II SA/Łd 1095/13

Dnia 14 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi D. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: odmówić skarżącej D. Ś. przyznania prawa pomocy. LS D. Ś. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką (lat 23). Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia skarżącej w kwocie 2500 zł brutto i alimentów, które otrzymuje córka w wysokości 1800 zł. Skarżąca posiada dom o pow. 100 m2 na działce na wsi, nieruchomość rolną o pow. 2,28ha, lokatę w wysokości 8200 zł, a ponadto wraz z byłym mężem jest współwłaścicielką dwóch mieszkań (54m2 i 39,5 m2). Łączne miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 730 zł. Do tego dochodzą wydatki z tytułu trzech kredytów - 480 zł, ubezpieczenia na życie – 250 zł, zakupu leków dla skarżącej 150 zł, zakupu leków i wizyt lekarskich córki 700 zł, co w sumie daje kwotę 1580 zł. Dodatkowo skarżąca ponosi wydatki na "protest w związku z inwestycjami wiatrakowymi w gminie D." rzędu 200 zł miesięcznie. Reasumując miesięczne wydatki wnioskodawczyni kształtują się na poziomie 2510 zł. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy uznając, że majątek, którym dysponuje, w tym posiadane oszczędności nie pozwalają na uznanie jej za osobę spełniającą ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu strona podniosła, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, ponieważ córka w dniu 7 grudnia 2013 r. trafiła do szpitala z ostrym zapaleniem wyrostka. Nadto w miesiącu grudniu 2013 r. dochody skarżącej ograniczyły się tylko do jej pensji, gdyż zmarł były mąż D. Ś. i córka nie otrzymała alimentów. Pobyt w szpitalu, operacja, odpowiednia dieta i wypadek losowy spowodowały, że w chwili obecnej skarżąca jest zadłużona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia [...], referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Zgodnie jednak z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonując analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd doszedł do przekonania, że jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca osiąga stały dochód w wysokości 2500 zł brutto (netto 1800 zł), ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest współwłaścicielką dwóch mieszkań, domu o pow. 100 m2 oraz nieruchomości rolnej. Ze złożonego przez stronę wniosku nie wynika, by te składniki majątku były w jakikolwiek sposób obciążone. We wniosku o przyznania prawa pomocy strona wskazała również na posiadanie oszczędności w wysokości 8200 zł. W grudniu 2013 r. zmarł były mąż skarżącej, wobec czego jej miesięczne dochody uległy uszczupleniu, ponieważ córka nie otrzymała alimentów od ojca w kwocie 1800 zł. Obecnie skarżąca wskazała, że jest zadłużona. W ocenie Sądu dysponowanie wolnymi od obciążeń składnikami majątku może uzasadniać przekonanie, że strona jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego (w tym wynajęcia adwokata) bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2006 r., III SA/Wa 961/06 i z dnia 8 czerwca 2006 r., III SA/Wa 343/06). Po drugie - posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych, w tym kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2004 r., FZ 465/04). Nie bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje fakt, że koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie mogą zamknąć się w kwocie 300 zł (wpis od skargi – 100 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi – 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej 100 zł). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zresztą tutejszy Sąd w pełni podziela podkreśla się, że osoby fizycznej posiadającej nieruchomość nie można uznać za osobę niezdolną do poniesienia kosztów postępowania sądowego, gdyż majątek taki może zostać wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu umożliwiających prowadzenie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 336/13, Lex nr 1319050). Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn.. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059). Reasumując Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych oraz wynajęcie pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. A. P.