II SA/Łd 1089/11

Dnia 12 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi T. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], sprostowaną następnie w zakresie daty jej wydania postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nakazał Gminie L. zamurowanie otworów okiennych na piętrze i poddaszu oraz rozebranie płyty balkonowej w budynku przy ul. T. 15 w L. od strony granicy z działką nr ewid. 573/5 w terminie do dnia 31 sierpnia 2010 r. Pismem z dnia 13 maja 2011 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. T. J. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wskazaną wyżej decyzją w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podnosząc, iż od 1973 r. mieszka w L. przy ul. T. 15 w lokalu, w którym mają zostać zamurowana otwory okienne. Jej zdaniem posiada ona interes prawny w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] r., a PINB bezprawnie pominął ją w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 149 § 3 k.p.a. odmówił T.J. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...] podnosząc, iż wniosek o wznowienie nie pochodzi od strony postępowania. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie T.J. zarzuciła naruszenie art. 7-9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez "brak logicznego uzasadnienia, brak podania kwalifikacji i podstaw nieuwzględnienia zobowiązania w świetle ustawy Prawo budowlane, bezprawne wydanie decyzji powodującej utratę wartości użytkowej mieszkania czyniąc mieszkanie niezdatnym do stałego dziennego pobytu ludzi". W jego uzasadnieniu podniosła przede wszystkim zarzuty przeciwko decyzji PINB z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Ł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, ŁWINB zaznaczył, że instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte wadą wskazaną w art. 145 § 1 k.p.a. Zdaniem organu weryfikacja interesu prawnego winna mieć miejsce na etapie wstępnym, analogicznie jak w przypadku powołania się na jedną z pozostałych okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1-3 i pkt 5-8, oraz art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., a żądanie wznowienia postępowania wniesione przez osobę nie będącą stroną obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wskazał, że przez interes prawny należy rozumieć powszechnie obowiązujący przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać od organu określonego działania albo tez zaniechania lub ograniczenia takich czynności. Interes ten powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Od tak pojmowanego interesu prawnego, zdaniem organu, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tegoż zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności organu administracji. W sprawie jak niniejsza, normy te wywodzić zaś należy z ustawy Prawo budowlane. ŁWINB podniósł , że najemcy lokali, a do takich niewątpliwie należy T. J., nie posiadają interesu prawnego w sprawach dotyczących użytkowanych przez nich lokali. Mogą mieć natomiast interes faktyczny i z pewnością są zainteresowani wynikiem postępowania administracyjnego dotyczącego budynku, w którym wynajmują lokale. Zdaniem organu przepisy prawa materialnego, w tym przepisy ustawy Prawo budowlane nie przyznają uprawnienia bądź obowiązku, uzasadniającego uczestniczenie skarżącej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zamurowania otworów okiennych w zajmowanym przez nią lokalu mieszkalnym. Skoro zatem T.J. nie posiada interesu prawnego w rozważanym postępowaniu, to organ I instancji prawidłowo postanowił o odmowie wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T.J. wniosła o "uchylenie decyzji". W jej uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumenty z zażalenia oraz wniosku o wznowienie postępowania. Dodała przy tym, iż domagała się wznowienia postępowania także w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem - jej zdaniem - przy wydaniu decyzji z dnia [...] r. nie wzięto pod uwagę oświadczenia ówczesnego właściciela sąsiedniej nieruchomości z dnia 20 maja 1947 r. sporządzonego w obecności urzędnika i poświadczonego urzędowymi pieczęciami. Odpowiadając na skargę Ł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające T.J. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały w ramach postępowania wznowieniowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych i są to rozstrzygnięcia o charakterze formalnym. Przypomnieć należy, że przesłanki wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określone zostały enumeratywnie w art. 145 § 1 pkt 1-8 i art. 145a § 1 k.p.a., zaś tryb postępowania uregulowany został przepisami art. 146 -152 k.p.a. Omawiane postępowanie składa się w zasadzie z dwóch etapów, co też prawidłowo w uzasadnieniu przedmiotowej sprawy zaznaczył organ II instancji. W ramach pierwszego etapu, który można określić mianem "wstępnego", organ bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym i przedmiotowym a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie. Analizując aspekt podmiotowy organ administracyjny winien zatem ustalić, czy podanie pochodzi od strony. Choć zasadniczo przyjmuje się, że samo badanie, w razie istniejących wątpliwości, interesu prawnego strony, opierającej swój wniosek właśnie na podstawie wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., następuje dopiero w kolejnej fazie postępowania, uruchomionej postanowieniem wznawiającym postępowanie, to jednak nie jest to reguła bezwzględnie obowiązująca. Doznaje ona bowiem wyjątków, szczególnie wtedy, gdy już z treści wniosku wynika oczywisty brak interesu prawnego. Wówczas to powinnością organu jest odmowa wznowienia postępowania już we wstępnej fazie badania wniosku. Analogiczny pogląd, który sąd rozpoznający sprawę w pełni akceptuje, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 20 sierpnia 2010r. sygn. akt II OSK 1332/09 stwierdzając, że "(...) Co do zasady, w sytuacji gdy wniosek o wznowienie opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Nie oznacza to jednak, iż w każdym przypadku koniecznym jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie postępowania w tym zakresie. Jeżeli bowiem w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, nie budzący żądnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. decyzję o odmowie wznowienia postępowania (aktualnie postanowienie) - wyrok dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 737704. Podobne stanowisko zawarte zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2010r. sygn. akt II SA/Kr 596/10 (dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 665545). W przedmiotowej sprawie organ wywiódł, że już wstępna faza badania wniosku jednoznacznie pozwoliła stwierdzić brak interesu prawnego skarżącej w postępowaniu, którego wznowienia skarżąca się domagała. Ł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wniosek o wznowienie dotyczy postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. nakazującą, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, Gminie L. zamurowanie otworów okiennych na piętrze i poddaszu oraz rozebranie płyty balkonowej w budynku przy ul. T. 15 w L., od strony granicy z działką nr ewid. 573/5, w zakreślonym terminie. We wniosku o wznowienie postępowania T.J. wywodziła swój interes prawny z faktu wieloletniego zamieszkiwania w lokalu, którego dotyczy obowiązek zamurowania okien. Niespornym jest przy tym, jak wynika to z akt sprawy, że skarżąca T.J. zamieszkuje w wyżej wymienionym budynku, aktualnie jako najemca lokalu ze spornymi oknami na piętrze, przy czym właścicielem tegoż budynku jest wskazana w decyzji Gmina L. Odmawiając skarżącej przymiotu strony organ wskazał, że przez interes prawny należy rozumieć powszechnie obowiązujący przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać od organu określonego działania albo tez zaniechania lub ograniczenia takich czynności. Interes ten powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Od tak pojmowanego interesu prawnego, zdaniem organu, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tegoż zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności organu administracji. Pogląd ten utrwalony jest w zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie i nie sposób z nim polemizować (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 190891, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2001r. sygn. akt I SA 1332/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 737704, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001r. sygn. akt I SA 2312/99, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 78956, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999r. sygn. akt IV SA 1693/97, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 48702, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999r. sygn. akt IV SA 1285/98, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 47898). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, podzielić należy stanowisko organu, że skarżąca, choć niewątpliwie posiada w przedmiotowej sprawie interes faktyczny, to jednak interesem prawnym, w rozumieniu wyżej wymienionym, nie legitymuje się. Słusznie organ wywiódł, że skarżąca nie posiada interesu prawnego wynika to w sposób nie budzący wątpliwości już z samego wniosku, ponieważ decyzja z dnia [...] r. nie dotyczy sfery jej praw i obowiązków. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego, którego wznowienia domagała się skarżąca, dotyczyło doprowadzenia w trybie art. art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego budynku jako całości do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi. Nie budzi wątpliwości, że w takim przypadku stroną i adresatem nałożonego obowiązku winien być właściciel budynku, nie zaś najemca lokalu, bowiem to na właścicielu ciąży obowiązek utrzymania budynku w należytym stanie technicznym. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącą, podkreślić należy, że z punktu widzenia art. 66 ust. 1 Prawa Budowlanego utrata wartości użytkowej mieszkania, czy też jego dotychczasowych walorów, choć niewątpliwie doniosła dla skarżącej, nie ma istotnego znaczenia w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego. W takiej kwestii, skarżąca może ewentualnie zwrócić się do właściciela budynku, lub też skorzystać z innych stosownych rozwiązań, co jednak nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zarzuty nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. B.C.