I SA/Łd 780/16

WyrokWSA w Łodzi2016-12-01

Skład orzekający: Wiktor Jarzębowski, Paweł Janicki, Bogusław Klimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego może być odmówione, gdy faktura dokumentująca nabycie towaru lub usługi stwierdza czynność, która nie została faktycznie dokonana, nawet jeśli podatnik nie miał wiedzy o oszustwie podatkowym?
Ratio decidendi
Prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje tylko wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami. Sama faktura nie tworzy prawa do odliczenia. Jeśli organ wykaże, że czynność udokumentowana fakturą faktycznie nie miała miejsca, a podatnik miał o tym wiedzę, nie ma znaczenia badanie jego dobrej wiary lub należytej staranności, ponieważ brak transakcji sprawia, że wszelkie rozważania związane z zachowaniem staranności tracą znaczenie.
Stan faktyczny
Spółka A wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup rozdrabniacza oraz sprzedaż złomu stalowego, uznając te transakcje za fikcyjne i stanowiące oszustwo podatkowe. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...][...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] określającą A Spółce z o.o. w Z. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012r. w kwocie 22.969 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej w zakresie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012r. stwierdzono, że podatnik prowadził działalność gospodarczą, przedmiotem której był odzysk surowców z materiałów segregowanych. Postępowanie kontrolne wykazało ponadto, że w ewidencji dostaw za IV kwartał 2012r. Podatnik ujął fakturę VAT z dnia 10 grudnia 2012 r. Nr [...] (wartość netto 11.600 zł, podatek VAT 0 zł), wystawioną dla Spółki z o.o. B dotyczącą sprzedaży złomu stalowego z granulatora do odpadów. Kwota sprzedaży z ww. faktury została wykazana w deklaracji VAT-7 za IV kwartał 2012r. jako dostawa, dla której podatnikiem jest nabywca (odwrotne obciążenie). Ponadto w ewidencji nabyć za ww. okres rozliczeniowy spółka zaewidencjonowała fakturę z 31 grudnia 2012 r. Nr [...] wystawioną przez Spółkę z o.o. B na wartość netto 190.000 zł, (podatek VAT 43.700,00 zł, wartość brutto 233.700,00 zł), dokumentującą zakup rozdrabniacza [...], typ [...](poz. 1) oraz w poz. 2 zakup stali zbrojeniowej (wartość netto 36.000 zł, podatek VAT 8.280 zł). Mając na względzie art. 7 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej "ustawa o VAT") decyzją z [...] organ I instancji zakwestionował prawo strony do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup rozdrabniacza [...] oraz sprzedaż złomu stalowego na rzecz spółki B, ponieważ w ocenie organu faktury te stwierdzały czynności, które nie zostały faktycznie dokonane. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i zauważył, że podmioty nie mogą się powoływać na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych oraz stanowiących nadużycie, w szczególności uprawnienie wynikające z przepisów prawa wspólnotowego nie może zostać przyznane w stosunku do transakcji, które nie są przeprowadzane w ramach zwykłych transakcji handlowych, lecz wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści przewidzianych w prawie wspólnotowym, sprzecznych z celem tego prawa. Krajowe organy i sądy powinny odmówić podatnikowi skorzystania z prawa do odliczenia, zwolnienia lub zwrotu podatku VAT, nawet w braku przepisów prawa krajowego przewidujących taką odmowę, gdy w oparciu o obiektywne okoliczności zostało stwierdzone, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że poprzez transakcję powoływaną dla uzasadnienia danego prawa bierze udział w oszustwie w zakresie podatku od towarów i usług popełnionym w ramach łańcucha dostaw. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zaistniały obiektywne okoliczności wskazujące na świadomy udział strony w oszustwie podatkowym popełnionym, co jednoznacznie wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie. W szczególności wskazano, że faktura Nr [...] dotycząca nabycia ww. rozdrabniacza wystawiona została na podstawie umowy z 15 listopada 2012r. zawartej pomiędzy spółkami A a B. W ramach zawartej umowy dostawca zobowiązany został do sprzedaży urządzenia, jego dostawy do siedziby odbiorcy - zakład w Z, ul. C, dokonania montażu, uruchomienia urządzenia i prób technologicznych we wskazanej lokalizacji, wykonania dokumentacji technicznej urządzenia i wydania maszyny protokołem zdawczo-odbiorczym. Organ ocenił, że ww. urządzenie zostało "zbudowane" z nadpalonego złomu, który - w ciągu 21 dni (tj. pomiędzy 10 i 31 grudnia 2012 r.) - stał się elementem konstrukcji rozdrabniacza o wartości ponad 13 razy większej. Co więcej, zebrany materiał dowodowy wykazał, że ten nadpalony złom pochodzi ze spalonej hali w Z, która była wynajmowana przez sp. z o.o. A. Ponadto wskazano, że wszystkie okoliczności stanu faktycznego wskazują, że pierwszym i ostatnim ogniwem handlu towarem modyfikowanym (złomem) jest sam podatnik, do którego nadpalony złom z wynajmowanej hali wrócił w postaci ww. urządzenia do rozdrabniania odpadów. Tak specyficzny sposób ułożenia transakcji powodował zdaniem organu, że strona miała pełną wiedzę o dokonywanym wyłudzeniu podatku od towarów i usług, bowiem to strona była pomysłodawcą każdej fazy obrotu, aż do momentu kiedy nadpalony złom wrócił do niej w postaci urządzenia [...]. Ponadto organ wyjaśnił, że środki finansowe dotyczące ww. transakcji znajdowały się cały czas w dyspozycji członków rodziny G., którzy w różnej konfiguracji zarządzali spółkami A oraz B. Ponadto wskazano, że 12 marca 2014r. Spółki A i B zawarły porozumienie, na podstawie którego uznały, że z uwagi na brak możliwości wykonania umowy z dnia 15 listopada 2012 r. w pełnym zakresie, zaszła konieczność ograniczenia pierwotnie ustalonej ceny rozdrabniacza. W związku z powyższym, na mocy ww. porozumienia uzgodniono, że cena ww. towaru będzie stanowiła kwotę 59.000 zł. Dlatego też, fakturą z dnia 17 marca 2013 r. Nr [...], wartość netto (minus) - 95.000 zł, podatek VAT (minus) - 21.850 zł Spółka B skorygowała wartości wynikające z faktury z dnia 31 grudnia 2012 r. Nr [...]. Ponadto, na mocy ww. porozumienia strony ustaliły, że realizacja umowy z dnia 15 listopada 2012 r. zostaje zakończona na obecnym etapie i rozliczona w oparciu o fakturę VAT korygującą. Jednocześnie strony oświadczyły, że nie roszczą wobec siebie odszkodowań i rekompensat z tytułu niepełnej realizacji zawartej umowy. Ponadto pismem z 27 października 2014r. prokurent Spółki A – K. G. wyjaśnił, że rozdrabniacz nie jest jeszcze użytkowany, ponieważ wymaga nakładów inwestycyjnych oraz modernizacji. Część urządzenia znajduje się na terenie zakładu w G., a niektóre elementy w firmie świadczącej usługę naprawy, tj. D S. O. Dokumentacja techniczna rozdrabniacza [...] została wypożyczona do firmy D celem wykonania zleconych prac, a jej przedłożenie wg oświadczenia K. G. będzie możliwe dopiero po odebraniu z firmy S. O.. Odnosząc się zaś do kwestii płatności pomiędzy Spółkami A i B organ wskazał, że zobowiązanie z tytułu zapłaty za fakturę nr [...] zostało rozliczone, jak wskazał K. G., kompensatą oraz w formie gotówkowej (chociaż na fakturze wskazano przelew do dnia 1 marca 2013 r.), jednakże nie przedłożono dokumentów potwierdzających rozliczenie. Z kolei Spółka B przedłożyła listę płatności z dnia 2 lutego 2015 r., z której wynika, że faktura korygująca z dnia 17 marca 2014 r. została rozliczona zbiorczą kwotą wynikającą z dokumentu [...] na wartość 122.100 zł. Spółka B nie przedłożyła jednak również dokumentów źródłowych do ww. dowodu. Ponadto organ podkreślił, że w toku kontroli Spółka A nie przedłożyła dowodu potwierdzającego zwrot środków pieniężnych w wyniku skorygowania ww. transakcji. Okazano wydruk listy ksiąg nierozliczonych ze Spółką B za okres 01.01.2012 r. - 31.12.2012 r. z opisem [...]. A zatem w ocenie organu z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by podatnik uregulował zobowiązanie wynikające z ww. faktury korygującej dotyczącej nabycia urządzenia [...]. Organ zaakcentował też, że w dniu 15 listopada 2012r., tj. dacie zawarcia umowy kupna-sprzedaży urządzenia [...] właścicielem złomu ze spalonej hali była spółka A, która dopiero 10 grudnia 2012r. sprzedała ów towar spółce B. Zdaniem organu w takiej sytuacji podpisując umowę dotyczącą wykonania urządzenia do rozdrabniania odpadów, w której określono cenę usługi/dostawy oraz termin przekazania urządzenia, dostawca tak naprawdę nie miał żadnej wiedzy na temat elementów, ich stanu fizycznego, z których ma ją odbudować, bowiem elementy te mógł zobaczyć dopiero w dniu zakupu złomu, tj. 10 grudnia 2012 r. Za zdumiewający został uznany fakt, że umowa została zawarta niejako "w ciemno", tzn. bez posiadania informacji o faktycznych kosztach odbudowy tego urządzenia. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu dodatkowego wyjaśnienia stanu faktycznego organ I instancji przeprowadził 5 marca 2015r. dowód z oględzin urządzenia [...], w trakcie którego stwierdzono, że maszyna składa się z następujących elementów: konstrukcji głównej, tj. metalowej podstawy młyna koloru zielonego o wymiarach 3,8m x 2,2m, leja zasypowego - metalowego, koloru zielonego o wymiarach w przybliżeniu od zewnętrznej strony 1,15m x 1,20m (wlot) oraz 0,7m x 0,7m (wylot) oraz podestu roboczego o wymiarach 1m x 1m. Przeprowadzony dowód wykazał zatem w ocenie organu jednoznacznie, że urządzenie jest niekompletne, niepodłączone do zasilania i nieprzystosowane do użytku, co zdaniem Dyrektora również potwierdziło ustalenia organu I instancji, iż faktury dotyczące dostawy złomu na rzecz B oraz nabycia rozdrabniacza [...] od tej spółki nie potwierdzają faktycznie dokonanych czynności. Reasumując organ wskazał, że sprzedaż złomu stalowego z granulatora do odpadów nie stanowi dostawy w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT, zaś skoro z zebranego materiału dowodowego wynika, że podatnik nie wszedł w posiadanie rozdrabniacza marki [...] dlatego też faktura nr [...] wystawiona przez spółkę B stwierdzała czynności, które nie zostały dokonane, a zatem nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego z niej wynikającego. W takiej sytuacji nie ma możliwości skorygowania pierwotnej faktury, która została wprowadzona do obrotu jako fikcyjny dokument. W efekcie należało uznać, że zakup urządzenia nie służył czynnościom opodatkowanym, co w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT spowodowało, że strona nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w spornej fakturze mającej dokumentować zakup urządzenia [...]. Zdaniem organu drugiej instancji przedstawione transakcje stanowią oszustwo podatkowe zainicjowane przez K. G., na co wskazują przedstawione wyżej szczególne okoliczności. Skutkiem dokonanych transakcji, mimo że spełniają one formalne warunki określone w przepisach ustawy o VAT, było natomiast uzyskanie korzyści podatkowej w postaci nieuzasadnionego zwrotu podatku od towarów i usług. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie wykazano również, że strona miała pełną świadomość tego, że uczestniczy w transakcji, która została wykorzystana do popełnienia oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług polegającego na wyłudzeniu zwrotu podatku wynikającego z faktur VAT wystawionych tytułem zakupu spornego urządzenia. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A Spółka z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, w oparciu o materiał zgromadzony w sposób niepełny, oraz oderwanej od stanu faktycznego sprawy, w szczególności: bezpodstawne przyjęcie za udowodnione, że transakcje opisane w decyzji stanowią "oszustwo podatkowe" w sytuacji, gdy organ I instancji w wydanej decyzji określa działania skarżącej, jako "nadużycie prawa" - również tego nie dowodząc. Organy podatkowe nie wykazały istnienia nadużycia, poprzez istnienie jego przesłanek w postaci osiągnięcia korzyści podatkowej przez Skarżącą; wielokrotne stawianie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. lub podtrzymywanie stawianych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. twierdzeń bez poparcia dowodami i dalsze wywodzenie z nich następstw prawnych, oraz pisanie w decyzji kłamstw i półprawd celem stworzenia fałszywego obrazu sprawy - rozwinięcie zarzutu w uzasadnieniu; bezpodstawne przyjęcie za udowodnione, że przedmiotem transakcji między A i B był "złom" (techniczny) i nie doszło do przeniesienia własności przedmiotu opisanego fakturą 686/12 w sytuacji, gdy sam organ potwierdza, że B dokonywał prac na tym urządzeniu i wbudowywał w nie kolejne elementy. W konsekwencji to wynik dowolnej i bezpodstawnej oceny organu podatkowego, co z kolei wyklucza również, jako nieuprawnioną ocenę organu dotyczącą zwiększenia wartości przedmiotu sprzedaży; bezpodstawne przyjęcie za udowodnione, że nastąpił "dziwny" - 13 krotny wzrost wartości urządzenia od momentu jego zakupu do sprzedaży w sytuacji, gdy organ I instancji sam przyznaje (s. 18 decyzji), że organ nie kwestionuje wartości rozdrabniacza, a jedynie zarzuca dokonanie odliczenia VAT, a żaden z organów nie przeprowadził kontr dowodu z wyceny biegłego; bezpodstawne, tj. bez dowodu przeciwieństwa, a zarazem sprzeczne z treścią porozumienia stron z dnia 12 marca 2014 r., wyjaśnieniami z dnia 2 lutego 2015r. i zeznaniami K. G., kwestionowanie podstaw obniżenia wartości rozdrabniacza i wystawienia faktury korygującej; 2. art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak przeprowadzenia wszelkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, w szczególności: nieustalenie, kto był właścicielem maszyn i urządzeń używanych przez A w Z przy ul. C, a w szczególności cyt.: "rozdrabniacza [...] typ [...] - brak własności tego urządzenia po stronie A miał istotny wpływ na organizację i przebieg operacji gospodarczych podjętych przez Stronę po pożarze, a nie ustalenie faktu własności rzeczy istotnie wpłynęło na nieuprawnioną ocenę przyjętą już w trakcie kontroli podatkowej, że były to "papierowe transakcje", za którymi nie szedł towar i nie nastąpiło przeniesienie własności rozdrabniacza na podstawie faktury [...]"; niewyjaśnienie istotnych powodów, które wpłynęły w sposób obiektywny na rzeczywisty przebieg realizacji umowy sprzedaży rozdrabniacza [...] typ [...] i w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, iż strony uczestniczyły w "ciągu nielegalnych czynności" a transakcja miała charakter pozorny; brak merytorycznego i refleksyjnego odniesienia się do wszystkich uwag i wniosków dowodowych zgłoszonych na każdym etapie postępowania: od protokołu z dnia 16 września 2015 r. do zgłoszonych do Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 10 czerwca 2016 r. Nie uwzględnienie złożonych wniosków i brak chęci analizy złożonych dowodów w istotny sposób wypaczyło ocenę sprawy; 3. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez tendencyjną ocenę wyjaśnień/zeznań złożonych przez prokurenta Strony K. G., oraz zeznań świadków; 4. - bezpodstawne przyjęcie, że z ogółu obiektywnych okoliczności (niewskazanych w uzasadnieniu) wynika, że zasadniczym celem transakcji jest "korzyść podatkowa" a faktury dokumentujące sprzedaż "nie przedstawiają rzeczywistych transakcji w obrocie gospodarczym" w sytuacji, gdy: - nie ma dowodu podważającego dokonanie przez strony zapłaty i rozliczenia transakcji; - nie ma dowodu podważającego zakupy elementów koniecznych do odbudowy rozdrabniarki i niewykorzystanie ich (wraz z kosztami i robociznę do odbudowy) a zapłaconych przez B; - nie ma dowodu podważającego fakt prac związanych z odbudową rozdrabniacza przez B- zeznania świadków M. i K., których organ podatkowy przesłuchał; - nie ma dowodu na "ciąg transakcji", w którym "uczestniczyły" strony, gdy zaistniała tylko jedna finalna transakcja sprzedaży rozdrabniacza i nie było innych stron, a rozdrabniacz nieprzerwanie do dnia dzisiejszego jest własnością A i w jej posiadaniu; 5. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i odmówienie Stronie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i z tego względu podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach z tytułu nabycia towarów i usług. Z przywołanych przepisów wynika, że nabycie towarów i usług, wykorzystywanych przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych, uprawnia tegoż podatnika do odliczenia podatku naliczonego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach, że system odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru podatku VAT należnego bądź zapłaconego w ramach całej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku VAT zapewnia zatem całkowitą neutralność działalności gospodarczej w zakresie obciążeń podatkowych, bez względu na cel czy rezultaty tej działalności, pod warunkiem że co do zasady podlega ona sama opodatkowaniu podatkiem VAT (pkt 25 przywołanego w zaskarżonej decyzji postanowienia TSUE z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie C-33/13 M. Jagiełło). Równocześnie z przywołanego art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT wynika, że odliczeniu podlega podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług. Nie stanowi zatem podatku naliczonego, podatek, który wynika z faktur, które nie potwierdzają transakcji nabycia towarów lub usług. Innymi słowy sama faktura nie tworzy prawa do odliczenia podatku VAT w niej wykazanego. Prawo to przysługuje tylko wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami. Powyższe wioski znajdują potwierdzenie w treści zakazu wynikającego z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, zgodnie z którym, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Należy jednak wskazać, że z powołanego wyżej postanowienia Trybunału Sprawiedliwości wynika, że Szóstą dyrektywę Rady 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienioną dyrektywą Rady 2001/115/WE z 20 grudnia 2001 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona temu, aby podatnikowi odmówiono prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego z tytułu towarów otrzymanych przez niego, na tej podstawie, iż biorąc pod uwagę przestępstwa lub nieprawidłowości, jakich dopuścił się wystawca faktury dotyczącej tej dostawy, uznaje się, że nie została ona rzeczywiście dokonana przez rzeczonego wystawcę, chyba że zostanie wykazane na podstawie obiektywnych przesłanek – bez wymagania od podatnika podejmowania czynności sprawdzających, które nie są jego zadaniem – iż podatnik ten wiedział lub powinien był wiedzieć, że wskazana dostawa wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej, co ustalić powinien sąd odsyłający. W związku z tym stwierdzeniem należy przede wszystkim podnieść, że chroni ono kontrahentów nieuczciwych podatników, ale tylko pod tym warunkiem, że transakcja udokumentowana fakturą rzeczywiście miała miejsce. Brak transakcji sprawia, że wszelkie rozważania związane z zachowaniem należytej staranności pozbawione są jakiegokolwiek znaczenia. Sąd podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 16 lipca 2014 r. I FSK 1287/13, zgodnie z którym wobec stwierdzenia, że czynności udokumentowane zakwestionowanymi fakturami faktycznie nie miały miejsca, czego podatnik był w pełni świadomy, nie ma potrzeby badania dobrej wiary, czy inaczej rzecz ujmując należytej staranności podatnika, w sytuacji, gdy organ wykaże, że wykonania usług czy dostawy towarów w ogóle nie było, ponieważ oczywiste jest, że w takiej sytuacji podatnik mający wiedzę o niewykonaniu czynności, nie może jednocześnie twierdzić, że nie miał wiedzy o jakichś nadużyciach prawa przez swojego kontrahenta, sam w tej czynności uczestnicząc. Pogląd ten ma zastosowanie w omawianej sprawie, w której organy wykazały m. in., że prokurent skarżącej K. G. aktywnie uczestniczył również na wcześniejszych etapach obrotu, zawyżając wartość towaru jako Prezes Zarządu w spółce "B". Odnosząc się do wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania dotyczących nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w szczególności poprzez nieustalenie, kto był właścicielem rozdrabniacza [...] typ [...]. Sąd stwierdza, że zarzuty te są bezpodstawne. Zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji organy dostatecznie wyjaśniono źródło pochodzenia owego urządzenia. Przy czym podkreślenia wymaga, że kwestia ustalenia, kto był pierwotnym właścicielem rozdrabniacza nie jest decydująca w sprawie. Zwłaszcza, że wbrew stanowisku strony organy w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że pierwotnym właścicielem rozdrabniacza [...] był Bankowy Fundusz Leasingowy, zaś umowa leasingu z 2012r. wygasła na skutek całkowitej szkody przedmiotu leasingu. Następnie w dniu 23 listopada 2012r. leasingodawca sprzedał skarżącej spółce ów przedmiot (po szkodzie) za kwotę 11.600 zł. Za tę samą kwotę 10 grudnia 2012r. skarżąca dokonała sprzedaży złomu spółce B. Sąd w całości podziela także stanowisko organów, iż budzi zdumienie fakt, że ww. urządzenie w postaci rozdrabniacza miało zostać skonstruowane z nadpalonego złomu w okresie 21 dni, tj. między 10 grudnia 2012r. a 31 grudnia 2012r., przy jednoczesnym 13 wzroście wartości pochodzącego ze spalonej hali w Z złomu. Jak słusznie wskazał organ w podanym czasie (stanowiący wówczas złom) rozdrabniacz został rozłożony na części, z których usunięto elementy zniszczone podczas pożaru, oczyszczony z rdzy oraz nalotów i nie nadawał się do użytku. Uzasadnione wątpliwości budzi przy tym fakt ekonomicznego sensu zawarcia między skarżącą a B umowy z 15 listopada 2012r., dotyczącej wykonania w tak krótkim czasie (21 dni) urządzenia do rozdrabniania odpadów, w której określony został termin przekazania urządzenia w sytuacji, gdy przyszły dostawca nie miał jakiejkolwiek wiedzy na temat stanu urządzenia, elementów niezbędnych do jego uruchomienia i wreszcie kosztów koniecznych, by ten cel osiągnąć, a jednak zdecydował się na ustalenie ceny (154.000 zł netto) za ww. urządzenie. Również w trakcie przeprowadzonych 5 marca 2015r. przez organ I instancji oględzin maszyny [...] stwierdzono, że części tego urządzenia w postaci konstrukcji głównej, leja zasypowego oraz podestu roboczego nosiły ślady rdzy, znajdowały się na terenie niezadaszonym i nie były w żaden sposób zdatne do użytku. Z tych wszystkich względów, nie tracąc z oczu również personalnych powiązań miedzy właścicielami skarżącej spółki i spółki B trafnie w ocenie Sądu organy uznały, że zarówno zawarta 15 listopada 2012r. umowa, jak i czynności opisane spornymi fakturami nie miały w rzeczywistości miejsca. Oceny tej nie zmienia również treść porozumienia z 12 marca 2014r. zawartego między A i B, na podstawie którego strony uznały konieczność obniżenia pierwotnie ustalonej ceny rozdrabniacza (o 95.000 zł) zł do kwoty 59.000 zł. W ocenie Sądu wskazane przez organy argumenty układają się w logiczną całość, potwierdzającą fikcyjności zawartych transakcji, o czym dodatkowo świadczy szereg innych okoliczności, szczegółowo opisanych w decyzjach obu instancji, a w szczególności na str. 6-12 zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się uchybienia zasadom: zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Ordynacji podatkowej), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Stanowisko organów nie narusza również zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż punkt widzenia przyjęty w rozpatrywanej sprawie został przekonująco uzasadniony w oparciu o zgromadzone dowody. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności również zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego okazały się w ocenie Sądu nieuzasadnione. Skoro w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Z powyższych przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. Ake.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło