I SA/Łd 732/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2010 postanawia: odrzucić wniosek. W dniu 16 czerwca 2017 r. K. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik strony oświadczył, że o wydanej decyzji dowiedział się w dniu 12 czerwca 2017 r. podczas przeglądania akt sprawy (oświadczenie pełnomocnika w aktach podatkowych) oraz w tym dniu zapoznał się z treścią decyzji. W jego ocenie w tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 16 czerwca 2017 r., a zatem w ocenie pełnomocnika, przed upływem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skarżący oświadczył, że składa wniosek z ostrożności procesowej, ponieważ w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki domniemania doręczenia decyzji, o których stanowi art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej O.p). Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że skarżący nie został zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki u operatora pocztowego, co wyklucza skuteczność fikcji doręczenia. Nadto podniósł, że próba doręczenia zgodnie z adnotacją na kopercie nastąpiła na adres prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej tj. w Ł. przy ul. A. 26. Na kopercie znajduje się pieczątka doręczyciela "adresata nie zastałem", jednakże z adnotacji doręczyciela nie wynika, gdzie umieścił on zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki u operatora pocztowego. Jak zauważył, pod wskazanym wyżej adresem działalność gospodarczą prowadzi szereg przedsiębiorców. Ponieważ przedsiębiorstwo skarżącego jest czynne codziennie w godzinach od 8 do 16, w siedzibie przedsiębiorstwa nie ma oddawczej skrzynki pocztowej. W godzinach pracy biura zawsze przebywa w nim kilku pracowników. Na terenie posesji znajduje się również zakład produkcyjny skarżącego. Skarżący konsekwentnie twierdzi, że ani w drzwiach biura jego przedsiębiorstwa, ani w innym widocznym miejscu przy wejściu na posesję, nie zostało pozostawione zawiadomienie, o którym stanowi art. 150 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Odnosząc się do argumentów zawartych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, organ podatkowy podniósł, że twierdzenia wnioskodawcy, iż skarżący nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej, jak również że korespondencja jest każdorazowo odbierana przez skarżącego lub pracowników, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ argumentował, że w toku postępowania odwoławczego przed wydaniem zaskarżonej decyzji skierował do skarżącego na adres ul. A. 26 w Ł. pięć przesyłek pocztowych, z których cztery podlegały procedurze awizowania i zostały odebrane w placówce pocztowej. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze podważających prawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione w postępowaniu o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, ponieważ skoro strona kwestionuje prawidłowość doręczenia i domaga się uznania, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło dopiero w dniu zapoznania się pełnomocnika z treścią decyzji, tj. w dniu 12 czerwca 2017 r., to tym samym nie można twierdzić, że uchybiono terminowi do dokonania czynności procesowej. W przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Sąd przyjął, że wniosek został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.)., bowiem przyczyna uchybienia terminu, tj. niewiedza o wydaniu i doręczeniu decyzji, ustała w dniu 12 czerwca 2017 r., tj. w dniu, w którym pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. W ocenie Sądu, wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było niezawinione. Sąd podniósł, że z pisma Poczty Polskiej z dnia 26 czerwca 2017 r. wynika, że codzienną praktyką w przedsiębiorstwie skarżącego było odbieranie tylko części korespondencji doręczanych przez operatora pocztowego. Naczelnik urzędu pocztowego wyjaśniła bowiem, że upoważniony pracownik skarżącego nie odbiera wszystkich adresowanych do skarżącego przesyłek wręczanych przez listonosza. Pracownik przyjmuje tylko część z nich, zaś resztę każe awizować, by właściciel zdecydował o ich odbiorze. W tym drugim przypadku listonosz pozostawia awizo pracownikowi skarżącego. W tej sytuacji zarzuty kierowane pod adresem doręczyciela, że nie wskazał na przesyłce, gdzie pozostawił zawiadomienie, tj. czy umieścił je w skrzynce oddawczej, czy też w drzwiach, bądź innym miejscu wskazanym w art. 150 O.p., Sąd uznał za niezasadne. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżył je w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 81 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi bez winy skarżącego oraz art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący w treści złożonego wniosku nie uprawdopodobnił, jakoby nie z jego winy doszło do uchybienia terminowi na wniesienie skargi, podczas gdy skarżący we wniosku przytoczył wszystkie okoliczności je uzasadniające, spełniając tym samym wymóg stawiany instytucji uprawdopodobnienia. Skarżący podniósł nadto, że nie zostały spełnione przesłanki domniemania doręczenia mu decyzji w trybie art. 150 O.p. Doręczenie w tym trybie wymaga rygorystycznego przestrzegania procedury wymienionej w tym przepisie, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. Naczelny Sądu Administracyjny uchylił postanowienie tutejszego Sądu z dnia 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 732/17 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznawaniu spraw należy rozważyć, czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., oraz czy miało w związku z tym miejsce uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia skargi. Dopiero w dalszej kolejności, w przypadku uznania, że skargę w rozpoznawanej sprawie wniesiono z uchybieniem terminu wynikającego z ustawy, należało badać, czy skarżący uprawdopodobnił, że do uchybienia tego doszło bez jego winy. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżone postanowienie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdził, że należy ustalić, czy doręczenia zaskarżonej decyzji dokonano na właściwy adres oraz w zależności od tego, czy był to adres zamieszkania skarżącego, adres do doręczeń w kraju, czy też miejsce prowadzenia działalności zbadać, czy zachowana została stosowna procedura doręczenia w analizowanym trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę prawną żądania strony stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a. W pierwszym zdaniu przepis ten stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z powyższego unormowania wypływa oczywisty wniosek, iż podstawowym warunkiem dopuszczalności żądania przywrócenia terminu jest niewykonanie we właściwym czasie czynności, dla której wyznaczony został termin. Wniosek o przywrócenie terminu złożony w sytuacji, kiedy to określona czynność procesowa została dokonana w terminie jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA z 29 czerwca 2012 r., II GZ 222/12, z 20 marca 2013 r., I FZ 39/13, czy też z 22 listopada 2016 r. II OZ 1323/16 dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). W ocenie sądu ponownie rozpoznającego sprawę kluczowe znaczenie dla kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma ocena charakteru prawnego adresu wskazanego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz zastosowana w związku z nią procedura doręczenia zaskarżonej decyzji. Decyzja organu I instancji została skarżącemu skutecznie doręczona na adres zamieszkania: ul. B. 41 lok. 2 w Ł.. W nagłówku sporządzonego własnoręcznie odwołania od tej decyzji skarżący wskazał inny adres: ul. A. 26 w Ł., dodając jednocześnie przed nazwiskiem nazwę firmy A.. Skarżący nie wyjaśnił powodu zmiany adresu, nie określił charakteru prawnego nowego adresu, w tym nie wskazał wyraźnie, że nowy adres jest jego adresem do doręczeń. W uzasadnieniu skargi (s. 9 akt sądowych) pełnomocnik skarżącego oświadczył natomiast, że "próba doręczenia zaskarżonej decyzji nastąpiła na adres prowadzenia przez skarżącego działalności tj. przy ul. A. 26 w Ł.". W tej sytuacji, w ocenie sądu, na korzyść podatnika należy przyjąć, że adres skarżącego przy ul. A. jest adresem prowadzenia działalności gospodarczej skarżącego. Konsekwencją ustalenia charakteru prawnego wskazanego adresu jest analiza zachowania procedury doręczenia zaskarżonej decyzji. W tym zakresie należy wskazać, że od 1 stycznia 2016 r., w związku z ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649), przepisy O.p. regulujące sposób i tryb doręczania pism osobom fizycznym otrzymały nowe brzmienie. Obecnie pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju (art. 148 § 1 O.p.) W § 2 tego przepisu rozszerzono możliwości doręczania wskazując, że pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane w siedzibie organu podatkowego albo w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata (...). Art. 149 wskazuje tryb doręczenia zastępczego w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Art. 150 § 1 reguluje z kolei tryb doręczania pism sądowych osobom fizycznym przez awizo i stanowi, iż jest ono możliwe w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149. W realiach sprawy zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona przez awizo. Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest zatem brzmienie art. 150 O.p. Analiza nowego brzmienia tego przepisu, w związku z nowym brzmieniem art. 148 § 1 O.p., prowadzi do wniosku, że możliwość doręczenia osobom fizycznym pism przez awizo występuje tylko na adres zamieszkania albo na adres do doręczeń w kraju. Nowe brzmienie art. 150 O.p. nie obejmuje swoim zakresem adresu prowadzenia działalności adresata. Odnosi się do niej art. 148 § 2 O.p., niewymieniony w dyspozycji art. 150 O.p. Zmieniony przepis art. 150 O.p. nie dopuszcza możliwości doręczania pism osobie fizycznej przez awizo na adres prowadzenia działalności, czy adres miejsca pracy (por. Ordynacja podatkowa, Komentarz pod red. L. Etel, s. 1016). W brzmieniu sprzed nowelizacji art. 148 § 1 dopuszczał taką ewentualność wskazując, że: "Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy". Obecnie możliwość taka jest wykluczona. W związku z tym w realiach sprawy zastosowanie znajduje art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Sąd ponownie rozpatrujący sprawę podtrzymuje zaakceptowane przez sąd drugiej instancji stanowisko zgodnie z którym, nie można przywrócić terminu do dokonania czynności procesowej, który nie został uchybiony. Ponieważ doręczenie skarżącemu decyzji organu II instancji przez awizo nastąpiło w sposób nieprawidłowy, należy przyjąć, że termin doręczenia rozpoczął swój bieg w dniu 12 czerwca 2017 r., t.j. w momencie, w którym pełnomocnik strony przeglądał akta sprawy (oświadczenie pełnomocnika w aktach podatkowych) i zapoznał się z treścią zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu, na podstawie art. 88 p.p.s.a. AKE.