidum. Po stronie zobowiązanej występuje dwóch dłużników, brak jest jednak wspólnego przepisu ustawy lub jednej czynności prawnej kreujących taką formę odpowiedzialności. Każdy z dłużników odpowiada na innej podstawie prawnej. Zapłata odszkodowania przez jednego z nich zwalnia drugiego w całości od odpowiedzialności. Należne od Gminy odszkodowanie jest odszkodowaniem za stratę jaką poniósł wierzyciel nie mogąc wynająć lokalu innej osobie, która opłacałby czynsz wolnorynkowy.
W ocenie Wnioskodawczyni, zakwalifikowanie odszkodowania wypłaconego przez Gminę do przychodu z innych źródeł narusza art. 16a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 2 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Odszkodowanie to wnioskodawczyni winna opodatkować wraz z pozostałymi przychodami z najmu i rozliczyć w PIT-28, a nie w PIT-36.
Wydając dnia [...] r. organ uznał stanowisko wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, iż przysporzenie majątkowe, o którym mowa we wniosku, uzyskiwane przez wnioskodawczynię, stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie bowiem z art. 11 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2011 r. o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 – dalej jako "u.o.p.l.") ustawy o ochronie praw lokatorów, osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu, co miesiąc, uiszczać odszkodowanie. Zgodnie z art. 18 ust. 2 tej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 3, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu.
Stosownie do art. 18 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, jeżeli Gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do Gminy, na podstawie art. 417 Kodeksu cywilnego.
W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że co do zasady, odszkodowanie nie jest czynszem wynikającym z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących umowę najmu. Przepisy podatkowe nie ograniczają pojęcia przychodów z najmu wyłącznie do czynszu. Odszkodowanie jest związane ze źródłem przychodu, na podstawie którego mogło w ogóle powstać i rekompensuje czynsz, jaki powinien być płacony przez najemcę lokalu z orzeczoną eksmisją, a który nie został w rzeczywistości zapłacony przez osoby zajmujące dany lokal.
Wobec tego kwoty pozostawione do dyspozycji wnioskodawcy, od strony wynajmującego, stanowią odpłatność za oddanie najemcy rzeczy do używania. Zatem przychód w postaci odszkodowania pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z używaniem lokalu przez najemcę, pomimo orzeczonej eksmisji.
Wysokość spornego odszkodowania jest wprost proporcjonalna do stanu całej nieruchomości i lokalu - koszty ponoszone na utrzymanie nieruchomości i lokalu podnoszą zatem wartość odszkodowania. W przypadku, jeżeli lokator oczekujący na lokal socjalny nie uiszcza odszkodowania, o którym mowa w przepisach art. 18 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, to Gmina w ramach swojej odpowiedzialności pokrywa również odszkodowanie niezapłacone przez lokatora, ponieważ są to konsekwencje wynikłe z nieprzyznania przez Gminę lokalu socjalnego.
Organ wskazał, że w zakresie omawianej kwoty Gmina wchodzi jako dłużnik w miejsce niepłacącego lokatora i opłaca za niego wartość czynszu, jaką ten musiałby uiszczać, gdyby zajmował go na podstawie ważnego tytułu prawnego. Dla wynajmującego jest to kwota otrzymywana w zamian za nieopłacony w terminie czynsz najmu (równowartość tego czynszu), z tym że uiszczona ona zostaje przez inny podmiot - Gminę, która odpowiada za niedostarczenie lokalu socjalnego osobie uprawnionej i zajmującej w dalszym ciągu przedmiotowy lokal. W tym zakresie uiszczona kwota nie zmienia swojego charakteru i winna być traktowana analogicznie jako szeroko rozumiany przychód z najmu.
Ponieważ strona nie zgodziła się ze stanowiskiem wyrażonym w wydanej interpretacji, wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.
Po przeanalizowaniu treści wezwania, organ nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska.
Strona złożyła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi.
W skardze strona wniosła o uchylenie interpretacji, podnosząc argumenty jak we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, a następnie w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej sąd doszedł do przekonania, że akt ten narusza prawo w zakresie powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zagadnienie przedłożone do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie koncentruje się wokół kwestii zakwalifikowania do odpowiedniego źródła przychodów odszkodowania otrzymanego przez skarżącą od gminy, na podstawie art. 18 ust. 3 i ust. 5 u.o.p.l. Strony skrajnie odmiennie dokonują oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawczynię.
Zdaniem skarżącej należy go kwalifikować jako przychód z najmu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 6 p.d.f., z uwagi na to, że stanowi substytut czynszu, który by wynikał ze stosunku najmu dla danego lokalu.
W opinii organu interpretacyjnego natomiast odszkodowanie to nie pozostaje w związku z przychodem z tytułu najmu, gdyż nie stanowi czynszu, do którego na mocy przepisów prawa oraz zawartej umowy zobowiązany jest najemca, dlatego należy je zakwalifikować do przychodów wskazanych w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 p.d.f.
Sąd, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku oraz argumentacją stron w zakresie jego oceny prawnej, opowiada się za stanowiskiem skarżącej.
Należy wskazać, że zagadnienie poddane sądowej kontroli było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych a wyrażone przez nie poglądy można uznać za ukształtowanie jednolitej linii orzeczniczej (np. wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 120/13, wyrok WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 864/14, wyrok WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1509/13, wyrok NSA sygn. akt SA/Sz 1911/99, wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 1063/14, wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 185/13 – prawomocny). Oczywiście wyroki te wydane zostały w innych sprawach, a zatem nie wiążą one sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. To co łączy przykładowo przywołane orzeczenia, różnych sądów, to pogląd prawny stanowiący, iż odszkodowanie wypłacane wynajmującemu na mocy art. 18 ust. 1 u.o.p.l. w warunkach realizacji regulacji ustawy z dnia 21 czerwca 2011 r. o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego to świadczenie zakorzenione w umowie najmu, a zatem jest to przychód ze źródła opisanego w art. 10 ust . 1 pkt 6 p.d.f.
W przepisie art. 10 ust. 1 pkt 6 i pkt 9 p.d.f., wskazano jako odrębne źródła przychodów: najem, podnajem, dzierżawę, poddzierżawę oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawę, poddzierżawę działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej (z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą) oraz "inne źródła".
Z kolei stosownie do treści art. 20 ust. 1 p.d.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 cytowanej ustawy, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Przepis art. 20 ust. 1 ustawy zawiera wobec tego otwarty katalog przychodów, w związku z czym do kategorii tej mogą zostać zaliczone również inne (niż wymienione w tym przepisie) przychody, objęte ogólną definicją przychodów, zawartą w art. 11 ust. 1 ustawy. Na podstawie art. 18 ust. 1 u.o.p.l., osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu, co miesiąc, uiszczać odszkodowanie. W myśl art. 18 ust. 2 tej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 3, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego. Wreszcie po myśli art. 18 ust. 5 cytowanej ustawy, jeżeli gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy, na podstawie art. 417 ustawy Kodeks cywilny.
Zgodzić się trzeba z organem interpretującym, że co do zasady odszkodowanie nie jest czynszem wynikającym z przepisów k.c. regulujących umowę najmu. Zdaniem sądu jednak, przy zastosowaniu szerszej analizy systemowej, istnieją podstawy do rozważenia przez organ interpretacyjny istnienia określonych analogii pomiędzy czynszem a spornym odszkodowaniem. Przepisy podatkowe nie ograniczają pojęcia przychodów z najmu wyłącznie do czynszu. Zgodnie z art. 11 ust. 1 p.d.f, przychodami ze źródła przychodów są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Odszkodowanie jest związane ze źródłem przychodu, na podstawie którego mogło w ogóle powstać. Jest to związek konieczny. Odszkodowanie ma bowiem rekompensować czynsz, jaki powinien być płacony przez najemcę lokalu z orzeczoną eksmisją, a który nie został w rzeczywistości zapłacony przez osoby zajmujące dany lokal. Kwoty pozostawione do dyspozycji wnioskodawcy, od strony wynajmującego stanowią wobec tego odpłatność za oddanie najemcy rzeczy do używania. Zatem przychód w postaci odszkodowania pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z używaniem lokalu przez najemcę, pomimo orzeczonej eksmisji. Wysokość spornego odszkodowania jest wprost proporcjonalna do stanu całej nieruchomości i lokalu - koszty ponoszone na utrzymanie nieruchomości i lokalu podnoszą zatem wartość odszkodowania. W przypadku, jeżeli lokator oczekujący na lokal socjalny nie uiszcza odszkodowania, o którym mowa w przepisach szczególnych (art. 18 ust. 3 u.o.p.l.), to gmina w ramach swojej odpowiedzialności pokrywa również odszkodowanie niezapłacone przez lokatora, ponieważ są to konsekwencje wynikłe z nieprzyznania przez gminę lokalu socjalnego. W zakresie tej kwoty gmina wchodzi jako dłużnik w miejsce niepłacącego lokatora i opłaca za niego wartość czynszu, jaką ten musiałby uiszczać, gdyby zajmował go na podstawie ważnego tytułu prawnego. Dla wynajmującego jest to kwota otrzymywana w zamian za nieopłacony w terminie czynsz najmu (równowartość tego czynszu) z tym, że uiszczona ona zostaje przez inny podmiot - gminę, która odpowiada za niedostarczenie lokalu socjalnego osobie uprawnionej i zajmującej w dalszym ciągu przedmiotowy lokal. W tym zakresie uiszczona kwota nie zmienia swojego charakteru i może być traktowana analogicznie jako szeroko rozumiany przychód z najmu. Ochronne działanie art. 18 ust. 5 u.o.p.l. stwarza swoisty stan prawny, wskazujący na funkcjonowanie de facto instytucji prawnej nienazwanej ani w Kodeksie cywilnym, ani w samej ustawie o ochronie prawa lokatorów, którą należałoby określić jako "najem socjalny". Można także potraktować wskazane odszkodowanie jako substytut czy zamiennik z tytułu należnego i nieuiszczonego w ustawowym terminie przez zobowiązanego czynszu z umowy najmu. Na ten szczególny charakter odpowiedzialności gminy wskazał także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. sygn. akt V CK 355/2004, że dla obowiązku odszkodowawczego gminy i jego wysokości nie ma znaczenia, czy i w jakim zakresie swój obowiązek realizuje były lokator, gdyż po stronie byłych lokatorów i gminy nie ma zobowiązania solidarnego lecz istnieje zobowiązanie in solidum. Po stronie zobowiązanej występuje dwóch dłużników, brak jest jednak wspólnego przepisu ustawy lub jednej czynności prawnej kreujących taką formę odpowiedzialności. Każdy z dłużników odpowiada na innej podstawie prawnej. Zapłata odszkodowania przez jednego z nich zwalnia drugiego w całości od odpowiedzialności. Sąd Najwyższy podkreślił, że należne od gminy odszkodowanie jest odszkodowaniem za stratę jaką poniósł wierzyciel nie mogąc wynająć lokalu innej osobie, która opłacałby czynsz wolnorynkowy. A zatem źródła odszkodowania w warunkach odpowiedzialności gminy należy poszukiwać w relacji łączącej wynajmującego z lokatorem najemcą danego lokalu a celu oraz charakteru dla wynajmującego tego świadczenia nie zmienia to czy będzie on regulowany jako czynsz czy też odszkodowanie jako jego substytut. Jest to bowiem wynagrodzenie za wykorzystywanie z lokalu nazwane czynszem wówczas, gdy występuje na tle łączącego strony stosunku prawnego a odszkodowaniem, gdy powstaje w sytuacji zajmowania lokalu wynajmującego bez tytułu prawnego w ściśle przez prawo uregulowanej sytuacji, gdy gmina w związku z wydanym wyrokiem nakazującym opuszczenie lokalu nie dostarczy uprawnionemu lokalu socjalnego.
Przesądziwszy zatem, że objęte wnioskiem odszkodowanie należy zakwalifikować do przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 6 p.d.f. zdaniem sądu będzie to świadczenie z tytułu umowy najmu, gdyż przepis art. 6 ust. 1a tej ustawy nie ogranicza katalogu świadczeń poprzez zastosowane sformułowanie "świadczeń z tytułu najmu" jedynie do czynszu nawiązując w ogólności do tej umowy, i co jak wyżej wykazano ma ten skutek, że także i odszkodowanie w niej zakorzenione jest tego rodzaju przychodem na gruncie ustawy podatkowej.
Podsumowując wskazać należy, że rację ma strona żądając uchylenia wskazanej interpretacji, gdyż organ naruszył przepisy art. 20 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 9 p.d.f. w związku z art. 11 ust. 1 tej ustawy niewłaściwie kwalifikując odszkodowanie wypłacone przez gminę w okolicznościach przedstawionego stanu faktycznego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu będzie zastosowanie się do rozważań prawnych zawartych w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1, art. 200 i art. 205 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji.
ms
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło