II SA/Łd 106/12

Dnia 16 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił A. G. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. G. i K. G. na okres od dnia 1 października 2011r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji ustalił, że dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych osiągnięty przez stronę w 2010r. wyniósł 12 608,81 zł, roczny dochód niepodlegający opodatkowaniu w 2010r. wyniósł 14.400,00 zł (alimenty liczone zgodnie z Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. z dnia [...], sygn. akt [...] od dnia 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2010r., tj. 1.200zł x 12 miesięcy – 14.400zł), łączny dochód osiągnięty przez stronę w 2010r. wyniósł 27.008,81 zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.250,73 zł, liczba osób w rodzinie – 3, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 750,24 zł. W związku z powyższym miesięczny dochód w rodzinie strony w przeliczeniu na osobę przekroczył ustawowy próg dochodowy tj. 725,00 zł wynikający z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 1, poz. 7 ze zm.) i tym samym świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje. W odwołaniu od tej decyzji A. G. zakwestionowała ustalenie dochodu uzyskanego z alimentów. Podniosła przy tym, że jej mąż G. G. (z którym jest w całkowitej separacji od września 2008r.) w rzeczywistości tytułem alimentów zapłacił w styczniu 2010r. – 1200 zł, w lutym 2010r. – 400 zł, w marcu 2010r. – 400 zł, w miesiącu kwietniu 2010r. – 400 zł, co daje w sumie kwotę – 2400 zł. W następnych miesiącach nie otrzymywała już żadnych alimentów. W marcu 2011r. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w Kancelarii Komorniczej A. K. w Ł. Tam też złożyła oświadczenie o wysokości płaconych na rzecz dzieci alimentów za 2010r., które to wyniosły właśnie 2.400 zł., a nie 14.400 zł. Reasumując A. G. stwierdziła, że osiągnięty przez nią w 2010r. dochód wyniósł 12.608,81 zł, alimenty faktycznie otrzymane w 2010r. wyniosły – 2.400 zł, łączny dochód w 2010r. wyniósł 15.008,81 zł, wobec czego miesięczny dochód rodziny w 2010r. wyniósł 1.250,73 zł, a miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę – 416,91 zł. Odwołująca się podniosła nadto, że praktycznie jest jedynym żywicielem dwojga dzieci (A. G. i K. G.). Na alimenty egzekwowane przez komornika nie może liczyć z powodu częstych zmian miejsca pracy męża w ciągu roku. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia faktyczne i stanowisko organu pierwszej instancji. Wskazując na treść § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. nr 123, poz. 836) Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że otrzymywanie alimentów w wysokości niższej bądź wyższej niż zasądzona winno być udokumentowane: zaświadczeniem o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym, bądź oświadczeniem o wysokości otrzymanych alimentów lub zaświadczeniem organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o wysokości wyegzekwowanych alimentów, gdy jest prowadzona egzekucja komornicza, w przypadku uzyskania alimentów wyższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym. W okresie świadczeniowym od 1 października 2011r. do 30 września 2012r. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na osobę w rodzinie w roku kalendarzowym 2010. Obowiązujące przepisy jednoznacznie wskazują sposób dokumentowania dochodu rodziny z tytułu alimentów, w przypadku gdy rodzina nie otrzymuje zasądzonych świadczeń bądź otrzymuje je w wysokości niższej niż zasądzone. Do dochodu wlicza się świadczenia w wysokości udokumentowanej zaświadczeniem organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. W sprawie niniejszej postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dopiero w dniu 2 lutego 2011r. W aktach sprawy nie ma więc stosownego zaświadczenia organu egzekucyjnego w zakresie alimentów za rok 2010r., które jak stwierdza strona, otrzymała tylko w miesiącu styczniu 2010 r. w pełnej kwocie 1.200 zł oraz w miesiącach luty, marzec, kwiecień w kwocie po 400 zł. miesięcznie. Wobec uzyskania dochodu przekraczającego kryterium dochodowe tj. 725 zł., nie jest spełniona przesłanka określona w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zatem prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego A. G. nie przysługuje. W skardze na powyższą decyzję A. G. wniosła o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację. Nadto podniosła, że wszczynając w lutym 2011r. postępowanie egzekucyjne złożyła przed organem egzekucyjnym stosowne oświadczenie o wysokości płaconych na rzecz dzieci alimentów za 2010r. Wcześniejszą decyzją z dnia 15 czerwca 2011r. organ administracji przyznał jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od czerwca do września 2011r., nie kwestionując wysokości rzeczywiście pobranych przez nią alimentów w 2010r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa. Stosownie do treści art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia (...). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W myśl art. 2 ust. 11 ustawy przez osobę uprawnioną do świadczeń alimentacyjnych rozumie się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez Sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Według zaś art. 30 § 2 kpa osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swoich przedstawicieli ustawowych. Tymi z kolei na mocy art. 98 § 1 zd.1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego są rodzice małoletnich dzieci. Pojęcia "dochodu" oraz "dochodu rodziny", użyte w art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zostały zdefiniowane w art. 2 pkt 4 i 5 tej ustawy, poprzez odesłanie do definicji "dochodu" i "dochodu rodziny" uregulowanych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci. Dochodem rodziny według art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest natomiast przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Skarżąca wystąpiła o świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dwójkę dzieci urodzonych w dniu 25 maja 2004 roku, na które ich ojciec winien łożyć alimenty zasądzone wyrokiem sądu. W 2011 roku na wniosek A. G. wszczęto egzekucję komorniczą alimentów. Te okoliczności stanu faktycznego są bezsporne. W sprawie tej kwestią sporną jest sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, uzyskany w roku 2010r. W ocenie organów administracji do dochodu tego należało zaliczyć kwotę alimentów, jaka przysługiwała dzieciom skarżącej w 2010r. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...]. Rację ma jednak skarżąca wywodząc, że wykazała wysokość otrzymanych faktycznie alimentów i to ta kwota winna zostać uwzględniona przez organy przy wyliczaniu wysokości dochodów a nie kwota alimentów wynikająca z wyroku ustalającego ich wysokość. Z definicji dochodów, zawartej w przytoczonym wcześniej art. 3 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tej wynika, że co do zasady dochodem jest realny dochód uzyskany w danym roku, zatem skoro alimenty są częścią składową dochodu rodziny, również i alimenty należy uwzględnić w wysokości faktycznie otrzymanej. Świadczy o tym również powołany przez organy administracji § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 7 lipca 2010r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w niższej lub wyższej od ustalonej w tytule wykonawczym do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości udokumentowanej: 1) przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne w zaświadczeniu o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym; 2) w oświadczeniu o wysokości otrzymanych alimentów lub zaświadczeniu organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o wysokości wyegzekwowanych alimentów, gdy jest prowadzona egzekucja komornicza, w przypadku uzyskania alimentów wyższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym. Zatem i z treści § 13 tego rozporządzenia wynika po pierwsze, że organy uwzględniają rzeczywiste dochody a po drugie, że można udokumentować ich wysokość alimentów nie tylko przez odpowiednie zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne, lecz również przez złożenie odpowiedniego oświadczenia o wysokości otrzymanych alimentów (pkt 2). W sprawie bezspornym jest, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dopiero w 2011r. Zatem skarżącej pozostawał właśnie ten drugi sposób dokumentowania wysokości otrzymanych w 2010 roku alimentów. Wystarczającym więc byłoby w tym zakresie oświadczenie samej skarżącej. Organ administracji zobowiązany był wezwać skarżącą do złożenia takiego oświadczenia, a nie z góry zakładać, iż w 2010r. dzieci skarżącej otrzymały alimenty w pełnej należnej im wysokości. Skarżąca w odwołaniu podniosła, iż w 2010r. otrzymała z tytułu alimentów tylko kwotę 2.400zł, a nie 14.400 zł, jak to przyjęły organy administracji. Wprawdzie okoliczności tej nie podniosła w postępowaniu przed organem I instancji, brak jednak w aktach postępowania dowodów, iż została pouczona o takiej możliwości. Natomiast "oświadczenie o wysokości dochodów", wypełniane przez nią w postępowaniu przed organem I instancji zawiera jedynie nieprecyzyjną wskazówkę, że dochodem są m.in. alimenty. Inną kwestią, która wzbudza zastrzeżenia to brak wyjaśnienia, w jaki sposób organy ustaliły wysokość dochodu skarżącej podlegającego opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z definicją dochodu (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych) dochód oznacza przychody podlegające opodatkowaniu..., pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego nie wynika wysokość składek na ubezpieczenia społeczne niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodu. Poza tym z art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. h ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że do wniosku należy dołączyć odpowiednio inne zaświadczenia lub oświadczenia niezbędne do ustalania prawa do świadczeń, w tym zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. W aktach sprawy brak jest takiego zaświadczenia lub oświadczenia. Z powyższych rozważań wynika, że organy błędnie zinterpretowały treść art. art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 7 lipca 2010r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wadliwie przyjęły bowiem, że o wysokości otrzymanych alimentów przesądza treść wyroku, a jedynym dowodem dla wykazania, że uprawniony otrzymał je w niższej wysokości niż określona w tytule wykonawczym jest zaświadczenie organu egzekucyjnego. Jak wykazano wcześniej, przepisy ustawy i rozporządzenia zezwalają na dokumentowanie wysokości dochodów zarówno przy pomocy zaświadczeń, jak i oświadczeń. Wadliwa interpretacja przepisów jest przyczyną braków postępowania wyjaśniającego, zaniechania ustalenia, jaki rzeczywiście dochód z alimentów uzyskała skarżąca w 2010 roku, co jest naruszeniem reguł postępowania zawartych w art. 7,8 i 80 k.p.a. Jak wynika z zarzutów odwołania i skargi oraz zawartych w nich wyliczeniach, prawidłowe ustalenie dochodów rodziny A. G. w 2010 roku najprawdopodobniej uprawniałoby ją do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z uwagi na powyższe sąd uchylił decyzję zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu i instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wyjaśnią, w jakiej wysokości dochody z alimentów na rzecz dzieci skarżąca otrzymała w 2010 roku oraz czy nie uiszczała składek które podlegają odliczeniu od podatku .Po uzupełnieniu postępowania dowodowego ponownie należy ustalić dochody rodziny skarżącej stosownie do powołanych wyżej przepisów. A.D.