I SA/Łd 808/12

Dnia 29 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty postanawia: odmówić przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem dnia 23 listopada 2012 r. przyznano skarżącemu A.B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówiono prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postępowanie w zakresie prawa pomocy zostało prawomocnie zakończone wobec wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 23 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 562/13 postanowienia oddalającego zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2013 r. odrzucające zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 1 sierpnia 2013 r. zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o wyznaczenie skarżącemu pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. pełnomocnikiem A. B. ustanowiona została adw. E. S.-K. Postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A. B. z uwagi na nieuiszczenie w zakreślonym terminie wpisu od skargi. Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącemu w dniu 17 września 2013, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy ( k.-146). Pismem procesowym z dnia 19 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uwzględnienie skargi oraz zasądzenie kosztów reprezentacji z urzędu, oświadczając jednocześnie, iż nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, iż pomoc prawna przybrała realny wymiar (zob. np. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762, postanowienie NSA z 25 października 2011 r. sygn. I OZ 790/11 LEX nr 1069714, postanowienie NSA z 17 czerwca 2013 r., sygn. akt VII SO/Wa 40/12, dostępne: www.nsa.gov.pl). Z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 13 września 2013 r. (a więc już po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi) aplikant adwokacki P. K. działający z substytucji adw. E. S.-K. wykonał w Wydziale Informacji tut. Sądu fotokopie stron 3-9 oraz 135-143 akt sprawy (w tym obejmujących postanowienie o odrzuceniu skargi). Tymczasem w piśmie procesowym pełnomocnik wniosła o uwzględnienie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie Sądu wskazane czynności nie stanowią czynności świadczenia pomocy prawnej. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by pełnomocnik podjął w imieniu skarżącego jakiekolwiek czynności procesowe. W szczególności nie złożył w imieniu strony skarżącej żadnego pisma procesowego, czy też skargi kasacyjnej, bądź opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Z powyższego wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być bynajmniej uznanie samo przejrzenie akt sprawy w Wydziale Informacji Sądu, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Samo zapoznanie się z aktami sprawy stanowi wszak jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która na tym etapie postępowania zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika oceny legalności działania, bądź zaniechania organu administracji publicznej. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 250 i art. 16 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu AK.