I SA/Łd 867/15

Dnia 22 października 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku O. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2009 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – O. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. O. K. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2009 roku. We wniosku tym skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną K.. Oboje osiągają dochód z tytułu emerytury w łącznej kwocie 3.029 zł. Ich majątek stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 61,96 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 0,065 ha, a ponadto zasoby pieniężne w kwocie ok. 10.000 zł oraz samochody i sprzęt o wartości, jak wskazał skarżący - według wyceny urzędu skarbowego - wynoszącej 45.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, posiada ruchomy kredyt w wysokości 100.000 zł w pełni wykorzystany oraz zadłużenie w ZUS za okres dwóch miesięcy. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 września 2015 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę kont oraz lokat bankowych z okres ostatnich trzech miesięcy, wskazania kwoty wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne, przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt wskazanego we wniosku zadłużenia wobec banku A. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz nadesłania odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2014 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 8 października 2015 roku przedstawił dodatkowe oświadczenia i dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną K.. Oboje osiągają dochód z tytułu emerytury w łącznej kwocie 3.029 zł. Ponoszą wydatki na utrzymanie i podstawowe opłaty w kwocie 1.089,37 zł. Ich majątek stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 61,96 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 0,065 ha, a ponadto zasoby pieniężne w kwocie ok. 10.000 zł oraz samochody i sprzęt o wartości 45.000 zł. Skarżący posiada ruchomy kredyt w wysokości 100.000 zł w pełni wykorzystany. Jednocześnie analiza wyciągów z rachunku bankowego należącego do żony skarżącego dowodzi, że na dzień składania wniosku (2 września 2015 r.) saldo tego rachunku opiewało na kwotę 1.835,69 zł, zaś saldo rachunku należącego do skarżącego (kredyt w rachunku B.) wynosiło -90.000 zł, a saldo rachunku w A. (Konto C.) stanowiło kwotę -28.659,45 zł. Z potwierdzenia stanu rachunków skarżącego na dzień 1 października 2015 roku wynika przy tym, że saldo pierwszego z tych rachunków stanowi kwotę -98.000 zł (przy dostępnych środkach w wysokości 2.000 zł), a saldo rachunku A. (Konto C.) wynosi - 29.228,98 zł (przy dostępnych środkach w wysokości 771,02 zł). Ponadto w 2014 roku małżonkowie osiągnęli dochód w kwocie 158.819,60 zł (według PIT-36). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że przeprowadzona analiza sytuacji majątkowej skarżącego dowodzi wprawdzie, że dochód rodziny wynosi 3.029 zł i kwotę tę niewątpliwie pomniejszają wydatki związane z utrzymaniem i opłatami eksploatacyjnymi w wysokości 1.089,37 zł, aczkolwiek wobec wykazanej kwoty zasobów pieniężnych (10.000 zł) i wykazanych środków figurujących na rachunkach bankowych jako "dostępne" nie sposób uznać, że skarżący znajduje się na skraju ubóstwa, która to okoliczność wiązałaby się z ryzykiem wystąpienia zagrożenia dla utrzymania koniecznego jego rodziny. Jednocześnie nie kwestionując wydatków skarżącego i celu ich poniesienia, referendarz sądowy podziela w niniejszej sprawie ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że koszty sądowe – nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia, a taką niewątpliwie kolejność wyznacza im skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Strona ma bowiem obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 6.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie należy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. AKE.