I SA/Łd 933/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi U. C. i D. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w . T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wygaśnięciu z mocy prawa zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 – 2007 wskutek przedawnienia oddala skargę. I SA/Łd 933/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...]2016 r. odmawiające U.C. i D. C. wydania zaświadczenia o wygaśnięciu z mocy prawa zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 wskutek przedawnienia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Podaniem z dnia 12 lipca 2016 r. U.C. i D. C. wystąpili o wydanie zaświadczenia, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 wygasło z mocy prawa wskutek przedawnienia. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. Prezydent Miasta B. odmówił wydania zaświadczenia o wygaśnięciu z mocy prawa zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 wskutek przedawnienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na przepisy art. 306a § 1, § 2, § 3 i § 4 oraz art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.; dalej: "O.p.), dotyczące wydawania zaświadczeń. Organ zaznaczył, że wnioskodawcy posiadają zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007. Zapłata zobowiązań podatkowych została zabezpieczona poprzez wpisy dwóch hipotek przymusowych w dziele IV księgi wieczystej [...], prowadzonej w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, co potwierdza: 1) zawiadomienie o wpisie hipoteki przymusowej z dnia [...]2007 r. (zabezpieczono zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2006 w kwocie 3.253,60 zł (należność główna) wraz z należnymi odsetkami od zaległości podatkowych - wpis dokonany na podstawie tytułów wykonawczych 2) zawiadomienie o wpisie hipoteki z dnia [...] 2010 r. (zabezpieczono zaległości w podatku od nieruchomości za 2007 rok w kwocie 705,00 zł (należność główna) wraz z należnymi odsetkami od zaległości podatkowych, które na dzień 17 maja 2010 r. wynosiły 242,00 zł oraz dalszymi odsetkami - wpis dokonany na podstawie tytułów wykonawczych. Hipoteki przymusowe zostały ustanowione przed okresem przedawnienia zobowiązań podatkowych, w związku z bezskuteczną egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.. Pismem z dnia 18 maja 2015 r. Prezydent Miasta B. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z zapytaniem o stan realizacji ww. tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę wpisu hipotek, ze wskazaniem zastosowanych środków egzekucyjnych, o których podatnicy zostali poinformowani. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że organ egzekucyjny, w związku z prowadzoną egzekucją zaległości podatkowych za lata 2002 - 2007, nie zastosował skutecznego środka powodującego przerwanie biegu przedawnienia. Przytaczając treść art. 70 § 1 i art. 70 § 8 O.p. organ pierwszej instancji zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności określone w art. 70 § 8 O.p., ponieważ zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 zostały zabezpieczone poprzez wpisy hipotek przymusowych. Nie zaistniały natomiast okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia, określone w art. 70 § 1 - 7 O.p. Wpis hipoteki przymusowej korzysta z domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 790 ze zm.; dalej: "u.k.w.h."), natomiast zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 nie zostały zapłacone, jak również nie uległy przedawnieniu, ponieważ zostały zabezpieczone poprzez wpisy hipotek przymusowych. Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, organ pierwszej instancji przyjął, że dotyczy on wyłącznie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art, 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Organ podkreślił, że zaświadczenie potwierdza stan faktyczny w oparciu o posiadaną przez organ dokumentację. Zaświadczenie musi zawierać prawdziwe i pewne informacje. Nie może ono potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego istnieją wątpliwości. Tylko niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem - dokumentem urzędowym. Organ podatkowy nie może zaświadczyć o faktach nie wynikający z posiadanych przez niego danych, a o to wnioskują strony. Od powyższego postanowienia wnioskodawcy wnieśli zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymując w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B., powołało się na treść art. 306a § 1, § 2 i § 4 oraz art. 306b i art. 306c O.p. i podkreśliło, że obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek o wydanie zaświadczenia, jest przede wszystkim ustalenie treści żądania, a następnie porównanie tego żądania ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydanie zaświadczenia jest czynnością organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu istniejących okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, podjętą na wniosek uprawnionej osoby, w oparciu o dane, jakie organ ten posiada. Osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia powinna wykazać swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zdaniem organu odwoławczego, składając wniosek o wydanie zaświadczenia, wnioskodawcy nie wykazali takiego interesu, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 wygasło z mocy prawa wskutek przedawnienia. Dopiero w zażaleniu wskazują, iż "wydanie zaświadczenia jest aktualnie jedynym sposobem aby uzyskać pewność, że pozostające w obrocie prawnym decyzje podatkowe (będące podstawą wpisu hipotek przymusowych) nie będą już wykonywane ze względu na przedawnienie zobowiązań podatkowych i możliwe będzie wykreślenie hipotek przymusowych z księgi wieczystej". Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na to, że skarżący już raz ubiegali się (w 2015 r.) o wydanie zaświadczeni o wygaśnięciu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 – 2007 wskutek przedawnienia, a skarga wnioskodawców na poprzednio wydanie postanowienie Kolegium, wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, została oddalona wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 301/16. Powtarzając argumentację organu pierwszej instancji, organ odwoławczy podniósł, że skoro z dokumentacji organu podatkowego wynika, że należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002 - 2007 przed upływem terminu przedawnienia zostały zabezpieczone poprzez wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej, a świetle obowiązującego art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania zabezpieczone hipoteką, to organ nie mógł wydać zaświadczenia o wygaśnięciu tych zobowiązań wskutek przedawnienia. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie przepisów O.p., tj.: art 59 § 1 pkt 9, art 70 § 1, w zw. z art 70 § 8, art 306a § 1 i 2, art 306a § 4 i art 306e § 1, a także art 100 u.k.w.h. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że głównym sporem w niniejszej sprawie jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Skarżący stwierdzili, że wprawdzie art 70 § 8 O.p. formalnie nie był przedmiotem orzekania, lecz w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wymienionym wyroku. Skarżący wskazali, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Skoro zatem zdaniem Trybunału Konstytucyjnego art 70 § 6 O.p w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., był niezgodny z art 64 ust 2 Konstytucji, gdyż różnicował w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności do arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej, to stwierdzić należało, że powtórzenie uchylonej normy art 70 § 6 O.p. od 1 stycznia 2003 r. w ramach art 79 § 8 O.p. powoduje, że przepis ten nie odpowiada powyższemu wzorcowi konstytucyjnemu. W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalanie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 306a § 1 organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Na podstawie art. 306a § 4 O.p., zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. W myśl art. 306a § 3 O.p., zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Z kolei art. 306b § 1 O.p. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2). Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 306c O.p.). Stosownie do art. 306e § 1 O.p. zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych. Jak wynika z przytoczonych przepisów, postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń ma charakter bardzo uproszczony. Obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano wniosek o wydanie zaświadczenia, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W tym celu organ może przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające. Organ nie ma natomiast kompetencji do wykorzystywania danych, które nie znajdują się w jego dyspozycji. Do postępowania tego nie mają zastosowania zasady gromadzenia dowodów, które uregulowane zostały w przepisach Działu IV Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2006 r., I FSK 528/05 - dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku. Jest zatem wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków, ani też dokonywanie ocen prawnych. Na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania, składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć, bądź pozbawić uprawnienia, albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki. Biorąc pod uwagę powyższą charakterystykę postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia, za niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów normujących przedawnienie zobowiązań podatkowych (art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 8 O.p.), a także przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń (art. 306a § 1, 2 i 4 oraz 306e O.p.). SKO w P. prawidłowo przyjęło bowiem, że w sprawie nie może być wydane zaświadczenie o wygaśnięciu obowiązku podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości. Okoliczność ta nie mogła być przedmiotem analizy w uproszczonym postępowaniu, w którym organ nie jest uprawniony do dokonywania ocen prawnych. Sąd za słuszne uznał zatem stanowisko Kolegium, że w drodze zaświadczenia organ nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych, przesądzając o wygaśnięciu zobowiązania na skutek przedawnienia. Analogiczny pogląd wielokrotnie prezentowany był w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2012 r., II FSK 1533/10 (publ. CBOSA). Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 100 u.k.w.h. ( zgodnie z którym w razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej) – należy stwierdzić, że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu o wydanie zaświadczenia i nie był stosowany przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, nie mogło więc dojść do jego naruszenia. Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji. A.Rz.