II SA/Łd 1086/06

Dnia 22 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia[...] , Nr[...] , po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] , Nr [...] Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał zasiłek pielęgnacyjny dla M. P. na okres od 1 sierpnia 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku w kwocie 144 zł oraz na okres od 1 września 2006 roku do 1 września 2009 roku w wysokości 153 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 104 i 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 16 i 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903). Z uzasadnienia decyzji wynika, że A. P. wychowuje niepełnosprawne dziecko poniżej 16 lat. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. wniosła o jej zmianę i przyznanie świadczenia za okres od stycznia do lipca 2006 roku. W motywach swojego stanowiska wyjaśniła, że dziecko miało orzeczony stopień niepełnosprawności do końca 2005 roku. Postępowanie przed Miejskim, jak i Wojewódzkim Zespołem do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności oraz przed Sądem Rejonowym w Ł. w przedmiocie orzeczenia o dalszej niepełnosprawności M. P., toczyło się od stycznia do lipca 2006 roku. Z informacji uzyskanej od pracownika organu I instancji wynikało, że odwołująca się nie musi składać dodatkowych zaświadczeń potwierdzających fakt złożenia wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności M. P. Po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 27 lipca 2006 roku, sygn. akt: XI U 214/06 uznającego M. P. za osobę niepełnosprawną okresowo od dnia 14 marca 2002 roku (od dnia urodzenia) do dnia 1 września 2009 roku, odwołująca się złożyła w organie I instancji niezbędne dokumenty do przyznania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Cytując przepis art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ stwierdził, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku i przyznaje się go w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W odniesieniu do zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że organ I instancji prawidłowo przyznał zasiłek pielęgnacyjny dopiero od dnia 1 sierpnia 2006 roku. Z dniem 1 stycznia 2006 roku zaczął obowiązywać znowelizowany przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności, ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W konkluzji organ wyjaśnił, że nie może w sposób uznaniowy, z pominięciem przepisów prawa, przyznać wnioskowanego świadczenia od dnia 1 stycznia 2006 roku. W skardze do sądu administracyjnego A. P. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że z uwagi na to, iż z wnioskiem o orzeczenie o niepełnosprawności dziecka wystąpiła w dniu 2 listopada 2005 roku, do sprawy zasiłku pielęgnacyjnego powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2006 roku. W przeciwnej bowiem sytuacji wyrok ustalający fakt i czas trwania niepełnosprawności, byłby bezprzedmiotowy. Prawomocny wyrok okres istnienia niepełnosprawności określał na czas od 14 marca 2002 roku do 1 września 2009 roku. Reasumując skarżąca wskazała, że uwzględniając sytuację materialną i zdrowotną jej rodziny, odmowa wypłaty świadczenia rażąco narusza przepisy prawa i jest niezgodna z art. 5 kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że postępowanie w celu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności i postępowanie z wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu niepełnosprawności, to dwa odrębne tryby. Datą wszczęcia tego drugiego postępowania jest dzień złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz ze wszystkimi dokumentami, co miało miejsce w miesiącu sierpniu 2006 roku. Do tego postępowania mogły mieć zastosowanie tylko przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku, ponieważ ustawa z dnia 29 grudnia 2005 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260), nie przewidywała w tym zakresie żadnych przepisów przejściowych. Organ nie mógł zatem samowolnie stosować przepisów obowiązujących przed datą złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Materialno – prawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy art. 16 i 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z treścią normy art. 16 ust. 1, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bądź osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 w/w ustawy). Prawo do tego świadczenia ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, kiedy to organ ustala prawo do zasiłku do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 cyt. ustawy). W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego (art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W takiej sytuacji, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Reasumując, początkowy termin przyznania świadczenia rodzinnego, co do zasady, to pierwszy dzień miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W sytuacji gdy świadczenie uzależnione jest od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które utraciło ważność, osobie przysługuje świadczenie, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Zatem w sytuacji, gdy termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności ekspirował, a strona wystąpiła o wydanie nowego orzeczenia, chcąc dalej uzyskiwać zasiłek pielęgnacyjny powinna złożyć wniosek o kontynuację świadczenia załączając do niego zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przepis ustępu 3a i 3b został wprowadzony do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy przepisu art. 1 pkt 9 lit. "a" i "b" ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260). Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 14 stycznia 2006 roku i nie przewidywała żadnych przepisów przejściowych. Bezspornym w sprawie jest to, że M. P. legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2005 roku (orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] Nr [...]. W dniu 2 listopada 2005 roku A. P. wystąpiła z wnioskiem do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności M. P. Po rozpatrzeniu tego wniosku Miejski, jak i Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, odmówiły wydania wnioskowanego orzeczenia. W tej sytuacji, A. P., jako przedstawiciel ustawowy M. P., złożyła odwołanie do Sądu Rejonowego dla Ł.– Ś. Wyrokiem z dnia 27 lipca 2006 roku, sygn. akt: XI U 214/06 Sąd ten zmienił orzeczenie w ten sposób, iż ustalił, że M. P. jest osobą niepełnosprawną okresowo od dnia 14 marca 2002 roku do dnia 1 września 2009 roku i wymaga w tym okresie korzystania z długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. Legitymując się prawomocnym wyrokiem, w dniu 25 sierpnia 2006 roku A. P. wystąpiła w wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla M. P. Taka data złożenia wniosku wynika z akt administracyjnych. Dokonując zestawienia ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przepisów prawa, Sąd ocenił, że organy prawidłowo przyznały wnioskowane przez A. P. świadczenie od dnia 1 sierpnia 2006 roku. Tym samym, skład orzekający stanął na stanowisku, że nie było podstaw do przyznania świadczenia za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2006 roku. Nie wynika bowiem z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, żeby skarżąca wnioskowała o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego między dniem 1 stycznia 2006 roku, a 25 sierpnia 2006 roku. Nadto nie można uznać, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem, o którym stanowi art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie wnosiła o kontynuację świadczenia dokumentując, za pomocą odpowiedniego zaświadczenia, fakt wystąpienia z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności M. P. Okoliczność ta nie jest przez żadną ze stron kwestionowana. Ustosunkowując się do zarzutów skargi zwrócić uwagę należy na odrębność i niezależność dwóch postępowań, a mianowicie postępowania przed organami uprawionym do orzekania o niepełnosprawności, jak i postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego z tytułu niepełnosprawności. Postępowania te są prowadzone przez odrębne, niezależne od siebie organy, na podstawie innych przepisów prawa materialnego. Zależność między tymi sprawami wynika tylko z tego, że uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego fakt niepełnosprawności, warunkuje przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Ten związek nie pozwala jednak na przyjęcie, iż data złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, jest jednocześnie datą wystąpienia z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż w zakresie orzekania o zasiłku pielęgnacyjnym, sytuacja materialna i zdrowotna rodziny nie warunkuje przyznania świadczenia. Kwestia uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego uzależniona jest od spełnienia warunków ustawowych określonych w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz złożenia wniosku wraz z odpowiednimi dokumentami, w których stanowi art. 23 w/w ustawy. Możliwość przyznania tego świadczenia nie zależy od uznania organu orzekającego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2005 roku, I SA/Wa 1381/04, Lex Nr 191823). Nadto, sąd administracyjny nie orzeka na podstawie zasad współżycia społecznego (art. 5 kodeksu cywilnego), o ile nie zawiera ich treść konkretnej normy prawa materialnego. Pogląd ten ma swoje potwierdzenie w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2001 roku, IV SA 1826/00, Lex Nr 75538; wyrok NSA z dnia 10 maja 2000 roku, II SA/Gd 465/98, nie publ.; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2000 roku, III SA 181/99, Lex Nr 42901). Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.