I SA/Łd 779/09

Dnia 4 lutego 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – D. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych D.A. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok. We wniosku tym skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie osiąga żadnego dochodu. Podniosła przy tym, że jej majątek stanowi działka o pow. 828 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i zniszczonym budynkiem gospodarczym, wykorzystywana wyłącznie na cele działalności gospodarczej oraz samochód osobowy Renault Megane Scenic, rocznik 1997. Dodała, że posiada dewizy w kwocie 3730,09 USD – blokadę na rachunku bankowym jako zabezpieczenie kredytu na działalność gospodarczą. Ponadto skarżąca wskazała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od stycznia do października 2009 roku uzyskała dochód w kwocie 2.858,16 zł, z tytułu ubezpieczenia społecznego uiściła składki w wysokości 1908,02 zł. Poniosła koszty związane z wpisami do księgi wieczystej oraz wydatki z tytułu rozmów telefonicznych w łącznej wysokości 904 zł. Dodatkowym obciążeniem były także wydatki związane z zakupem lekarstw i leczeniem w wysokości 2.710,53 zł. Ponadto ciążą na niej zobowiązania związane z koniecznością uiszczenia podatku od nieruchomości w wysokości 24.500 zł i płatnościami w ratach za nabycie programu komputerowego "LEX" w łącznej kwocie 27.968,31 zł. Z tego względu na dzień 31 października 2009 r. niedobór środków pieniężnych wynosił 30.634,70 zł. Do wniosku skarżąca załączyła m.in. zestawienie wydatków na leczenie i zakup lekarstw. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2009 roku wezwano D.A. nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, w tym rachunku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, złożenia deklaracji podatkowych potwierdzających fakt nieosiagania dochodu przez skarżącą, przedstawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność leczenia schorzeń, a co za tym idzie ponoszenia wydatków na leki i leczenie w kwocie wskazanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ponadto wskazania aktualnego źródła utrzymania oraz kwoty przeznaczanej na własne utrzymanie - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 12 stycznia 2010 roku wniosła o przedłużenie terminu przedstawienia dokumentów i informacji szczegółowo wskazanych w powyższym zarządzeniu do dnia 18 stycznia 2010 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że przebywa na zwolnieniu lekarskim, które obejmuje okres od 24.12.2009 r. do dnia 22.01.2010 r. Podkreśliła, że niemożność działania przed sądami została potwierdzona przez biegłego lekarza sądowego do dnia 10.01.2010 r. Przedstawiła przy tym przebieg schorzeń, na które cierpi oraz wskazała na konieczność dalszego leczenia. Do pisma skarżąca załączyła kserokopię zwolnienia lekarskiego nr 30/12/2009 oraz zwolnienia lekarskiego obejmującego okres od dnia 14.12.2009 r. do 22.01.2010 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym zwłaszcza okres przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim, Referendarz sądowy przychylił się do wniosku skarżącej i przedłużył jej termin do złożenia dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej do dnia 18 stycznia 2010 roku. Jednakże mimo upływu terminu objętego wnioskiem strony zawartym w piśmie z dnia 12 stycznia 2010 r., skarżąca nie złożyła dodatkowych informacji i dokumentów potwierdzających przedstawioną we wniosku sytuację majątkową. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie do postanowień art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. Istotne przy tym jest, iż na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wskazać przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08, opubl. CBOIS). Jednocześnie podkreślić należy, ze w orzecznictwie sądowym, na tle omawianego przepisu ukształtował się pogląd, który Referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela, że to obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1220/08, opubl. CBOIS). Badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca do dnia posiedzenia sądowego wyznaczonego w niniejszej sprawie nie wykonała zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2009 roku, a zatem nie przedłożyła istotnych dla rozpoznania niniejszego wniosku dokumentów i informacji, w tym wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, deklaracji podatkowych potwierdzających fakt nieosiagania przez nią dochodu, zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność leczenia schorzeń, a co za tym idzie ponoszenia wydatków na leki i leczenie w kwocie wskazanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ponadto nie wskazała aktualnego źródła utrzymania oraz kwoty przeznaczanej na własne utrzymanie. W dalszej kolejności wskazać należy, że skarżąca składała już do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnioski o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi zatem na brak wykonania zarządzenia z dnia 3 grudnia 2009 roku Referendarz sądowy do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wykorzystał, oprócz twierdzeń zawartych w złożonym aktualnie wniosku, także informacje i dokumenty przedłożone w innych sprawach ze skargi skarżącej, przede wszystkim ze sprawy o sygn. akt I SA/Łd 875/08 oraz I SA/Łd 292/08. Tak więc z akt niniejszej sprawy, oraz z akt zgromadzonych w innych sprawach ze skargi skarżącej, wynika, że D.A. prowadzi działalność gospodarczą – doradztwo podatkowe - z której w 2007 roku osiągnęła przychód w wysokości 21.565,49 zł. W roku 2008 skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 14.034 zł, zaś całkowity dochód podatniczki za ten rok zamknął się kwotą 34.901 zł, dając przeciętnie skarżącej dochód w wysokości 2.900 zł. Z kolei w 2009 roku (do października) skarżąca osiągnęła dochód z tytułu tej działalności w wysokości 2.856,16 zł. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających aktualnie brak osiągania dochodu. Nie wskazała również aktualnego źródła utrzymania oraz kwoty przeznaczanej na własne utrzymanie. Majątek skarżącej stanowią nieruchomości w postaci działki o pow. 828 m2 wraz z budynkiem (w budowie) oraz budynku gospodarczego, wykorzystywana wyłącznie na cele działalności gospodarczej, a ponadto samochód osobowy Renault Megane Scenic, rocznik 1997. Ponadto skarżąca posiada oszczędności w kwocie 3730,09 USD – blokadę na rachunku bankowym jako zabezpieczenie kredytu na działalność gospodarczą. Skarżąca cierpi na szereg schorzeń, aczkolwiek nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających konieczność ponoszenia wydatków na leczenie w kwocie wskazanej we wniosku. Nie przekonuje w tym względzie także argumentacja skarżącej, że z powodu kłopotów zdrowotnych i związanych z tym kosztów leczenia nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Konieczność ponoszenia kosztów leczenia nie powoduje bowiem automatycznie, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego niezbędne jest w tym względzie wykazanie, że koszty te uniemożliwiają stronie zdobycie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Referendarz sądowy nie uznał również za przekonujące twierdzenia skarżącej, że konieczność spłaty przedstawionych we wniosku zobowiązań w dużym stopniu wpływa na zasadność zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Zaciąganie zobowiązań wskazuje bowiem, iż skarżąca czuje się osobą zdolną do ich spłaty. Dodatkowo w tym względzie uwagę zwraca brak nadesłania przez skarżącą wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, w tym rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. W niniejszej sprawie wpis sądowy określony został na kwotę 259 zł, a skarżąca prowadzi działalność gospodarczą od wielu lat, osiąga dochody, które choć niewielkie - pozwalają jej niewątpliwie na uiszczenie tej kwoty. Wszelkie inne zaś koszty na obecnym etapie postępowania nie występują, a ich ewentualna wysokość również będzie niewielka (np. wpis od skargi kasacyjnej wyniósłby 129,50 zł). Nie bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje fakt, że w kwestii prawa pomocy dla skarżącej niejednokrotnie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny. W podobnych stanach faktycznych (skarżąca przywoływała się na zły stan zdrowia, jej dochody kształtowały się na podobnym poziomie), Naczelny Sąd Administracyjny oddalał zażalenia skarżącej na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o odmowie przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek ku temu (zob. postanowienia z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 621/07, a także z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07, 499/07, 500/07). W tej sytuacji stwierdzić należy, że przedstawione fakty nie pozwalają przyjąć, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie będzie się dla strony wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)