II SA/Łd 1116/11

WyrokWSA w Łodzi2012-02-21

Skład orzekający: Czesława Nowak – Kolczyńska, Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot – Szustowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy praca przymusowa wykonywana w obrębie tej samej gminy, bez odizolowania od środowiska rodzinnego, uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że praca przymusowa wykonywana na terenie tej samej gminy, bez faktycznej deportacji i odizolowania od środowiska rodzinnego, nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie. Nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do świadczenia, a istotnym elementem jest fakt deportacji, czyli wywiezienia do odizolowanego miejsca.
Stan faktyczny
A.M. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w okresie okupacji, twierdząc, że był deportowany i pracował jako pastuch krów u niemieckiego gospodarza. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że praca była wykonywana w obrębie tej samej gminy, bez faktycznej deportacji i odizolowania od środowiska rodzinnego. Skarżący kwestionował ustalenia organu, przedstawiając świadków i dokumenty potwierdzające pracę przymusową.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. K. G. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a § 1 k.p.a., art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił A.M. uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ podkreślił, że decyzją z dnia [...] r. odmówił A. M. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W dniu 24 lutego 2010 r. A.M. wystąpił z pismem, które Kierownik Urzędu zakwalifikował jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a., wydając w dniu [...] r. decyzję o odmowie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r., utrzymaną następnie w mocy decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Na skutek uwzględnienia skargi A.M. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] decyzje Kierownika Urzędu z dnia [...] r. i [...] r. zostały usunięte z obrotu prawnego, z uwagi na konieczność wyjaśnienia przez organ jaka jest rzeczywista treść wniosku strony w kontekście istnienia decyzji ostatecznej, a następnie przyjęcie właściwego, wnioskowanego przez stronę trybu weryfikacji tej decyzji oraz wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zmierzających do ustalenia, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki do uwzględnienia wniosku. Ponadto Sąd stwierdził, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że złożenie przez stronę wniosku w dniu 24 lutego 2010 r. miało na celu wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją z dnia [...] r. Sąd zauważył nadto, że w przypadku uchybienia terminu do wznowienia postępowania w trybie art.145a k.p.a. strona może bronić się, wnosząc prośbę o jego przywrócenie. W związku z powyższym Kierownik Urzędu, po uwzględnieniu pisma strony z dnia 4 marca 2011 r., w dniu 31 marca 2011 r. postanowił przywrócić termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i wznowił postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...). Następnie organ przywołał treść zmienionego na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z dnia 23 grudnia 2009 r. Nr 220, poz. 1734) przepisu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy i podniósł, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Strona do wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego załączyła oświadczenia świadków B. C. i K. K. Obaj świadkowie potwierdzili, że strona w okresie od 1.10.1941 r. do 17.01.1945 r. wykonywała pracę przymusową w charakterze robotnika fizycznego i pastucha krów w gospodarstwie rolnym Niemca R. w O. Wskazane dowody były zresztą podstawą do zaliczenia stronie tego okresu pracy do uprawnień emerytalnych przez ZUS. Z wyjaśnień strony wynika natomiast, że w czasie okupacji została wraz z rodzicami przesiedlona z miejscowości W. do wsi G., skąd została zabrana po ukończeniu 12 lat w 1941 r. do wypasania krów u Niemca we wsi O. Fakt przesiedlenia do wsi G. potwierdza także Ankieta Biura Dowodów Osobistych wypełniana przez stronę w latach 50-tych. Z ustaleń poczynionych przez organ, po uzupełnieniu materiału dowodowego, w oparciu o dokumenty otrzymane z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" wynika, że strona została wraz z rodziną przesiedlona z W. do odległej o około 2 km wsi G. Pracę wnioskodawcy w pobliskim O. (odległość od G. i W. około 3,5km) potwierdzili świadkowie K. K. i B. C., którzy jak twierdzą, mieszkali w O. i byli w tym czasie bliskimi sąsiadami bowiem na co dzień widywali stronę przy wykonywaniu pracy. Oświadczenie B. C. jest jednak niewiarygodne, a to dlatego, że według ustaleń Kierownika w latach 1940 - 1945 był on wywieziony do pracy przymusowej do III Rzeszy, do miejscowości A. i z tego tytułu uzyskał pomoc w Fundacji "Polsko - Niemieckie Pojednanie" oraz na mocy decyzji organu uprawnienie do świadczenia pieniężnego za pracę przymusową na rzecz III Rzeszy. Powyższe świadczy zatem o tym, że B. C. nie mógł być świadkiem pracy A.M. w swojej rodzinnej wsi O. w latach 1941-1945. Obecnie obaj wskazani przez stronę świadkowie, nie żyją i, w przekonaniu organu, nie ma możliwości wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości. Konkludując, Kierownik Urzędu stwierdził, że nie neguje ciężkiej sytuacji strony, która została zmuszona w młodym wieku do pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym. Jednak nie można uznać, że praca ta przybrała szczególnie dotkliwą formę, o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., albowiem była wykonywana w odległości 2-3km od stałego miejsca zamieszkania, wśród otoczenia znanego stronie pod względem kulturowym i geograficznym, z możliwością kontaktu z rodziną i sąsiadami. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A.M. zarzucił decyzji organu niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie został represjonowany w wyniku deportacji, a co za tym idzie, że nie spełnia przesłanek, uzasadniających przyznanie spornego świadczenia pieniężnego. W przekonaniu A.M. fakt pracy przymusowej u Niemca R. w O. jest bezdyskusyjny i znajduje potwierdzenie w oświadczeniu świadków K. K., J. N., W. M. oraz zaświadczeniu Urzędu Miasta U. z dnia 16 sierpnia 1996 r. W przekonaniu strony, Kierownik Urzędu błędnie ustalił odległości pomiędzy miejscowościami W., G. i O. i w rezultacie doszedł do błędnej konkluzji, że miejscowość, w której wykonywana była praca przymusowa leży w sąsiedztwie miejscowości, w której zamieszkiwała rodzina. Do wniosku załączono kopie zeznań świadków J. N., W. M., zaświadczenia Urzędu Miasta U., zaświadczenia ZUS o zaliczeniu okresu pracy przymusowej do uprawnień emerytalnych, pisma Urzędu Miasta U. o położeniu wsi G. i O.. Decyzją z dnia [...] r. nr [....] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 k.p.a., art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu organ administracyjny stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie spełnia przesłanek do przyznania spornego świadczenia określonych w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy. Kierownik rozpoznając sprawę ponownie, dopuścił dowód z przesłuchania strony oraz wystąpił o dodatkowe informacje do Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie. Podczas przesłuchania, A.M. zeznał, iż jego rodzina mieszkała w miejscowości W., skąd została przesiedlona do miejscowości G., znajdującej się na terenie tej samej gminy – U.. Sołtys przychodził i przypominał o podjęciu pracy, informując, że osoby, które nie podejmą pracy mogą zostać wywiezione do pracy głąb Rzeszy. Wobec powyższego, wnioskodawca znalazł pracę sam w miejscowości O., gmina U. Pracował tam około 2 lat jako pastuch krów. W tej miejscowości pracował także jego dalszy kuzyn W. M. Za pracę otrzymywał wynagrodzenie, mógł także odwiedzać rodzinę za zezwoleniem właścicielki raz na miesiąc lub dwa miesiące. Na potwierdzenie tych okoliczności wnioskodawca przedłożył oświadczenia świadków B. C. oraz K. K. Jak podkreślił Kierownik Urzędu, strona do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dołączyła oświadczenia świadków J. N. oraz W. M., którzy potwierdzili okoliczność wykonywania pracy w miejscowości O. Oświadczenia B. C. organ orzekający uznał za niewiarygodne, bowiem jak wynika z dokumentów przesłanych przez Fundację Polsko-Niemieckie Pojednanie świadek ten, w okresie świadczenia przez stronę pracy przymusowej w O., przebywał na terenie III Rzeszy, zatem nie mógł być świadkiem podnoszonych przez zainteresowanego okoliczności. Pomijając jednakże kwestię wiarygodności oświadczeń świadków, przedłożonych przez stronę Kierownik wskazał, że wnioskodawca pracował w O., na terenie tej samej gminy co znajdowało się jego dotychczasowe miejsca zamieszkania. Co istotne, wnioskodawca sam podjął pracę, w obawie przed wywiezieniem do pracy przymusowej. Za wykonywaną pracę otrzymywał wynagrodzenie i mając na uwadze czas i trudne warunki egzystencji podczas okupacji, utrzymywał dość częste kontakty z najbliższą rodziną i innymi znajomymi pracującymi w tej samej miejscowości. Wobec powyższego organ stwierdził, że jakkolwiek zainteresowany wykonywał pracę przymusową, to w niniejszej sprawie nie nastąpił fakt deportacji, a strony nie dotknęły szczególnie dotkliwe represje, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Według słownika PWN "deportować" oznacza "wywozić, zsyłać na przymusowy pobyt stały lub czasowy do odległych, odizolowanych miejscowości". W niniejszej sprawie strona wprawdzie wykonywała pracę przymusową u gospodarza niemieckiego, jednakże praca ta była wykonywana na terenie tej samej gminy dotychczasowego miejsca zamieszkania, a więc nie można uznać, iż nastąpiło odizolowanie od środowiska. Strona miała możliwość kontaktu z rodziną i innymi Polakami, w tym z powołanymi przez siebie świadkami. Z pewnością utrzymywanie kontaktów z innymi Polakami łączyło się z nieprzychylnością okupanta, trudnościami i ryzykiem szykan z jego strony, jednak trzeba wziąć pod uwagę okoliczność, iż strona nie przebywała w nieznanym, obcym, wrogim środowisku, co stwarzałoby realne i dotkliwe utrudnienia charakterystyczne dla deportacji, jak w szczególności odmienne warunki klimatyczne, kulturowe, językowe, połączone niejednokrotnie z wrogością miejscowej ludności, które nie tylko mogłyby przekładać się na pogorszone warunki codziennego bytu, lecz odbierałyby wolę przetrwania i nadziei na przerwanie niekorzystnego położenia, czy wskutek zmian na froncie walki, czy też wskutek ewentualnej ucieczki od okupacyjnego pracodawcy. Właśnie z powyższych względów, deportacja była samoistnym, niezależnym od faktu pracy przymusowej, źródłem cierpienia. Z tych względów organ nie stwierdził podstaw prawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. A.M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc iż został zatrudniony jako małoletni pastuch do pilnowania sześciu krów, spał w oborze na "wyrku" z dorosłym służącym pod zawszawioną pościelą, w otoczeniu biegających szczurów. Skarżący wyjaśnił, że nie miał skąd wziąć świadków z tej samej wsi co on, bowiem cała wioska została wysiedlona. Wobec tego wraz z kuzynem W. M. pojechał do świadków, u których kuzyn pracował, opowiedział im, w którym gospodarstwie pracował, opisał rozkład domu, pola i na tej podstawie otrzymał dwa dodatkowe oświadczenia świadków. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Prokurator przyłączył się do skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż rozpoznawana sprawa była już przedmiotem badania przez tutejszy Sąd, który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] uchylił uprzednio wydane przez organ decyzje. Zgodnie zaś z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie ocena prawna rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może przy tym dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazania co do dalszego postępowania, immanentnie związane z oceną prawną, określają natomiast sposób postępowania organów w przyszłości. Co do zasady, dokonana przez sąd administracyjny ocena prawna nie ma mocy wiążącej w przypadku, gdy po jej wyrażeniu nastąpiła zmiana ustawy. W niniejszej sprawie, po dacie wyrokowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. nastąpiła zmiana przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Zmiana ta, dokonana ustawą z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 72, poz. 380 ze zm.), była wszakże następstwem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009r., w sprawie o sygn.akt K 49/07 kwestionującego poprzednio obowiązującą regulację. Przyjąć zatem należy, iż sformułowane w nim poglądy prawne oraz wskazania co do dalszego postępowania pozostają wiążące zarówno dla organu jak i dla sądu ponownie rozpatrującego sprawę. Dokonując przeto kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oparto się na treści uzasadnienia poprzednio wydanego rozstrzygnięcia dla oceny realizacji wytycznych, w nim zawartych. W tym zakresie zaś nie można mieć zastrzeżeń co do prawidłowości ich wykonania. Organ bowiem prawidłowo ustalił intencje skarżącego (żądanie wznowienia postępowania) oraz przeprowadził postępowanie wznowieniowe, przywracając uprzednio termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zgromadzony natomiast w toku ponownie przeprowadzonego postępowania materiał dowodowy nie potwierdził uprawnienia skarżącego do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Zgodnie z jego treścią, represją w rozumieniu ustawy jest m. in. deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 roku lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945 (lit. "a"), lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 roku do dnia 5 lutego 1946 roku oraz po tym okresie do końca 1948 roku z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach (lit. "b"). Minimalny okres pracy uprawniający do uzyskania świadczenia, zgodnie z treścią zacytowanego powyżej przepisu, wynosi 6 miesięcy. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy należy zauważyć, iż skarżący przesłuchany w charakterze strony wskazał, że "przenosiny" jego rodziny z miejscowości W. do miejscowości G., w tej samej gminie, były związane "z wymogiem sołtysa, który był Niemcem". We wsi G. zamieszkiwali dziadkowie skarżącego – rodzice jego ojca. Sołtys wsi G., w której rodzina skarżącego zamieszkała "przychodził i przypominał o obowiązku podjęcia pracy", ostrzegając równocześnie, że jej niepodjęcie może spowodować wywiezienie do pracy przymusowej. Skarżący, 12 – letni wówczas chłopiec, sam znalazł więc pracę w O., u niemieckiego gospodarza R., gdzie pracował około 2 lat jako pastuch krów. W tym okresie mieszkał również w gospodarstwie R., sypiając na pryczy w oborze. Wszy i bród "dawały się we znaki". Za pracę otrzymywał wynagrodzenie (pieniądze). Odwiedzał rodzinę raz na miesiąc lub dwa, za zezwoleniem gospodarzy. W tak ustalonym stanie faktycznym organ uznał, iż w sprawnie nie wystąpiła przesłanka deportacji do pracy przymusowej, uzasadniająca przyznanie stronie świadczenia pieniężnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie, po zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami uznał, iż stanowisko organu zasługuje na aprobatę. Podkreślić należy, iż rodzina skarżącego po wysiedleniu z rodzinnej miejscowości, zamieszkała w miejscowości G., w której mieszkali najbliżsi krewni (rodzice ojca). Skarżący zaś, w obawie przed wywózką do pracy przymusowej, znalazł pracę w sąsiedniej miejscowości. Warunki, w których zmuszony był zamieszkiwać były ciężkie (bród, wszy). Tym niemniej, w świetle zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, przymus pracy wynikał raczej z obawy przed wysiedleniem w głąb Rzeszy, niż z indywidualnego nakazu okupanta. Na negatywne warunki i trudną sytuację życiową skarżacego, większy wpływ miał czas wojny, niż dokonane wywiezienie. Tym samym brak również funkcjonalnego związku pomiędzy faktem deportacji, a wykonywaną pracą uniemożliwiają uznanie, że skarżący spełnia przesłanki, warunkujące uzyskanie wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze delikatny charakter tego typu spraw, z uwagi na niekwestionowane trudne warunki życia okupacyjnego, w jakich strona musiała dorastać, nie może ujść uwadze, tak organu jak i Sądu, że fakt bardzo ciężkich warunków bytowych nie może stanowić wyłącznej przesłanki do stwierdzenia, że w sprawie deportacja przybrała szczególnie dotkliwą formę. Zgodzić należy się zatem ze stanowiskiem organu, że z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 2 pkt 2 ustawy, nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do świadczenia pieniężnego przewidzianego tą ustawą. Sytuacja skarżącego w trakcie działań wojennych z pewnością wiązała się z określonymi uciążliwościami, których skutki odczuwa po dziś dzień. Jednakże sytuacja ta, mimo wszystko, była dużo lepsza w porównaniu do osób, które zostały wywiezione nawet na kilkaset czy kilka tysięcy kilometrów od domu i oderwane od znanego im otoczenia, które nie wiedziały gdzie znajduje się ich rodzina i czy kiedykolwiek w ogóle powrócą do kraju i bliskich. Sąd pragnie podkreślić, iż podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie kwestionuje trudnych warunków, w jakich musiał żyć skarżący, nie umniejsza skutków brutalnego traktowania i ciężkiej pracy jaką wykonywał, będąc jeszcze bardzo młodym człowiekiem. Niewątpliwie sytuacja skarżącego w czasie okupacji była bardzo ciężka, jednakże zgodzić się trzeba z organem, że z przepisów ustawy i wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy wywieść wniosek, że nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie (por. wyroki: NSA z dnia 12 lipca 2011 roku, sygn. akt II OSK 628/11; WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2011 roku, sygn. akt V SA/Wa 2584/10; WSA w Łodzi z dnia 13 stycznia 2011 roku, sygn. akt II SA/Łd 1282/10 – wszystkie dostępnie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia .nsa.gov.pl). W tej sytuacji, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. m.ch.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło