I SA/Łd 831/16

Dnia 15 lutego 2017 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 4 stycznia 2017 r. w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną ustalającą zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 4 stycznia 2017 r. W dniu 29 sierpnia 2016 roku E. Z. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną ustalającą zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł pełnomocnik skarżącego zwrócił się w jego imieniu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, ani dochodów, znajduje na utrzymaniu najbliższej rodziny i poszukuje pracy za granicą. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF było niepełne, nie wskazywało bowiem w ogóle ponoszonych kosztów utrzymania, ani wysokości dochodów członków rodziny, na których utrzymaniu pozostaje wnioskodawca, został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy oraz sytuacji majątkowej i wysokości dochodów członków rodziny skarżącego, na których utrzymaniu się on znajduje - pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podatnik aktualnie przebywa w Wielkiej Brytanii, gdzie poszukuje pracy. Oświadczył także, że z ostatnio przekazanych informacji wynika, że zamieszkuje u znajomych, a z rodziną nie ma kontaktów. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 4 stycznia 2017 r. odmówiono skarżącemu udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor podniósł, że nie można zgodzić się z argumentacją, iż skarżący nie wskazał swojej sytuacji majątkowej. We wniosku o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego wskazano, że skarżący nie posiada żadnego majątku - posiadany majątek sprzedał w latach 2010- 2011 w celu zwrotu depozytu. Wskazano, że nie sposób przedstawić dowodu, iż E. Z. nie posiada żadnego majątku i znajduje się obecnie na utrzymaniu swoich znajomych, poszukując pracy poza granicami kraju. Wskazano, że zarówno z akt sprawy, jak i złożonego w toku postępowania oświadczenia o stanie majątkowym oraz faktu, że w latach 2012-2016 roku E. Z. nie złożył zeznania podatkowego niezbicie wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Zdaniem autora sprzeciwu z powyższego wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku oraz dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżący nie wykazał przesłanek wynikających z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). W orzecznictwie podkreśla się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 29.01.2008 r., sygn. akt I FZ 437/07, niepubl.), natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. We wniosku o przyznanie prawa pomocy E. Z. wskazał, jedynie, że nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów i znajduje się na utrzymaniu najbliższej rodziny. Wnioskodawca nie wywiązał się z nałożonych na niego wezwaniami referendarza sądowego obowiązków, w żaden sposób nie udokumentował wysokości ponoszonych wydatków swojego niezbędnego utrzymania, nie przedstawił także informacji dotyczących aktualnie uzyskiwanych dochodów osób go utrzymujących. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny czy obciążająca wnioskodawcę na obecnym etapie postępowania kwota 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi przekracza jego możliwości finansowe. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że informacje, które podał skarżący są niewystarczające dla oceny jego sytuacji majątkowej, a postawa skarżącego w przedmiotowym postępowaniu, w których konsekwentnie odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Wnioskodawca również na etapie sprzeciwu nie udokumentował żadnych ponoszonych dochodów niezbędnego utrzymania, nie udzielił też informacji dotyczących sytuacji materialnej. Przyjmując hipotetycznie jedyną argumentację autora sprzeciwu należałoby dojść do wniosku, że każdej osobie, która twierdzi, iż nie posiada żadnych dochodów i nie przedstawia żadnych informacji o swojej sytuacji majątkowej należałoby przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższa argumentacja oczywiście nie może spotkać się z aprobatą Sądu. Zdaniem Sądu fakt, że w złożonym oświadczeniu skarżący nie przedstawił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej i nie uczynił tego również w złożonym sprzeciwie, pozwala przyjąć, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie. Uznać zatem należy, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący uchyla się od obowiązku przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast to na stronie skarżącej jako wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności dowodzących, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację składaną Sądowi należy podać w sposób pełny i rzetelny. Zatem, w sytuacji braku żądanych informacji Sąd nie ma możliwości rzeczywistej oceny sytuacji strony. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., bowiem nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. Ake.