II SA/Łd 1065/14

Dnia 17 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu P. G. prowadzącemu Kancelarię w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia[...] kwietnia 2012 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu wniosku W. L. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. nr [...]; znak: [...] z dnia [...] października 2011 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]listopada 1999r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie szkoły - III etap, przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. A, działając na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 58, art. 59 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Ł. postanowieniem nr [...]; z dnia [...] października 2011 r., odmówił wszczęcia – na wniosek W.L. - postępowania dotyczącego uchylenia wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie szkoły - III etap, przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. A. Powyższe postanowienie W. L. otrzymał w dniu 7 listopada 2011 r. Następnie pismem z dnia 9 lutego 2012 r. W. L. złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżący podniósł, że nie mógł złożyć zażalenia w ustawowym terminie z uwagi na nieuleczalną chorobę, nie miał też go kto wyręczyć, ma obydwie górne kończyny niesprawne, posiada również schorzenie urologiczne. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż W. L. w swym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powołuje się na zły stan zdrowia, który uniemożliwiał zachowanie terminu do wniesienia zażalenia. Jednak zdaniem organu samo powołanie się na stan zdrowia, w żaden sposób nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie SKO same twierdzenia zawarte we wniosku strony nie dają podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Ponadto Kolegium zauważyło, że w złożonym wniosku skarżący nie określił daty ustania przyczyny uchybienia terminu, co stanowi jedną z przesłanek koniecznych do przywrócenia terminu. Organ uznał, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa i może mieć ono miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem SKO choroby, na które powołuje się skarżący w żaden sposób nie zostały udokumentowane, nie została zatem spełniona żadna z przesłanek zachowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Kolegium stwierdziło, iż skoro skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, to brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionego wniosku, co w konsekwencji stanowi o podjętym w sprawie rozstrzygnięciu. Powyższe postanowieniem doręczono skarżącemu dnia 24 kwietnia 2012 roku. Pismem z dnia 7 maja 2012 roku W. L., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zakwestionował w/w rozstrzygnięcie. Strona podniosła, iż spełniła warunki do przywrócenia terminu i wyraziła żal, iż mimo tego nie przywrócono jej terminu do złożenia zażalenia. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 126 w związku z art. 105 § 1 Kpa umorzyło postępowanie w sprawie przywrócenia W. L. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] października 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania. W. L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że ani jego wnuk J. L. ani jego opiekun T. F. nie byli upoważnieni do odbioru jego korespondencji, bowiem "pełnomocnikiem może być Radca Prawny lub Adwokat". Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W wyniku rozpoznania skargi W.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2012 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia W.L. terminu do wniesienia zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 listopada 2012 roku, sygn. akt II SA/Łd 765/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2012 roku, nr [...]. W ocenie sądu organ winien bardziej dogłębnie rozważyć, czy pismo skarżącego z dnia 7 maja 2012 roku, mimo oczywistych braków nie stanowi w istocie skargi do sądu. W takim stanie rzeczy za przedwczesne co najmniej należy uznać potraktowanie późniejszych pism skarżącego jako kolejnego wniosku o przywrócenie terminu, a tym samym prowadzenie nowego postępowania i umorzenie go jako bezprzedmiotowego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2014 roku, sygn. akt II OSK 416/13 oddalił skargę kasacyjną Kolegium od powyższego wyroku. Ostatecznie pismem z dnia 5 listopada 2014 roku Kolegium przekazało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę W.L. na postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia (pismo strony z dnia 7 maja 2012 roku). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Następnie pełnomocnik skarżącego w piśmie uzupełniającym skargę podniósł, iż jest poza sporem, że w dniu 9 lutego 2012 r. W. L. złożył zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] października 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Termin ten upłynął bowiem z dniem 14 listopada 2011 r. Pełnomocnik strony zaakcentował, że w aktach sprawy znajdują się, złożone tam przez W.L. zaświadczenia i opinie lekarskie, z których jednoznacznie wynika, iż skarżący jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji: w wypisie z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 25 stycznia 2002 roku stwierdzono (pkt II), iż skarżący jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Tę diagnozę potwierdza zaświadczenie dr n. med. A. L. z 16 kwietnia 2008 roku. W aktach jest także opinia lekarza medycyny sądowej A.P. z dnia 2 kwietnia 2008 roku, stwierdzająca u skarżącego: zakrzepicę naczyń kończyn dolnych, nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, parkinsonizm, co powoduje niezdolność do uczestniczenia w czynnościach procesowych. W konkluzji stwierdza się, że schorzenia te są przewlekłe, mają charakter postępujący i stan zdrowia, uwzględniając charakter schorzeń i wiek nie rokują poprawy a w związku z tym należy przyjąć, że W. L. jest trwale i nieodwracalnie niezdolny do uczestniczenia w czynnościach procesowych. Wreszcie zaświadczenie z 29 marca 2011 roku wydane przez lek. med. E. J. stwierdzające, że W. L. wymaga opieki społecznej, gdyż jest niepełnosprawny w zakresie samoobsługi. W ocenie pełnomocnika strony z powyższych dokumentów jednoznacznie wynika, że stan zdrowia skarżącego na przestrzeni lat 2002 - 2011 znacznie ograniczał, jeśli nie wykluczał jego aktywny udział w postępowaniach, czy to sądowych czy administracyjnych. Ponadto w okresie, którego dotyczyło uchybienie terminowi skarżący skończył 76 lat. Tak więc, zdaniem strony skarżącej W. L. powołując się we wniosku o przywrócenie terminu na stan zdrowia i składając omówione wyżej dokumenty lekarskie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Powyższe nie może jednak oznaczać, iż osoba, która z powodu wieku i niepełnosprawności fizycznej doznaje ograniczeń aktywności ruchowej - może być pozbawiona prawa do obrony swoich praw wówczas, gdy w jej odczuciu doznają one uszczerbku. Stąd, mimo odczuwanych ograniczeń, które czasowo wyłączają możliwość aktywnego udziału w postępowaniach, skarżący podejmuje stosowne czynności w okresach regresu choroby, niezwłocznie, gdy regresy takie mają miejsce. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż tak też było w pierwszych dniach lutego 2012 roku, kiedy to skarżący poczuł się na tyle dobrze, by sformułować na piśmie i złożyć zażalenie na decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] października 2011 r. w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi na jej wniesienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej w uzasadnieniu przywoływana jako: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. Zaskarżone orzeczenie organu administracji publicznej jest zatem wyłącznie orzeczeniem proceduralnym, którym organ odwoławczy nie mógł i nie rozstrzygał merytorycznie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej co do istoty decyzją organu pierwszej instancji. Oznacza to, iż sformułowane w skardze zarzuty merytoryczne dotyczące odmowy wszczęcia postępowania, pozostają poza sferą kontrolną Sądu w niniejszej sprawie. Analizując argumenty zaskarżonego postanowienia, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, nie sposób zgodzić się z zaprezentowanym przez organ odwoławczy stanowiskiem. Zważyć przyjdzie, że ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej "K.p.a.", w art. 58 przewiduje instytucję przywrócenia uchybionego terminu, która stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Przesłanki przywrócenia przez organ terminu są następujące: a) uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie, b) wniesienie prośby o przywrócenie terminu, c) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, d) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ten 7-dniowy termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 K.p.a.). Tak więc warunkiem przywrócenia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., jest uprawdopodobnienie, że jego uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego pismo. Jednocześnie skuteczność tego wniosku uzależniona jest od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 K.p.a., w tym dochowania terminu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednoczesnego dokonania czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. Datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. W niniejszej sprawie organ nie badał wystąpienia wszystkich przesłanek, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżący nie określił daty ustania przyczyny uchybienia oraz że samo powołanie się na stan zdrowia nie uzasadnia przywrócenia terminu. Podkreślenia zatem wymaga, za orzecznictwem sądów administracyjnych, że występowanie w art. 58 § 1 K.p.a. przesłanki uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, i efektem będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności i okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. W sytuacji, gdy strona nie podała daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminu organ zobligowany jest do wezwania do usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05, z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1431/10, z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1813/11, opubl. CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że organ prowadząc postępowania naruszył art. 7, art. 77 k.p.a., gdyż nie przedsięwziął żadnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy o przywrócenie terminu, chociaż dostrzegł brak formalny wniosku skarżącego (niewskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi). Nadto wskazać należy, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że ma niesprawne obydwie kończyny górne oraz nie miał nikogo, kim mógłby się wyręczyć. W przypadku choroby trzeba rozważyć czy rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz czy istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Tych wszystkich okoliczności jednak organ nie wziął pod rozwagę, a zatem naraził się na zarzut naruszanie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie całości zebranego materiału dowodowego. Co do zasady Kolegium ma rację, iż jakakolwiek choroba nie uzasadnia przywrócenia terminu, jednak taka konkluzja w niniejszej sprawie jest przedwczesna. Wbrew twierdzeniom organu skarżący powołał się nie tylko na stan zdrowia, lecz także wskazał, iż nie mógł się nikim wyręczyć, co już Kolegium przemilczało dokonując oceny zachowania przesłanki ustawowej. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się bowiem do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie są wiarygodne, ale należy również uwzględnić na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wskazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu przykładowo poprzez wyręczenia się inną osobą. Oznacza to, że okoliczności przemawiające za brakiem winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Takiej analizy Kolegium nie przeprowadziło. Dodatkowo zaakcentowania wymaga, iż uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, ze przeszkoda w dokonaniu czynności byłą od niej niezależna. Nie powoduje to jednak zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe. (patrz wyrok WSA w Opolu z 12 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Op 532/12 LEX nr 1287000). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wezwie skarżącego do podania daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oraz okoliczności związanych z chorobą, które uniemożliwiły dokonanie wniesienie zażalenia w ustawowym terminie wraz z wezwaniem do złożenia dokumentów uprawdopodabniających zły stan zdrowia w rozważanym okresie, zakreślając stosowny termin. Przy ocenie podanych okoliczności organ będzie kierował się stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w niniejszym uzasadnieniu. Organ zważy jednocześnie, że przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której osoba nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 K.p.a. musi jednak odbywać się z odwołaniem do całokształtu okoliczności konkretnego przypadku. Wobec niewyjaśnienia wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 490). k.ż.