I SA/Łd 909/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. w podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło A. W. (dalej: "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] 2020 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. w podatku od nieruchomości za 2015 rok. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] 2020 r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. W., jako prezesa zarządu "A" sp. z o.o. z siedzibą w Ł., za zaległości podatkowe spółki w podatku od nieruchomości za 2015 rok w kwocie 1.187.979,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 519.348,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 94.006,10 zł. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie 6 stycznia 2021 r. w trybie przepisu art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 – dalej: "O.p."). We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji skarżąca stwierdziła, że najprawdopodobniej uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji bez swojej winy, gdyż nie wiedziała w ogóle o istnieniu decyzji, jej treści, ani dacie jej uznania za doręczoną. W jej ocenie istnieje poważna wątpliwość czy wskazana decyzja weszła do obrotu prawnego, gdyż nie wiedziała o jakimkolwiek toczącym się z jej udziałem postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta Ł. i nie mogła spodziewać się przesłania decyzji. Skarżąca uważa, iż to organ podatkowy musi ustalić miejsce faktycznego zamieszkiwania strony postępowania podatkowego, w szczególności w sytuacji, gdy z posiadanych przez niego danych urzędowych wynika, że dnia 4 grudnia 2020 r. skarżąca dokonała skutecznego zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że o uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest – jak uznał organ odwoławczy - że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż kwestę tę Kolegium przesądziło postanowieniem z dnia [...] 2021 r. nr [...], stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..]grudnia 2020 r. nr [...]. Po przytoczeniu treści art. 162 § 1 i 2 O.p. SKO wskazało, że zgodnie z duplikatem potwierdzenia odbioru, skarżąca odebrała osobiście w dniu 23 listopada 2020 r. postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2020 r. o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu spółki "A" za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od nieruchomości za 2015 rok. Zatem strona miała pełną wiedzę o toczącym się postępowaniu i jego przedmiocie. Z kolei wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego nastąpiło dnia 4 grudnia 2020 r., a zatem po wszczęciu postępowania podatkowego, a zgodnie z art. 146 § 1 O.p. w toku postępowania strona ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego. Tego, jak wskazał organ odwoławczy, skarżąca nie uczyniła. Te okoliczności w ocenie Kolegium potwierdziły, że strona nie udowodniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia, rozpatrzenie sprawy na rozprawie i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 121 § 1 i 2 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w taki sposób, iż rozstrzygano wszelkie wątpliwości na korzyść organu I instancji, w tym również brak kompleksowego zbadania przedmiotowej sprawy, tj. całkowity brak analizy pod kątem uchybienia terminu do wniesienia odwołania przejawiający się w niewydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w myśl art. 228 § 1 pkt 2 O.p; - art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez przyjęcie za podstawę orzeczenia błędnego stanu faktycznego, który organ podatkowy ustalił uprzednio niezgodnie z rzeczywistością, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również bez dokonania jego właściwej oceny; - art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 122 i art. 187 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności niezbędnych dla rzeczowej i prawidłowej oceny stanu faktycznego mającego wpływ na wynik postępowania, w szczególności poprzez wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], w sytuacji gdy organ II instancji był w pierwszym rzędzie zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w myśl art. 228 § 1 pkt 2 O.p., w związku z czym należy uznać, że zaskarżone postanowienie jest przedwczesne; - art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo złożenia stosownego, uzasadnionego wniosku we właściwym terminie i wykazania przez skarżącą, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony; - art. 150 O.p. w zw. z art. 148 § 1 i art. 149 O.p. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423) w zw. z art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 695, 875,976 i 1086) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niezasadne uznanie przez organ II instancji, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], w sytuacji gdy w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie bada się prawidłowości doręczenia decyzji, a organ zaniechał wszczęcia odrębnego postępowania w przedmiocie zbadania uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które powinno poprzedzać postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu i zakończyć się postanowieniem w myśl art. 228 § 1 pkt 2 O.p. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które to dopiero postanowienie otwiera drogę do badania przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; - art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pierwszej kolejności było zobowiązane wszcząć postępowanie w zakresie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a dopiero wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania umożliwia procedowanie wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zagadnieniem spornym w rozstrzyganej sprawie jest zasadność stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zawierające decyzję organu pierwszej instancji zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie, wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej nie rozpocząłby w ogóle swego biegu. Jak wynika z akt sprawy decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], o solidarnej odpowiedzialności A. W., jako prezesa zarządu "A" sp. z o.o. z siedzibą w Ł., za zaległości podatkowe spółki w podatku od nieruchomości za 2015 rok, została przesłana na adres: [...] Ł. ul. K. i była dwukrotnie awizowana (23 i 31 grudnia 2020 r.). W związku z tym organ podatkowy uznał ją za doręczoną w dniu 6 stycznia 2021 r. w trybie przepisu art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. W myśl art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W omawianym przypadku termin do wniesienia odwołania upłynął wiec skarżącej w dniu 20 stycznia 2021 r. Tymczasem skarżąca wniosła odwołanie w dniu 7 lipca 2021 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem następujące przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy skupił się na przesłance braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego przepisu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki - Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji wysłana została prawidłowo na adres zamieszkania skarżącej, tj. taki, jaki był aktualny w dniu wszczęcia wobec skarżącej postępowania podatkowego, a skarżąca nie zawiadomiła organu podatkowego o zmianie tego adresu. Z zarzutów skargi i ich uzasadnienia wynika, iż pełnomocnik skarżącej w rzeczywistości kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji wymiarowej, a w zasadzie jej niedoręczenie oraz brak rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Ten ostatni zarzut jest niezrozumiały dla Sądu, gdyż w aktach sprawy znajduje się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] i postanowienie to zostało doręczone 12 października 2021 r. pełnomocnikowi skarżącej na adres elektroniczny. Pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje sposobu doręczenia ww. postanowienia, co oznacza, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p. są bezpodstawne. Z kolei twierdzenie, że nie wystąpił skutek doręczenia, o którym mowa w art.150 § 2 O.p., oznacza, iż termin do złożenia odwołania nie rozpoczął biegu, a tym samym strona nie mogłaby mu uchybić. Te argumenty mogły i powinny być podnoszone przez skarżącą w odniesieniu do postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a nie w odniesieniu do postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu. Składając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca w istocie przyznaje, że termin ten nie został przez nią zachowany. W związku z tym niezasadny w tym postępowaniu jest zarzut naruszenia art. 150 § 2 O.p., skoro uchybienie terminu do wniesienia odwołania obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia (w formie postanowienia) wniesienia odwołania po terminie, a niniejsza sprawa dotyczyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł.. Na marginesie wyjaśnić należy – w odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 150 O.p. w zw. z art. 148 § 1 i art. 149 O.p. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423) w zw. z art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 695, 875,976 i 1086) – że w dniu 20 sierpnia 2020 r. została ogłoszona ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1423). Artykułem 5 tej ustawy ustawodawca dokonał zmiany art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 695, 875,976 i 1086) w ten sposób, że po literze c) dodał literę d) w brzmieniu "organ administracji publicznej". Zmiana ta weszła w życie z dniem 20 sierpnia 2020 r., co wynika z art. 13 pkt 5 ustawy nowelizującej. Zmiana polega zatem na tym, że pomniejszony został katalog ograniczeń możliwości uznania za doręczone pism nieodebranych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Innymi słowy, od chwili wejścia w życie tej zmiany do przesyłek wysłanych do lub przez organ administracji publicznej nie stosuje się ograniczeń wynikających ze wspomnianego art. 98 ust. 1, czyli przesyłki wysłane przez organ podatkowy mogą być uznane za doręczone, mimo że adresat ich nie odbierze. Jednakże dla takiej możliwości konieczne jest spełnienie przesłanek przewidzianych przepisami prawa, a więc w zakresie przesyłek doręczanych w toku postępowania podatkowego, przesłanek przewidzianych w art. 150 O.p. Warunkiem wynikającym z tego przepisu jest m.in. pozostawienie przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej i dwukrotne powiadomienie adresata o tym fakcie. Okres 14 dni jest przeznaczony na odebranie przesyłki przez adresata. Oznacza to, że dla uznania skutku doręczenia przesyłki, zgodnie z art. 150 ust. 4 O.p., konieczne jest, aby przesyłka oczekiwała na adresata w placówce pocztowej przez okres 14 dni i żeby miał on w tym czasie realną możliwość odebrania przesyłki. Nadto, zgodnie z art. 11 ust. 1 wspomnianej ustawy nowelizującej z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, przesyłki, o których mowa w art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy zmienianej w art. 5, niedoręczone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wspomniana ustawa nowelizująca weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co wynika z art. 13 tej ustawy, a zatem weszła w życie z dniem 4 września 2020 r., skoro została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 20 sierpnia 2020 r. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że niektóre poszczególne przepisy tej ustawy weszły w życie w innych terminach, co wynika z poszczególnych punktów art. 13 ustawy, bowiem jej art. 11 wyraźnie wskazał na obowiązek liczenia 14 dniowego terminu od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, a nie od dnia wejścia w życie niektórych poszczególnych jej przepisów (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2021 r. o sygn. akt II FSK 1221/21). Sąd podkreśla, iż instytucja prawna przywrócenia terminu ma zastosowanie w sytuacji uchybienia terminowi, czyli dokonania czynności procesowej już po upływie przewidzianego prawem terminu do jej dokonania. Termin do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej zaczyna swój bieg od momentu jej doręczenia stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest więc możliwe wtedy, gdy decyzja została prawidłowo (skutecznie) doręczona; jeżeli prawidłowe (skuteczne) jej doręczenie nie nastąpiło, przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania nie jest możliwe, ponieważ termin ten nie rozpoczął jeszcze biegu. W niniejszej sprawie twierdzenia i zarzuty skarżącej sprowadzają się właśnie do tego, że decyzja, od której zamierza się odwołać, nie została jej prawidłowo doręczona ze względu na wysłanie jej pod niewłaściwy adres. Takie twierdzenia pozostają w sprzeczności z wnioskiem o przywrócenie terminu, bowiem ich konsekwencją jest wniosek, że termin ten jeszcze nie rozpoczął biegu. Dlatego też wysunięcie argumentów o wadliwości wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego niweczy zasadność żądania przywrócenia terminu, którego bieg inicjować miało to wprowadzenie. Jeżeli doręczenie decyzji uznane zostało za skuteczne, strona winna uprawdopodobnić, że nie mogła bez swej winy w terminie ustawowym złożyć odwołania. Skarżąca w tym przypadku nie wskazała żadnego powodu, który pozwoliłby na uznanie, iż istniała przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności, której mimo dołożenia należytej staranności nie mógł pokonać. Dlatego tez Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skargi co do naruszenia w sprawie art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 122 i art. 187 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności niezbędnych dla rzeczowej i prawidłowej oceny stanu faktycznego mającego wpływ na wynik postępowania. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. A.Rz.