I SA/Łd 818/16

Dnia 18 października 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 roku, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za II kwartał 2014 roku oraz orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 roku, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za II kwartał 2014 roku oraz orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku. W złożonym, na urzędowym formularzu PPPr, oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi działalność, której przedmiotem jest odzysk surowców z materiałów segregowanych (działalność przeważająca), zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne, sprzedaż hurtowa odpadów i złomu oraz pozostałe badania i analizy techniczne. Jej kapitał zakładowy wynosi 120.000 zł. Wartość środków trwałych opiewa na kwotę 1.679.624,42 zł, wysokość zaś zysku za ubiegły rok obrotowy wynosi 137.083,07 zł. Saldo jednego spośród trzech posiadanych przez nią rachunków bankowych wykazuje wartości dodatnie i zamyka się kwotą 20.495 zł (rachunek w A.Bank[...] S.A.). Ponadto stan środków w kasie wynosi 456 zł, stan należności to kwota 198.700 zł, a stan zobowiązań stanowi kwotę 218.288 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że konieczność zapłaty wpisu od skargi w wysokości 1.440 zł doprowadzi ją bezsprzecznie do utraty płynności finansowej, w szczególności będzie prowadzić do trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań Spółki (wypłaty wynagrodzeń, regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, zapłaty za faktury za usługi realizowane na rzecz skarżącej). Skarżąca podkreśliła, że z nadesłanych dokumentów wynika, iż 2015 roku w stosunku do 2014 roku poniosła stratę w kwocie 34.014,15 zł. Nie ma skumulowanych środków pozwalających na zapłatę wpisu od skargi. W sierpniu 2015 roku poniosła wydatek rzędu 174.00 zł tytułem zabezpieczenia ewentualnych roszczeń organu podatkowego wynikających z decyzji podatkowych. Poniosła też duży wysiłek finansowy (również przy pomocy kredytu bankowego) starając się uniknąć wielomiesięcznej egzekucji, która mogłaby sparaliżować jej działalność przy uzyskaniu zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Brak tego zaświadczenia skutecznie eliminowałby bowiem Spółkę z wszelkich przetargów i postępowań zakupowych. Podkreśliła przy tym, że znaczną część swoich przychodów uzyskuje w drodze realizacji zamówień publicznych, a ich brak poważnie uszczupliłby przychody Spółki oraz jej pozycję rynkową. Ponadto skarżąca wskazała, że aktualnie w Spółce zatrudnionych jest 8 osób, łączna wysokość wynagrodzeń wynosi ponad 12.000 zł miesięcznie. Konieczność zapłaty przedmiotowej kwoty spowoduje, że skarżąca nie będzie posiadała środków na wypłatę wynagrodzeń już w miesiącu sierpniu 2016 roku i będzie zmuszona zlikwidować posiadane miejsca pracy. Z kolei zwolnienie pracowników spowoduje, że Spółka nie będzie w stanie wykonywać zobowiązań wynikających z aktualnie łączących ją kontraktów, w tym z kilkoma budżetowymi (gminy, miasta, szpitale). W związku z powyższym skarżąca nie tylko nie osiągnie przychodów z tytułu ich wykonywania, których wysokość szacuje na kwotę 40.000 zł miesięcznie, ale dodatkowo będzie zobowiązana do zapłaty kar umownych w kwocie około 100.000 zł. Dodatkowo Spółka nie będzie w stanie również uregulować aktualnie obciążających ją zobowiązań wynikających z zawartych przez nią kontraktów, których terminy płatności przypadają na najbliższe tygodnie. Powyższe spowoduje zaprzestanie regulowania przez skarżącą wymaganych zobowiązań i w konsekwencji sprawi, że w odniesieniu do skarżącej zostaną spełnione przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Do wniosku skarżąca załączyła rachunek zysków i strat, bilans, oraz zeznanie podatkowe (CIT-8) za 2015 rok. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 22 września 2016 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie przez skarżącą wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma z dnia 4 października 2016 roku nadesłał dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 2 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Podkreślić należy także, iż w świetle wskazanego powyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania osobie prawnej prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że nawet jeżeli zostałby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, referendarz sądowy nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać jej prawo pomocy, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba z uwagi na konieczność zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odnosząc powyższe uwagi do złożonego wniosku należy stwierdzić, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, a tym samym wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt sprawy i przedłożonej dokumentacji, w tym zwłaszcza przedstawiony bilans (sporządzony na dzień 31.12.2015 r.) oraz rachunek zysków i strat za ten sam okres, nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca wykazała, iż posiadane przez nią aktywa majątkowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W szczególności aktywa obrotowe skarżącej opiewają na kwotę 981.534,23 zł, w tym środki zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych wynoszą 34.356,78 zł, zaś wartość aktywów trwałych stanowi kwotę 1.679.624,42 zł. Okoliczności te potwierdzają niewątpliwie dobrą kondycję majątkową Spółki. Powyższej oceny sytuacji majątkowej skarżącej nie zmienia wykazana strata w zeznaniu CIT-8 za 2015 rok w wysokości –51.876,41 zł. Zauważyć bowiem należy, że w 2015 roku skarżąca uzyskała przychody w wysokości 1.679.697,17 zł, przy kosztach ich uzyskania wynoszących 1.731.573,58 zł. Skarżąca nie wspomniała przy tym o jakichkolwiek trudnościach związanych z finansowaniem tego rzędu kwoty kosztów uzyskania przychodów. Wykazana strata nie dowodzi więc, że Spółka traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań. Niewątpliwie skarżąca z powodzeniem funkcjonuje w obrocie gospodarczym, o czym bezspornie świadczy kwota zysku za ubiegły rok, która według rachunku zysków i strat wynosi 137.083,07 zł. Powyższa strata stanowi więc w istocie jedynie wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami i jako taka nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy skarżącej w postaci zwolnienia od wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że z akt sprawy i nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, aby skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej bądź złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, choć na konieczność tę wskazywała składając wniosek w miesiącu sierpniu 2016 roku. Ponadto za odmową przyznania prawa pomocy przemawia kwota środków na rachunku bankowym (Bank B. Grupa [...]), którego saldo w okresie występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy opiewało na kwotę 5.854,98 zł. Z kolei saldo "dostępne" rachunku bankowego (A. Bank [...] S.A.) opiewało w tym okresie (30.07.2016-31.08.2016 r.) na kwotę 9.674,02 zł. Kwoty te kilkakrotnie przewyższają wartość wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 1.063 zł, a nie jak wskazywała skarżąca 1.440 zł. Ponadto z całą mocą należy podkreślić, że skarżąca nie może uzasadniać swej niemożności poniesienia kosztów sądowych wykazaną kwotą zobowiązań (218.288 zł). Koszty sądowe - jak wynika z orzecznictwa – nie mogą być bowiem stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 06.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką kolejność wyznacza im skarżąca występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Strona postępowania ma obowiązek podjąć starania o wygospodarowanie stosownych środków, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia rozważenie możliwości uwzględnienie jej wniosku o prawo pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, w tym zwłaszcza dobrą kondycję finansową Spółki znajdującą potwierdzenie w przedłożonym rachunku zysku i strat oraz bilansie, kwotę środków zgromadzonych na rachunkach bankowych w okresie występowania z wnioskiem oraz kwotę wpisu od skargi (1.063 zł), referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.