I SA/Łd 946/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Protokolant: Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 roku sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J. J. kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 złotych (siedemnaście) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy T. M. wszczął postępowanie w celu ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. należnego od współwłaścicieli gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości W. Nr [...] : M. J., E. L., G. P., M. P., K. P. i S. P.. W dniu [...] r. organ ten ustalił M. J., E. L., G. P., M. P., A. P., D. P., R. P. i S. P., solidarnie, łączne zobowiązanie pieniężne na 2009 r. w kwocie 458 zł w tym: 411 zł tytułem podatku rolnego, 17 zł tytułem podatku od nieruchomości i 30 zł tytułem podatku leśnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że krąg podatników ustalony został w oparciu o prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w T. M. wydane w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku: po M. i B. P. ([...] z dnia [...] r.), po J. P. ([...] z dnia [...] r.) oraz po K. P. ([...] z dnia [...] r.). Ponadto M. J., E. L., G. P., M. P., A. P., D. P., R. P. i S. P. figurują w ewidencji gruntów jako współwłaściciele nieruchomości położonej w miejscowości W.. Dalej organ wskazał, że zastosowanie w rozpatrywanej sprawie ma art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm., dalej "u.p.r.") zgodnie, z którym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl zaś art. 6c ust. 2 ustawy - łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Organ powołał również art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.; w skrócie u.p.o.l."), który nakłada solidarnie na współwłaścicieli nieruchomości lub obiektów budowlanych obowiązek podatkowy oraz analogiczny art. 3 ust. 2 u.p.r. w odniesieniu do gruntów rolnych stanowiących współwłasność dwóch lub więcej podmiotów. Nakaz płatniczy organ wystawił na nazwisko jednego ze współwłaścicieli – G. P: i doręczył go tylko temu podatnikowi, co miało miejsce w dniu [...] r. Od powyższego nakazu S. P. wniósł odwołanie w dniu 7 sierpnia 2009 r. Podniósł w nim, że współwłaścicielami gruntów i budynków, których dotyczy zaskarżony akt są: odwołujący się, M. J., E. L., G. P., M. P. i K. P., a zatem organ powinien doręczyć nakaz płatniczy wszystkim uczestnikom postępowania. Doręczenie decyzji jedynie G. P. było nieprawidłowe także z tego względu, że G. P. nie jest osobą, która prowadzi gospodarstwo rolne w całości. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p.") odwołanie należało złożyć w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji wymiarowej G. P., a więc najpóźniej do 16 lipca 2009 r. Bez znaczenia dla biegu tego terminu pozostawał fakt doręczenia odwołującemu się kopii nakazu w dniu 5 sierpnia 2009 r. W skardze do tutejszego Sądu (nazwanej "zażaleniem") S. P. wniósł o uchylenie postanowienia SKO oraz nakazu zapłaty argumentując, że odwołanie złożył w terminie. W ocenie skarżącego termin ten biegł dla niego od daty otrzymania kopii decyzji. Raz jeszcze zaznaczył, że organ bezzasadnie doręczył nakaz płatniczy jedynie G. P.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Jak stanowi art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że jedynie prawidłowe doręczenie decyzji otwiera termin do jej zaskarżenia. Uwaga ta jest o tyle istotna, że organ, aby mógł stwierdzić wniesienie odwołania po terminie, musi w pierwszej kolejności ocenić, czy zakwestionowany akt został doręczony stronie. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, podatku leśnym i podatku rolnym ciąży m.in. na współwłaścicielach (art. 3 ust. 4 u.p.o.l., art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym /Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1682 ze zm./, art. 3 ust. 5 u.p.r.), a zatem każdy z nich jest stroną postępowania podatkowego. W oparciu o wymienione w uzasadnieniu nakazu zapłaty prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego oraz dane zawarte w ewidencji gruntów Wójt Gminy ustalił, że w 2009 r. współwłaścicielami podlegającej opodatkowaniu nieruchomości byli: M. J., E. L., G. P., M. P., A. P., D. P., R. P. i S. P.. Należy podkreślić, że ewidencja gruntów ma decydujące znaczenie dla wymiaru podatku. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie pojawia się konstrukcja tzw. łącznego zobowiązania pieniężnego należy zwrócić uwagę na art. 92 § 1 i § 2 O.p., w którym określone zostały zasady odpowiedzialności solidarnej. Stosownie do art. 92 § 1 O.p. odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania powstające w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 są tylko ci podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Jednak od tej reguły ustawodawca wprowadził wyjątki. Zasady przewidzianej w § 1 art. 92 nie stosuje się do podatników ponoszących solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe powstałe w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2, jeżeli pobierane są one w formie łącznego zobowiązania pieniężnego (art. 92 § 2 O.p.). W tym przypadku zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą zgodnie z odrębnymi przepisami wystawia się decyzję (nakaz płatniczy). Taką sytuację reguluje powoływany już art. 6c u.p.r. Nakaz płatniczy jest decyzją wymiarową w rozumieniu art. 21 § 1 pkt 2 O.p., w której można ustalić wysokość więcej niż jednego podatku. Specyfiką tej decyzji jest również to, że przy współwłasności gruntów może być ona wystawiona na któregokolwiek ze współwłaścicieli, chyba że gospodarstwo rolne prowadzi w całości jeden z nich, wówczas nakaz powinien być wystawiony na tego ze współwłaścicieli, który prowadzi gospodarstwo. W przypadku współwłaścicieli, do których nie znajduje zastosowania nakaz płatniczy, decyzja wymiarowa musi być wystawiona na każdego z nich i każdemu musi zostać doręczona. Stosując zatem art. 92 § 2 O.p. i art. 6c u.p.r. wystarczy doręczyć decyzję (nakaz płatniczy) osobie, na którą akt ten jest wystawiany. Skutkiem takiego doręczenia jest powstanie solidarnego zobowiązania pozostałych podmiotów (współwłaścicieli), którym zgodnie z istotą łącznego zobowiązania pieniężnego nie doręcza się decyzji podatkowej powołującej do życia zobowiązaniowy stosunek prawny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, R Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Unimex s. 374; por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 2005 r. III SA/Wa 2543/05, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2008 r. I SA/Łd 750/07 - dostępne w bazie orzeczeń CBOIS). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że organ podatkowy pierwszej instancji był uprawniony do wystawienia nakazu płatniczego na jednego ze współwłaścicieli (G. P:) i nie był zobowiązany do doręczenia go pozostałym współwłaścicielom nieruchomości. Doręczenie decyzji wymiarowej nastąpiło w dniu 2 lipca 2009 r. Od tej daty biegł dla wszystkich współwłaścicieli 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Termin ten, jak zasadnie wskazuje SKO, upłynął 16 lipca 2009 r. Odwołanie skarżącego z 7 sierpnia 2010 r. zostało więc złożone z przekroczeniem ustawowego terminu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 242 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sz.Ch.