II SA/Łd 114/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-15
Skład orzekający: Jarosław Czerw, Agata Sobieszek – Krzywicka, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Regionalny Ośrodek Adopcyjny prawidłowo sporządził negatywną wstępną ocenę gotowości kandydata do przysposobienia, uwzględniając wszystkie wymagania ustawowe i wskazania sądu z poprzedniego postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżony akt, stwierdzając, że Regionalny Ośrodek Adopcyjny nie zrealizował wiążących wskazań sądu z poprzedniego postępowania dotyczących uwzględnienia zmian stanu faktycznego oraz nie przedstawił szczegółowego uzasadnienia negatywnej oceny, koncentrując się nadmiernie na problemach dzieci zamiast na kandydacie. Akt nie spełniał wymogów art. 172 ust. 5 i 11 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.Stan faktyczny
T.A. złożył wniosek o przysposobienie dzieci swojej żony. Regionalny Ośrodek Adopcyjny (ROA) wydał negatywną wstępną ocenę gotowości do przysposobienia, wskazując na krótki staż małżeński, trudności komunikacyjne w rodzinie, brak poinformowania biologicznej córki i dziadków o adopcji oraz nieregularne kontakty z córką. WSA w Łodzi uchylił tę ocenę, wskazując na brak szczegółowego uzasadnienia i nieuwzględnienie zmian stanu faktycznego. ROA ponownie wydał negatywną ocenę, która również została zaskarżona. Skarżący zarzucił brak szczegółowego uzasadnienia, błędną wykładnię przepisów oraz nieuwzględnienie jego sytuacji rodzinnej i relacji z biologiczną córką. Organ w odpowiedzi wniósł o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony akt.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 roku sprawy ze skargi T. A. na akt Regionalnego Ośrodka Adopcyjnego w Ł. z dnia 21 listopada 2024 roku w przedmiocie wstępnej oceny gotowości do przysposobienia małoletnich uchyla zaskarżony akt. dc
Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2022 r. T.A. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla Łodzi – [...] w Łodzi o przysposobienie pełne dzieci swojej małżonki K.A. – W.A. oraz A.A.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – [...] w Łodzi zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Adopcyjnego w Ł. (dalej również jako: "ROA" lub "organ") o wyrażenie opinii o kandydacie na przysposabiającego, w szczególności na okoliczność stwierdzenia czy zamiar nawiązania stosunku rodzicielskiego został przez niego należycie przemyślany, kwalifikacji podmiotowych T.A. oraz wskazania czy dają one gwarancję, że będzie on wychowywał przysposobionych z poszanowaniem godności i praw dziecka, troszczył się o ich fizyczny i duchowy rozwój oraz przygotuje je do funkcjonowania w społeczeństwie odpowiednio do jego możliwości.
Organ w dniu 28 listopada 2023 r. wydał negatywną wstępną ocenę gotowości wnioskodawcy do przysposobienia dzieci małżonki. Organ wziął pod uwagę krótki staż małżeński, który w kontekście doświadczeń obojga małżonków nie daje gwarancji stabilności obecnego związku. Wskazano, iż w rodzinie kandydata występują trudności w komunikacji oraz postawa niskiej otwartości, co skutkuje istnieniem w systemie rodzinnym tajemnic i nie wpływa korzystnie na budowanie relacji rodzinnych, także z rodziną pochodzeniową ze strony ojca biologicznego A. i uznanej przez niego W. Małoletni A. utrzymuje kontakty z dziadkami ojczystymi, którzy nie wiedzą o planach adopcji ich wnuka przez wnioskodawcę, nie wiedzą także o fakcie zmiany nazwiska dzieciom. O zamiarze przysposobienia małoletnich wnioskodawca nie poinformował także matki swojej biologicznej córki.
Na negatywną ocenę Komisji miało także wpływ postępowanie wnioskodawcy, które budzi obawy co do sposobu realizowania przez niego swoich obowiązków rodzicielskich, ponieważ wnioskodawca nie utrzymuje regularnych kontaktów z biologiczną córką i deklaruje, że toczy się postępowanie w sądzie o zmianę kwoty alimentów, a także, że ma wobec córki ograniczoną władzę rodzicielską w zakresie edukacji i zdrowia.
Komisja oceniła, iż analiza zebranego materiału diagnostycznego wskazuje na doświadczanie przez oboje dzieci, a w szczególności przez starszą dziewczynkę, braku stabilności sytuacji życiowej i prawnej. W ocenie ROA przysposobienie byłoby kolejną zmianą w życiu małoletnich. Ponadto trudne doświadczenia obojga dzieci oraz prezentowane przez nie zachowania wskazują na potrzebę zapewnienia im pomocy specjalisty zajmującego się pracą z dziećmi, które doświadczyły przemocy i traumy.
Skargę na powyższą opinię wniósł T.A., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. II SA/Łd 225/24 uchylił zaskarżony akt. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd wskazał, iż rozstrzygnięcie organu zostało sporządzone z naruszeniem wymagań art. 172 ust. 5 i ust. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (wówczas t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1426 z późn.zm. - dalej w skrócie jako: "ustawa"). Krótkie, półstronicowe motywy aktu, uniemożliwiały, zdaniem Sądu, poznanie szczegółowych przyczyn wydania negatywnej wstępnej oceny kandydata do przysposobienia, której sporządzenie poprzedzał przeprowadzony [...] października 2023 r. wywiad adopcyjny oraz sporządzone [...] listopada 2023 r. opinie pedagogiczna i psychologiczna, do treści których wstępna ocena bądź w ogóle się nie odnosi, bądź odnosi się wyrywkowo. Sąd uznał jednak, iż przede wszystkim brak w nim wyraźnego i precyzyjnego określenia obszarów wymagających poprawy ze strony skarżącego. Zostały one wyartykułowane we wskazanych powyżej opiniach, zabrakło ich jednak w kwestionowanej ocenie, gdzie znaleźć się powinny, gdyż to właśnie ten akt, w przeciwieństwie do opinii psychologicznej i pedagogicznej, podlega kontroli sądu.
Sąd podkreślił, iż skarżący, jako potencjalny ojciec dzieci swojej żony, musi mieć zapewnioną możliwość poznania wszelkich podstaw wydania negatywnej opinii. Powinien mieć zatem możliwość ustalenia z odwołaniem do konkretnych przykładów, które cechy, zachowania, przymioty, kwalifikacje osobiste, motywy do podjęcia się wychowania dziecka czy elementy wywiadu adopcyjnego ośrodek ocenił pozytywnie, a które zostały ocenione negatywnie i dlaczego ostatecznie rzutowało to na wydanie wstępnej oceny o charakterze negatywnym. Ponadto uzasadnienie przyczyn wydania negatywnej wstępnej oceny winno co do zasady koncentrować się na kandydacie do przysposobienia, bowiem to on i posiadane przezeń predyspozycje względnie ich brak podlegają ocenie w procedurze adopcyjnej, a nie na problemach dzieci, które chce przysposobić.
Sąd dostrzegł również, że kontrolowany akt został opatrzony własnoręcznymi podpisami członków komisji kwalifikacyjnej, niemniej jednak na tej podstawie nie sposób ustalić kto konkretnie z imienia i nazwiska był członkiem komisji i jakie posiadał kwalifikacje. Podkreślono również, że odpowiedź na skargę nie może stanowić uzupełnienia zaskarżonego aktu, co organ w rozpoznawanej sprawie starał się uczynić.
Uchylając zaskarżony akt i przekazując sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia, Sąd zobowiązał ROA do wydania wstępnej oceny w której znajdą się wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (art. 172 ust. 11 w zw. z art. 172 ust. 5 ustawy) oraz do szczegółowego uzasadnienia swoich twierdzeń, a także do wskazania obszarów wymagających poprawy ze strony kandydata do przysposobienia i wzięcia pod uwagę zmian stanu faktycznego, jakie zaszły na gruncie rozpatrywanej sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadził z wnioskodawcą rozmowę w dniu 5 listopada 2024 r. W jej trakcie T.A. wykazał się jednak negatywną, lekceważącą postawą, uniemożliwiając specjalistom uzyskanie aktualnych informacji o sytuacji życiowej wnioskodawcy, jego małżonki i dzieci. Specjaliści ROA sporządzili w dniu 20 listopada 2024 r. aneksy do opinii psychologicznej z dnia [...] listopada 2023 r. oraz opinii pedagogicznej z dnia [...] listopada 2023 roku w oparciu o analizę wyroku z dnia 26 czerwca 2024 roku, analizę akt sprawy z wniosku K. K. przy udziale A.M. w przedmiocie władzy rodzicielskiej, analizę akt sprawy z wniosku T.A. z udziałem K.A. o przysposobienie oraz rozmowę pedagogiczną z wnioskodawcą przeprowadzoną w dniu 5 listopada 2024 r.
W dniu 21 listopada 2024 r. Komisja Kwalifikacyjna w Regionalnym Ośrodku Adopcyjnym w Ł. wydała negatywną wstępną ocenę gotowości T.A. do przysposobienia W.A. i A.A..
Na wstępie uzasadnienia przedmiotowego aktu wskazano, iż ocena została dokonana w oparciu o analizę całokształtu zebranych informacji o wnioskodawcy, całościową analizę sytuacji i doświadczeń małoletnich W.A. i A.A., tego czy przysposobienie leży w ich najlepszym interesie i jest tylko dla ich dobra, a także w oparciu o analizę całego systemu rodzinnego, środowiska wychowawczego dzieci stworzonego przez ich matkę oraz wnioskodawcę.
Organ scharakteryzował przebieg całego procesu adopcyjnego i przytoczył informacje, jakie uzyskał o wnioskodawcy i członkach jego rodziny, a następnie przedstawił wnioski z przeprowadzonej analizy. Wynika z nich, iż oboje małżonkowie w 2023 roku wykazywali zaangażowanie w przeprowadzeniu spotkań diagnostycznych mających na celu sporządzenie opinii na temat wnioskodawcy. Obecnie w celu sporządzenia aneksów do opinii wnioskodawca wykazał się niewielkim zaangażowaniem w uzupełnianie aktualnego materiału diagnostycznego. Specjaliści ROA mieli z nim jednorazowy kontakt osobisty, ponieważ nie wykazał gotowości do kolejnych spotkań.
Wnioskodawca deklarował, iż decyzja o przysposobieniu małoletnich była przez niego przemyślana, był świadomy konsekwencji przysposobienia dzieci żony, traktował je jak swoje własne dzieci. Z zebranych informacji wynikało, iż rodzina pochodzeniowa T.A. traktowała małoletnich jak członków rodziny i popierała decyzję o adopcji dzieci. W opinii małżonki wnioskodawca był właściwym kandydatem na ojca dla jej córki i syna. W pełni popierała adopcję swoich dzieci przez męża. Uważała, że ta decyzja będzie zgodna z dobrem dzieci. Decyzję o przysposobieniu małżonkowie podjęli wspólnie za obopólną zgodą. Z relacji małżonków wynikało, iż wnioskodawca był emocjonalnie związany z W. i A., angażował się w ich życie, interesował się ważnymi dla dzieci sprawami ich stanem zdrowia, edukacją, organizacją czasu wolnego. Dzieci nazywały go "tatą". Wnioskodawca wykazywał orientację w sprawach dotyczących dzieci, brał udział w ich procesie wychowawczym. Funkcjonowanie wnioskodawcy było w pewnym stopniu podporządkowane potrzebom dzieci. Wnioskodawca aktywnie uczestniczył w procesie opiekuńczym i wychowawczym małoletnich. Jednocześnie prezentowane przez niego postawy i stosowane metody wychowawcze wskazywały na konieczność podniesienia przez niego kompetencji osobistych i wychowawczych. Aktualnie nie było możliwości zgromadzenia materiału diagnostycznego.
Na czas sporządzania opinii w 2023 roku małżonkowie deklarowali zadowolenie z relacji małżeńskiej. Jednakże ówcześnie krótki staż małżeński nie był gwarantem stabilności związku w kontekście wcześniejszych doświadczeń partnerskich zarówno K.A., jak i T.A.. Podczas procedury diagnostycznej toczącej się w 2023 roku nie stwierdzono u kandydata cech osobowości, które mogłyby negatywnie wpływać na jego zdolność uczestnictwa w wychowywaniu dzieci. Oboje małżonkowie opowiadali się za jawnością adopcji. Jak podali, dzieci znały swoją historię pochodzeniową, wiedziały o toczącym się postępowaniu sądowym.
Organ ocenił, że wypowiedzi wnioskodawcy wskazywały na altruistyczną motywację do adopcji, chęć stworzenia dla małoletnich pełnej rodziny, dawania im opieki i wsparcia, wychowania ich i zapewnienia im jak najlepszych warunków do życia. Motywacja ta wydawała się być niewystarczająca. Niepokój budzi sposób realizowania przez wnioskodawcę władzy rodzicielskiej wobec biologicznej córki i deklarowane dobrowolne zrzeczenie się przez kandydata władzy rodzicielskiej wobec córki w zakresie spraw edukacji i zdrowia. Nieregularne kontakty z córką biologiczną oraz niezabieganie o nie, budziły wątpliwości co do zdolności wnioskodawcy do właściwego sprawowania opieki nad dziećmi żony. W rodzinie kandydata występowały trudności w komunikacji oraz postawa niskiej otwartości, co skutkowało istnieniem w systemie rodzinnym tajemnic i nie wpływało korzystnie na budowanie relacji rodzinnych, także z rodziną pochodzeniową ze strony ojca biologicznego A. i uznanej przez niego W. Małoletni A. utrzymywał kontakty z dziadkami ojczystymi, którzy nie wiedzieli o planach adopcji wnuka przez wnioskodawcę, nie wiedzieli także o fakcie zmiany nazwiska dzieciom. O zamiarze przysposobienia małoletnich wnioskodawca nie poinformował także matki swojej biologicznej córki.
A. A. utrzymywał kontakty z dziadkami ojczystymi, którzy nie zostali poinformowani o zmianach w życiu ich wnuka, mającymi również skutki dla nich samych, bowiem przysposobienie pełne powoduje, że ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.
Organ wskazał również, że w życiu W. następowały kolejne, bardzo poważne zmiany jej sytuacji życiowej i prawnej. Z informacji pozyskanych od żony wnioskodawcy biologiczny ojciec nie uznał córki, kolejny mężczyzna, z którym związała się pani A. zdecydował się uznać dziecko i nadać mu swoje nazwisko. Na dalszym etapie życia dziecka opiekunowie doprowadzili do zmiany nazwiska dziecka a w dalszej kolejności dążą do jego pełnego przysposobienia.
Organ podkreślił, iż wnioskodawca nie utrzymywał regularnych kontaktów z biologiczną córką A., co mogło świadczyć o zaburzonej więzi. Można było odnieść wrażenie, że wnioskodawca nie dążył do spotkań z córką. Jak podawał miał wobec niej ograniczoną władzę rodzicielską. Niewątpliwie małoletnie rodzeństwo, poza wsparciem stanu zdrowia i rozwoju, wymaga wsparcia w pełnym zrozumieniu swych historii życia i zaangażowania w tym obszarze ze strony obojga opiekunów. Pytania dzieci dotyczące ich pochodzenia mogą pojawiać się na różnych etapach ich życia.
Wnioskodawca jest spowinowacony z dziećmi, które chce przysposobić, więc nie podlega szkoleniom, o których mowa w art. 172 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Organ wskazał również, że oprócz wniosków zawartych w opinii psychologicznej z dnia [...] listopada 2023 roku dodatkowo ujawniono, iż dzieci mają jeszcze jedną siostrę (dziecko K.A. z poprzedniego związku) oraz doświadczyły wielu zmian w zakresie uznania ich ojcostwa, co wskazywałoby na fakt, iż wnioskodawca informował diagnostów ROA o sytuacji swojej oraz małoletnich dzieci w sposób wybiórczy. Ponadto pomiędzy informacjami przekazanymi podczas procesu diagnostycznego przez T.A. a danymi zawartymi w aktach spraw widoczne są rozbieżności. Zaprezentowana przez wnioskodawcę negatywna postawa uniemożliwiła poznanie aktualnej sytuacji wnioskodawcy oraz małoletnich dzieci, a także wyjaśnienie wynikłych rozbieżności. Na podstawie zgromadzonego w trakcie procesu diagnostycznego materiału (akta sprawy, rozmowa z wnioskodawcą) Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. miał ograniczoną możliwość dokonania całościowej aktualizacji obecnej sytuacji wnioskodawcy oraz małoletnich dzieci w stosunku do których wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przysposobienie, jak również wyjaśnienia rozbieżności, które pojawiły się w trakcie analizy akt sprawy.
W ocenie organu zgromadzona dokumentacja oraz materiał badawczy dotyczące wnioskodawcy wskazują, że na chwilę obecną, nie daje on gwarancji nawiązania w prawidłowy sposób stosunku rodzicielskiego wynikającego z przysposobienia. Obecna postawa wnioskodawcy, ograniczająca zakres działań diagnostów, nie służąca wydaniu opinii opartej w pełni na zaktualizowanym materiale, co zalecał Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Reasumując, organ podkreślił, iż w oparciu o całokształt zebranego materiału można wnioskować, że obecnie istnieją przesłanki, by poddawać w wątpliwość gwarancję co do tego, że wnioskodawca będzie w odpowiedni do potrzeb dzieci sposób sprawował nad nimi opiekę, a przysposobienie będzie zgodne z dobrem dzieci.
Jako obszary wymagające poprawy organ wskazał:
– podwyższenie umiejętności wychowawczych wnioskodawcy, co mogą zapewnić odpowiednie lektury i szkolenia w tym zakresie. Wydaje się, że opiekunowie koncentrują się na szukaniu przyczyn trudności w dzieciach;
– zwiększenie świadomości specyficznych potrzeb dzieci narażonych na trudne doświadczenia obojga dzieci oraz prezentowane przez nie zachowania wskazujące na potrzebę zapewnienia im pomocy specjalisty zajmującego się pracą z dziećmi, które doświadczyły przemocy i traumy;
– doświadczenia przez oboje dzieci, a w szczególności przez starszą dziewczynkę, braku stabilności sytuacji życiowej i prawnej, przysposobienie byłoby kolejną zmianą w życiu małoletnich;
– podejmowane decyzję przez matkę biologiczną dzieci wskazują, że W. i A. doświadczyli w swoim życiu wielu zmian, w tym zmian opiekunów, nazwisk a także ingerencji we władzę rodzicielską;
– realizowanie, przez wnioskodawcę, swoich obowiązków rodzicielskich wobec biologicznej córki A. tj. utrzymywanie regularnych kontaktów, ograniczona władza rodzicielska w zakresie edukacji i zdrowia;
– praca nad jawnością adopcji w kontekście dziadków ojczystych A..
Kserokopia powyższej wstępnej oceny wraz z uzasadnieniem została doręczona wnioskodawcy w dniu 4 grudnia 2024 r., jednakże bez pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. T.A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł skargę na wstępną ocenę gotowości do przysposobienia małoletnich, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a) art 172a ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - poprzez jego nieprawidłową wykładnię i brak zawarcia w zaskarżonym akcie szczegółowego uzasadnienia przyczyn wydania negatywnej opinii i szczegółowego wskazania obszarów wymagających poprawy w zakresie umiejętności rodzicielskich skarżącego, a jedynie lakonicznych, ogólnych wniosków, bez szczegółowego uzasadnienia przyczyn wydania negatywnej opinii i dokładnego wskazania obszarów wymagających poprawy;
b) art. 156 ust. pkt 2, 8 ustawy - poprzez ich niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w wydaniu wobec skarżącego negatywnej wstępnej oceny w związku z wnioskiem i gotowością wyrażaną przez T.A. do przysposobienia małoletnich W.A. i A. A. w sytuacji, w której ze sprawozdania z badań pedagogicznych i psychologicznych, a także wywiadu adopcyjnego nie wynika żadna okoliczność pozwalająca na przyjęcie, iż przysposobienie nastąpiłoby ze szkodą dla małoletnich;
c) art. 114 (1) § 1 KRiO - poprzez jego nieprawidłową wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, iż krótki staż małżeński skarżącego oraz K.A. stanowią podstawy do wydania negatywnej opinii przysposobieniowej w sytuacji, w której wyżej wskazana norma nie wskazuje w ogóle istnienia małżeństwa jako przesłanki przysposobienia;
d) art. 114 (1) § 1 KRiO - poprzez jego nieprawidłową wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, iż konieczne jest realizowanie przez skarżącego obowiązków rodzicielskich wobec swojej biologicznej córki oraz sugerowanie że ograniczona władza rodzicielska skarżącego jest związana z nieprawidłowym wykonywaniem przez niego obowiązków rodzicielskich w sytuacji, w której skarżący ma ograniczony kontakt z małoletnią A. z uwagi na wrogą postawę matki, a wyżej wskazana norma nie wskazuje ograniczenia władzy rodzicielskiej wobec innych małoletnich dzieci jako przesłanki negatywnej przysposobienia;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na jego wynik i treść zaskarżonego aktu, a to art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności koniecznych do wydania pełnej oceny wstępnej, w szczególności ustaleniu, że K.A. posiada córkę z poprzedniego związku dopiero podczas wydawania aktualnej opinii, pomimo tego, że informacja ta od początku toczącego się postępowania znajdowała się w aktach sprawy, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych, iż skarżący nie spełnia przesłanek przysposobienia, a także, że skarżący bezpodstawnie nie utrzymuje kontaktu ze swoją biologiczną córką A. A. w sytuacji, w której skarżący ma ograniczony kontakt z małoletnią A. z uwagi na wrogą postawę matki.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi T.A. wskazał, iż zaskarżony akt nie posiada wewnętrznej sygnatury organu, a także nie został skarżącemu doręczony. Skarżący wiedzę o treści przedmiotowego aktu powziął dopiero w dniu 10 stycznia 2025 roku w trakcie zapoznawania się z aktami sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-[...] w Łodzi za sygn. akt [...] w przedmiocie przysposobienia, bowiem odpis zaskarżonego aktu został załączony przez organ do akt opisanej wyżej sprawy. Wobec powyższego, a także wobec tego, iż do aktu na podstawie art. 172a ust. 5 ustawy nie przysługują środki zaskarżenia, zastosowanie znajdzie art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
Uzasadniając merytoryczne zarzuty skargi, skarżący w pierwszej kolejności wskazał na naruszenie przez organ art. 172a ust. 5 ustawy, który nakłada na organ, w przypadku wydania opinii negatywnej, wymóg sporządzenia szczegółowego uzasadnienia przyczyn wydania negatywnej opinii, a także ewentualnego wskazania obszarów wymagających poprawy. Uzasadnienie zawarte w wstępnej ocenie skarżącego nijak ma się do wymagań zawartych w rzeczonej normie. Konkretyzując, zaznaczyć należy, że uzasadnienie zaskarżonego aktu jest w istocie zbiorem lakonicznych, ogólnych twierdzeń, które stanowią ubogi "wyciąg" ze sporządzonych wcześniej opinii pedagogicznych oraz psychologicznych. Z uwagi na powyższe, skarżący w zasadzie nie ma możliwości pełnego odniesienia się do argumentacji organu, która stała za wydaniem zaskarżonego aktu, ponieważ argumentacja ta nie została przez organ sformułowana. Opisane działanie, w ocenie skarżącego, jest wprost sprzeczne z ratio legis naruszonej normy, która ma umożliwić zainteresowanemu zrozumienie dlaczego organ zdecydował się wydać negatywną opinię w przedmiocie przysposobienia i w jakich konkretnie obszarach musi się poprawić. Natomiast ogólnikowe stwierdzenia zawarte przez Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. w skarżonym akcie nie pozwalają na ustalenie, w jakich dokładnie obszarach skarżący powinien podjąć pracę, m.in. nie zostało wskazane jakie powinien przejść szkolenia lub z jakimi lekturami powinien się zapoznać aby podnieść swoje umiejętności wychowawcze.
Dalej skarżący podkreślił, iż wśród przesłanek wskazanych w art. 114 (1) §1 KRiO nie pojawia się wymóg pozostawania w małżeństwie przez określony czas oraz brak jest przesłanki negatywnej przysposobienia w postaci ograniczenia władzy rodzicielskiej wobec innych małoletnich. Niezasadnie więc organ w uzasadnieniu skarżonego aktu jako okoliczności wpływające na ocenę skarżącego jako przysposabiającego wskazuje krótki staż małżeński oraz ograniczenie władzy rodzicielskiej skarżącego wobec małoletniej A. A. skoro okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia art. 114(1)§1 KRiO. Regionalny Ośrodek Adopcyjny całkowicie pominął przy tym powody braku bieżącego kontaktu T.A. z jego biologiczną córką. Skarżący nie ma bowiem kontaktu z małoletnią ze względu na skrajnie wrogą postawę matki (a jego byłej żony) dziecka, która w zasadzie uniemożliwia jakąkolwiek interakcję z małoletnią i która sprowadza rolę ojca w wychowaniu dziecka jedynie do płacenia coraz wyższych świadczeń alimentacyjnych.
Odnośnie twierdzeń organu jakoby w życiu małoletniej W. następowała kolejna poważna zmiana jej sytuacji życiowej i prawnej, co skutkuje brakiem stabilności w funkcjonowaniu małoletniej, skarżący wskazał że w części zmiana ta i tak już się dokonała, bowiem na wniosek K.A. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego zmienił nazwisko małoletnich dzieci na "A.". Po drugie zaś organ powinien dokonać oceny na przyszłość, nie zaś kierować się przeszłymi zdarzeniami z życia małoletnich, które powinny pełnić jedynie funkcję pobocznego kryterium.
Dlatego też, w ocenie skarżącego, organ wydał zaskarżony akt po dokonaniu rażąco dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, na który składają się opinie psychologiczne i pedagogiczne oraz wywiad adopcyjny. Organ całkowicie bezpodstawnie uznał, iż T.A. na chwilę obecną nie nadaje się na przysposabiającego małoletnich W. i A., w sytuacji, w której skarżący faktycznie już pełni rolę ich ojca (dzieci zresztą mówią do niego "tato", co zostało zauważone w opinii), co znajduje wyraz również w tym, że dzieci już posługują się jego nazwiskiem.
Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący wniósł jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, względnie o jej oddalenie jako bezzasadnej.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, iż nie jest prawdą, jak twierdzi skarżący, że o wydaniu przez Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. negatywnej wstępnej oceny dotyczącej małoletnich W.A. i A. A. dowiedział się w dniu 10 stycznia 2025 roku z akt sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - [...] w Łodzi za sygn. akt [...]. Wstępna ocena została bowiem doręczona skarżącemu listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru już w dniu 4 grudnia 2024 roku. Na zwrotce widnieje podpis skarżącego. W tej sytuacji już z chwilą doręczenia w dniu 4 grudnia 2024 roku skarżący mógł zapoznać się z treścią wstępnej oceny. Fakt, że tego nie zrobił, obrazuje dobitnie stosunek skarżącego do kwestii będących przedmiotem negatywnej wstępnej oceny. Wniesienie zatem skargi w dniu 13 stycznia 2025 roku nastąpiło po terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie skarżący nie wykazał żadnych okoliczności, które wyłączałyby jego winę w postaci rażącego niedbalstwa polegającego na tym, że pomimo istnienia możliwości zapoznania się z treścią oceny już w dniu 4 grudnia 2024 roku, nie uczynił tego. Skarżący nie wnosił również o przywrócenie terminu na wniesienie skargi. Tym samym skarga powinna zostać odrzucona przez Sąd jako wniesiona po terminie.
Odnosząc się do merytorycznych zarzutów skargi, organ wskazał, iż wszystkie negatywne okoliczności zostały we wstępnej ocenie należycie wyjaśnione i uzasadnione. We wstępnej ocenie wskazano obszary wymagające poprawy. Organ wydając wstępną ocenę kierował się i kieruje się przede wszystkim dobrem małoletnich. W opinii organu skarżący powinien podwyższyć swoje umiejętności wychowawcze poprzez zapoznanie się z lekturami i odbycie szkoleń w tym zakresie tak, aby w przyszłości nie koncentrować się na szukaniu przyczyn trudności w małoletnich dzieciach. Dodatkowo powinien (co wynika z wstępnej oceny) zainteresować się specyficznymi potrzebami dzieci narażonych na trudne doświadczenia, pracę ze specjalistami od traum i przemocy. Małoletni w przedmiotowej sprawie doświadczyli już wielu zmian swojej sytuacji życiowej (zmian nazwisk, zmian opiekunów, ingerencji we władzę rodzicielską). Skarżący sam nie zajmuje się swoją biologiczną córką, więc zasadne są obawy, że na chwilę obecną nie będzie wypełniał obowiązków wobec dzieci przysposobionych.
Dodatkowo skarżący nie wykazał zainteresowania, ani żadnej inicjatywy w przedstawieniu organowi swojej aktualnej sytuacji. Stwierdził jedynie, że dzieci są rok starsze, a on sam przybrał na wadze. Organ w sprawach, gdzie liczy się dobro dziecka, musi być szczególnie wyczulony na wszelkie, nawet najdelikatniejsze symptomy czy przejawy braku zainteresowania dziećmi, dlatego też, jak nakazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 2024 roku sygn. akt II SA/Łd 225/24, organ winien szczegółowo uzasadnić swoje twierdzenia i wskazać obszary poprawy ze strony kandydata do przysposobienia, jak również wziąć pod uwagę zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły na gruncie rozpatrywanej sprawy. Aby jednak organ mógł wziąć pod uwagę zmiany stanu faktycznego, to musi istnieć jakaś współpraca ze skarżącym. Niestety, skarżący nie wyraził woli takiej współpracy i opis zmiany aktualnego stanu faktycznego sprowadził się jedynie do zmiany jego wagi.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 114(1) kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ROA podkreślił, iż pojęcie "kwalifikacji osobistych" uzasadniających przekonanie, że dana osoba będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego, nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa, jednakże jak podkreśla się w orzecznictwie sądów, do kwalifikacji osobistych przysposabiającego badanych w postępowaniu o przysposobienie należą poziom umysłowy, moralny i zdolności wychowawcze. Są to cechy dające gwarancje należytego troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowania do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Chociaż istnieje niezidentyfikowany i w zasadzie otwarty katalog przymiotów predysponujących do bycia przysposabiającym, to takimi cechami są przede wszystkim: prawy charakter przysposabiającego, jego wartości etyczne i zdolności wychowawcze, brak skłonności do pedofilii, brak przeszłości kryminalnej, w tym w szczególności co do czynów na szkodę małoletnich, niepozbawienie władzy rodzicielskiej, a także odpowiednie warunki bytowe, rodzinne i finansowe, w tym co do źródła utrzymania. W rozpoznawanej sprawie nie chodzi wyłącznie o krótki staż małżeński skarżącego, ale przede wszystkim o pewne jego cechy, które wzbudzają uzasadnione wątpliwości co do jego zdolności wychowawczych. Nie bez znaczenia jest tutaj fakt ograniczenia jego władzy rodzicielskiej wobec biologicznej córki. O ile przepis nie mówi wprost o tym, że jest to negatywna przesłanka przysposobienia, to stawia pod znakiem zapytania zdolności wychowawcze skarżącego. W ocenie organu ROA w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a wstępna ocena kandydata i właściwa opinia wydana została na podstawie całokształtu materiału dowodowego i udowodniona w sposób wyczerpujący. Wbrew stanowisku skarżącego, wydana w sprawie negatywna wstępna ocena zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym szczegółowe uzasadnienie oraz najistotniejsze obszary wymagające poprawy.
Odnośnie zaś do podnoszonych w skardze zarzutów, co do naruszenia przepisów procesowych organ wyjaśnił, że w toku prowadzenia procedury o przysposobienie przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie przewidują stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres ich zastosowania w sprawach uregulowanych przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej jest bardzo ograniczony (art. 197g, art. 191 ust. 16, art. 139b, art. 187a) i nie dotyczy spraw uregulowanych w dziale V ustawy wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zatytułowanym postępowanie adopcyjne. Wbrew zarzutom skargi organ wydając objęty nią akt, nie mógł naruszyć wskazywanych przez art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.
Dlatego też organ wniósł jak w petitum odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.).
W niniejszym postępowaniu przedmiotem zaskarżenia jest akt Regionalnego Ośrodka Adopcyjnego w Ł. z 21 listopada 2024 r. w przedmiocie wstępnej oceny gotowości kandydata do przysposobienia małoletnich.
Podstawę materialnoprawną wydania kwestionowanego skargą aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 177 z późn. zm.) – dalej także jako: "ustawa".
Wskazać na wstępie należy, iż procedura, w toku której wydano zaskarżony unormowana została w Dziale V ustawy zatytułowanym "Postępowanie adopcyjne". Analiza przepisów ustawy oraz Działu II Tytuł II ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 z późn.zm. - dalej jako: "k.r.i.o.") uzasadnia konkluzję, że przysposobienie małoletniego odbywa się w dwóch niezależnych od siebie etapach - administracyjnym i sądowym. Świadczy o tym brzmienie art. 154 ust. 1 ustawy, wedle którego prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka, zwanych dalej "kandydatami do przysposobienia dziecka", stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego oraz art. 117 ust. 1 k.r.i.o. stanowiącego, że przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego.
Zgodnie z art. 172 ust. 11 ustawy, w przypadku gdy wstępna ocena kandydata do przysposobienia dziecka jest negatywna, podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Poddana sądowej kontroli wstępna ocena jest aktem władczym z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. teza ta znajduje bezpośrednie potwierdzenie w przywołanej powyżej treści art. 172a ust. 5 ustawy, który wprost wskazuje na kontrolę sądowoadministracyjną wstępnej oceny. Chociaż bowiem nie jest ona decyzją administracyjną, ani postanowieniem wydawanym w jakiejkolwiek procedurze regulowanej prawem administracyjnym, lecz aktem, który stwierdza jedynie stan wiedzy o pewnej sytuacji, a mianowicie o predyspozycji skarżących do podjęcia się roli rodziców adopcyjnych i nie przyznaje prawa ani nie nakłada obowiązku, to jednak rzutuje na określone prawem obowiązki i uprawnienia w sposób pośredni (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 27 listopada 2024 r., sygn. II SA/Gl 727/24, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA ).
Na podkreślenie zasługuje to, że sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego aktu ma charakter wyłącznie formalny. Sąd, z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy w tym zakresie, nie posiada kompetencji do merytorycznej oceny zasadności czy też prawidłowości zgromadzonej w toku postępowania poprzedzającego podjęcie zaskarżonego aktu dokumentacji.
W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi T.A., jako złożonej z uchybieniem terminu.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W niniejszej sprawie nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż o zaskarżonym akcie dowiedział się dopiero w dniu 10 stycznia 2025 r., zapoznając się z aktami sprawy o sygn. [...] w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – [...] w Łodzi. Rację ma bowiem organ, iż kserokopia powyższej decyzji została skarżącemu doręczona już w dniu 4 grudnia 2023 r., co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem. Jednakże nie można pominąć faktu, że skarżący nie został prawidłowo pouczony o prawie, zasadach i trybie zaskarżenia oceny wstępnej do sądu administracyjnego. Organ nie dopełnił obowiązku zawarcia we wstępnej ocenie pouczenia o terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ograniczając się do zacytowania przepisu art. 172 ust. 11 ustawy. Nie powołał natomiast art. 53 § 2 p.p.s.a. i nie pouczył skarżącego, że skargę do sądu administracyjnego należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu. Należy wobec powyższego zważyć, że wobec normy zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a., jeśli skarżący wniesie skargę do sądu administracyjnego po upływie terminu, uchybiając terminowi bez swojej winy, sąd może rozpatrzyć skargę bez wniosku o przywrócenie terminu. Zatem niezasadny jest zarzut podnoszony przez organ w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie wnosił o przywrócenie terminu, co winno uzasadniać odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie. W ocenie Sądu okolicznością przesądzającą o braku winy w niedotrzymaniu terminu jest niekwestionowany fakt, że skarżący nie został pouczony ani o tym, że termin ten wynosi 30 dni ani też o tym, że zaczyna swój bieg od dnia, w którym T.A. dowiedział się o wydaniu przez Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. aktu w postaci wstępnej oceny z dnia 21 listopada 2024 r. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że skarżący został poinformowany, iż doręcza mu się jedynie kserokopię Wstępnej Oceny, zaś oryginał tego aktu został przesłany do Sądu Rejonowego dla Łodzi - [...] w Łodzi, przy jednoczesnym braku pouczenia, że samo powzięcie informacji o wydaniu wstępnej oceny jest zdarzeniem skutkującym rozpoczęciem biegu terminu na złożenie skargi do sądu administracyjnego. Powyższe okoliczności uzasadniają konkluzję, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu należy podkreślić, iż przysposobienie małoletniego następuje w dwóch etapach – administracyjnym i sądowym. Wydanie wstępnej opinii o gotowości kandydata do przysposobienia małoletniego, stanowi zwieńczenie administracyjnego etapu całej procedury i jest zarezerwowane wyłącznie dla ośrodka adopcyjnego. Zgodnie bowiem z art. 154 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego. Po uzyskaniu opinii to Sąd rodzinny ostatecznie rozstrzyga o przysposobieniu, o czym stanowi art. 117 k.r.i.o.
Jak stanowi art. 172 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, kandydaci do przysposobienia dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny. W myśl art. 172 ust. 2 pkt 1 ustawy obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy kandydatów do przysposobienia spokrewnionych albo spowinowaconych z dzieckiem. W niniejszej sprawie wnioskodawca wystąpił o przysposobienie małoletnich dzieci swojej małżonki, zatem nie musi posiadać świadectwa ukończenia szkolenia, organizowanego przez ośrodek adopcyjny. Jednakże nie zwalnia to go od konieczności poddania się ocenie właściwej dla kandydatów na przysposabiających.
Z art. 172 ust. 5 ustawy wynika, że przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie ośrodek adopcyjny dokonuje jego wstępnej oceny, z uwzględnieniem:
1) kwalifikacji osobistych, o których mowa w art. 1141 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy;
2) motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka;
3) wywiadu adopcyjnego.
Wreszcie, zgodnie z art. 172 ust. 11 ustawy, w przypadku gdy wstępna ocena kandydata do przysposobienia dziecka jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie wstępnej oceny ośrodek adopcyjny szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej oceny i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Treść ostatniego z przywołanych przepisów wskazuje, iż z opinii winno wynikać, które cechy, zachowania, przymioty, kwalifikacje osobiste, motywy do podjęcia się wychowania dziecka czy elementy wywiadu adopcyjnego ośrodek ocenił pozytywnie, a które zostały ocenione negatywnie i dlaczego ostatecznie rzutowało to na wydanie oceny o charakterze negatywnym. Opinia taka winna posiadać pełne i wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn podjęcia negatywnej oceny, co wprost wynika z art. 172 ust. 11 ustawy. Organ powinien również wskazać obszary wymagające poprawy i powinno to zostać wyraźnie wyartykułowane w uzasadnieniu opinii, która podlega kontroli sądu administracyjnego. Natomiast skarżący powinien mieć zapewnioną możliwość poznania, w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, czy też niedomówień, wszelkich podstaw wydania opinii negatywnej dla niego (zob. wyrok WSA w Opolu z 10 grudnia 2024 r., sygn. I SA/Op 547/24, CBOSA). Dokonywana przez Sąd formalna kontrola zaskarżonego aktu obejmuje badanie, czy przedmiotowa opinia zawiera niezbędne elementy, w tym odniesienie do poszczególnych kryteriów, o których mowa w art. 172 ust. 5 ustawy.
Jednocześnie należy podkreślić, iż analizowana w niniejszej sprawie wstępna ocena z dnia 21 listopada 2024 r. została wydana po uchyleniu poprzedniej wstępnej oceny z dnia 28 listopada 2023 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. II SA/Łd 225/24. Organ zatem , zatem organ działał w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, zawartymi w powołanym powyżej prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. II SA/Łd 225/24 zobowiązał Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. do wydania wstępnej oceny, w której znajdą się wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (art. 172 ust. 11 w zw. z art. 172 ust. 5 ustawy) oraz do szczegółowego uzasadnienia swoich twierdzeń, a także do wskazania obszarów wymagających poprawy ze strony kandydata do przysposobienia i wzięcia pod uwagę zmian stanu faktycznego, jakie zaszły na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Sąd zwrócił uwagę, że przepisy art. 172 ust. 11 i art. 172 ust. 5 ustawy ściśle korespondują ze sobą, wyznaczając tym samym elementy, które winna posiadać wstępna ocena kandydata do przysposobienia dziecka. Szczegółowe uzasadnienie przyczyn negatywnej wstępnej oceny powinno więc zostać sporządzone przy uwzględnieniu wszystkich wymienionych elementów. Są nimi jak już zostało to wyżej podniesione: kwalifikacje osobiste, o których mowa w art. 1141 k.r.i.o., motywacja do podjęcia się wychowywania dziecka oraz wywiad adopcyjny uwzględniający analizę sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej kandydata do przysposobienia dziecka. Odnośnie pojęcia "kwalifikacji osobistych" Sąd wskazał, iż nie posiada ono ustawowej definicji, jednakże w orzecznictwie podkreśla się, że do kwalifikacji osobistych przysposabiającego badanych w postępowaniu o przysposobienie należą poziom umysłowy, moralny i zdolności wychowawcze. Są to cechy dające gwarancje należytego troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowania do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Generalnie można powiedzieć, że chociaż istnieje niezidentyfikowany i w zasadzie otwarty katalog przymiotów predysponujących do bycia przysposabiającym (art. 1141 § 1 k.r.i.o.), to takimi cechami są przede wszystkim: prawy charakter przysposabiającego, jego wartości etyczne i zdolności wychowawcze, brak skłonności do pedofilii, brak przeszłości kryminalnej, w tym w szczególności co do czynów na szkodę małoletnich, niepozbawienie władzy rodzicielskiej, a także odpowiednie warunki bytowe, rodzinne i finansowe, w tym co do źródła utrzymania.
Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt III CZP 46/75, wskazał, że kwalifikacje osobiste kandydatów do przysposobienia dziecka, o jakich mowa w art. 1141 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to cechy należytego wypełnienia roli rodzica, dbającego o rozwój fizyczny i duchowy dziecka (OSNCP 1976, Nr 9, poz. 184). Jak podaje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 maja 2016 r. (I OSK 2016/14, CBOSA), pojęcie to jest także przedmiotem rozważań doktryny. H. Dolecki wskazuje się, iż ustalenie, czy przysposabiający ma odpowiednie kwalifikacje osobiste, powinno obejmować wymogi, które stawia Konwencja o prawach dziecka, a mianowicie zachowania, ciągłości w wychowaniu dziecka, tożsamości dziecka w sferze etnicznej, religijnej, kulturowej i językowej (Dolecki. H., Komentarz do art. 114 (1) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex). A. Zieliński uważa, że oceniając kwalifikacje osobiste przysposabiającego, należy wziąć pod uwagę postawę etyczną przysposabiającego, a także jego umiejętności wychowawcze, dające gwarancję należytego opiekowania się małoletnim, zapewnienia mu właściwego rozwoju duchowego i fizycznego oraz nawiązania z małoletnim więzi. H. Ciepła z kolei wyraża pogląd, że kwalifikacje osobiste to poziom umysłowy i moralny przysposabiającego, jego postawa obywatelska i zdolności wychowawcze, a więc cechy dające gwarancje należytego troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowanie go do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (S. Nitecki, A. Wilk "Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - Komentarz", Wolters Kluwer Warszawa 2016, str. 761).
Należy też podkreślić, że stosowanie ustawy, na podstawie zawartej w niej preambuły musi uwzględniać "dobro dziecka", niewątpliwie zatem, wynikający z art. 155 ust. 1 ustawy, nakaz kierowania się dobrem dziecka, dotyczy wszystkich etapów i działań organu, i obejmuje również etap wstępnej oceny z art. 172 ust. 5 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w wyroku wydanym w sprawie II SA/Łd 225/24 jednoznacznie wskazał, że obszary niepokojące i wymagające poprawy winny zostać wyraźnie wyartykułowane w uzasadnieniu negatywnej wstępnej oceny, tak aby skarżący miał możliwość ustalenia z odwołaniem do konkretnych przykładów, które cechy, zachowania, przymioty, kwalifikacje osobiste, motywy do podjęcia się wychowania dziecka czy elementy wywiadu adopcyjnego ośrodek ocenił pozytywnie, a które zostały ocenione negatywnie i dlaczego ostatecznie rzutowało to na wydanie wstępnej oceny o charakterze negatywnym, przy czym uzasadnienie powinno koncentrować się na kandydacie do przysposobienia a nie na problemach dzieci, które chce przysposobić.
Badanie zaskarżonego aktu wskazuje, że organ nie zrealizował wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie II SA/Łd 225/24.
W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł., wbrew wyraźnemu wskazaniu zawartemu w powyższym wyroku, nie ustalił i w konsekwencji nie wziął pod uwagę zmian stanu faktycznego, jakie zaszły na gruncie rozpatrywanej sprawy. Brak ustaleń w tym zakresie został przyznany przez organ w treści zaskarżonego aktu, w której wskazano iż Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. miał ograniczoną możliwość dokonania całościowej aktualizacji obecnej sytuacji wnioskodawcy oraz małoletnich dzieci, w stosunku do których wystąpił on z wnioskiem o przysposobienie. Czynności organu ograniczyły się jednakże do jednej rozmowy ze skarżącym w dniu 5 listopada 2024 r. Opis przebiegu tej rozmowy zawarty w uzasadnieniu wstępnej oceny z 21 listopada 2024 r. pokazuje, że organ w pierwszej kolejności skoncentrował się na tym, że T.A. nie uczestniczył w rozprawie przed WSA w Łodzi i nie zapoznał się z uzasadnieniem wyroku a informacje, że opinia ROA została odrzucona ma od swojego adwokata. Skarżący podał, że nie pamięta co powiedziały dzieci na negatywną wstępną ocenę oraz że dzieci posiadają wiedzę tożsamą z jego wiedzą czyli, że sprawa nadal trwa i czuli z tego powodu rozczarowanie. W opisie nie podano czy skarżący został w związku z tym poinformowany o wskazaniach Sądu odnośnie konieczności ustalenia jakie zmiany zaszły w stanie faktycznym sprawy. Organ podaje natomiast, że przeprowadzono rozmowę na temat czynności formalno-diagnostycznych, podczas której skarżący stwierdził, że dokumenty i oświadczenia składał na początku procedury i nie będzie ponawiał tych czynności. Odnośnie aktualizacji informacji skarżący ograniczył się do uwag, z których wynika jedynie tyle, że zmiana w jego sytuacji polega na tym, że on i dzieci są o rok starsze. Powyższe pokazuje, że zasadnie podnosi organ, iż przebieg rozmowy ze skarżącym w dniu 5 listopada 2024 r. nie pozwolił na dokonanie ustaleń zgodnie z zaleceniami Sądu. Wypada jednak zauważyć, że postępowanie adopcyjne nie jest procedurą o wysokim stopniu sformalizowania a ustawodawca nie narzucił prowadzącemu je organowi sztywnych ram co do przyjmowanych za podstawę ustaleń faktycznych środków dowodowych, w tym nie określił, że miarodajnym dowodem może jedynie opinia psychologiczna sporządzona w ściśle określonej formie czy też ekspertyzy spełniające wymogi obowiązujące np. w postępowaniu karnym czy przed sądem rodzinnym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 27 listopada 2024 r., II SA/Gl 727/24, CBOSA). Nie ma również podstaw do przyjęcia, że jedynym środkiem ustalenia aktualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy, jego małżonki i małoletnich dzieci jest rozmowa z wnioskodawcą. Organ winien wykonać czynności diagnostyczne, skorzystać chociażby z takich środków jak spotkania i rozmowy z pozostałymi osobami tj. małżonką wnioskodawcy i małoletnimi dziećmi czy też wywiad w miejscu zamieszkania rodziny.
Niewykonanie wskazań Sądu odnośnie ustalenia zmian stanu faktycznego w stosunku do tego, który występował w dacie sporządzania wstępnej oceny z 28 listopada 2023 r., poskutkowało brakiem niezbędnego materiału diagnostycznego. W treści oceny wstępnej, w części zatytułowanej "Wnioski", organ wskazuje na brak aktualnego materiału diagnostycznego pozwalającego ocenić kompetencje osobiste i wychowawcze skarżącego, w kontekście prezentowanych przez niego postaw i metod wychowawczych. Ponadto organ nie dysponuje ustaleniami odnośnie aktualnej relacji małżeńskiej skarżącego i K.A.. W konsekwencji, we wnioskach zawartych w ocenie z 21 listopada 2024 r. Ośrodek wskazuje na krótki staż małżeński, jako okoliczność faktyczną ustaloną w ocenie z 28 listopada 2023 r. Organ odwołuje się do procedury diagnostycznej z roku 2023, także w związku z tym, iż w wyniku ówcześnie prowadzonych czynności diagnostycznych nie stwierdzono u skarżącego cech osobowości, które mogłyby negatywnie wpływać na jego zdolność uczestnictwa w wychowaniu dzieci. Również zawarte we wstępnej ocenie wnioski odnośnie braku poinformowania dziadków ojczystych A.A. o zmianie nazwiska chłopca i zamiarze jego przysposobienia przez skarżącego, opierają się na ustaleniach faktycznych z roku 2023, co do których organ zaniechał ustalenia, czy okoliczności te uległy zmianie. Brak aktualnych ustaleń faktycznych dotyczy także kontaktów skarżącego z biologiczną córką A..
Wobec powyższego należało stwierdzić, że wydając zaskarżony akt Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. nie zrealizował wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie II SA/Łd 225/24 w zakresie, w jakim był zobowiązany do wzięcia pod uwagę zmian stanu faktycznego, jakie zaszły na gruncie rozpatrywanej sprawy. Przedmiotowa ocena oparta została na ustaleniach faktycznych, co do których sam organ nie ma wiedzy czy nadal odpowiadają one stanowi rzeczywistemu. W konsekwencji akt ten nie spełnia wymogów określonych przez przepis art. 172 ust. 5 ustawy.
W ocenie Sądu Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł., wydając zaskarżoną wstępną ocenę, nie zastosował się również do pozostałych dyspozycji, zawartych w wyroku w sprawie o sygn. II SA/Łd 225/24. Mimo że analizowana ocena wstępna została skonstruowana w taki sposób, że nazewnictwo jej poszczególnych części wskazuje na zachowanie elementów formalnych, wymaganych przez przepisy ustawy, to nie sposób uznać, aby ocena w sposób wyczerpujący i szczegółowy wyjaśniała uzasadnienie przyczyn wydania opinii negatywnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2024 r. wskazał, iż sama opinia z 28 listopada 2023 r. jest bardzo lakoniczna, półstronicowa i jedynie odwołuje się do wniosków zawartych w opinii psychologicznej i pedagogicznej, które jednakowoż nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. Analizowana ocena z dnia 21 listopada 2024 r. jest bardzo obszerna, jednakże została skonstruowana w ten sposób, że przeniesiono do jej treści opinię pedagogiczną z [...] listopada 2023 r. oraz opinię psychologiczną z [...] listopada 2023 r., a także zawarte w nich wnioski, rozszerzając je jedynie o uwagi dotyczące spotkania ze skarżącym w dniu 5 listopada 2024 r. oraz informacje zaczerpnięte z akt postepowania przed sądem rodzinnym. Jednakże sama obszerność oceny nie sprawia, że odpowiada ona prawu i stanowi wyczerpujące uzasadnienie negatywnego stanowiska zajętego przez organ.
W ocenie Sądu zaskarżona wstępna ocena nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący, dlaczego Komisja Kwalifikacyjna zdecydowała o negatywnym zaopiniowaniu gotowości skarżącego do przysposobienia małoletnich dzieci małżonki.
Wypada w tym miejscu ponownie powołać się na wskazania zawarte wyroku w sprawie o sygn. II SA/Łd 225/24, w którym Sąd stwierdza iż obszary niepokojące i wymagające poprawy winny zostać wyraźnie wyartykułowane w uzasadnieniu negatywnej wstępnej oceny, z której powinno wynikać, dlaczego elementy ocenione negatywnie skutkowały wydaniem wstępnej oceny o charakterze negatywnym.
Tymczasem w zaskarżonym akcie, w części zatytułowanej "Sytuacja rodzinna, postawy rodzicielskie, kompetencje osobiste Wnioskodawcy" wskazany został jeden obszar, który zdaniem organu wymaga zwiększenia umiejętności wychowawczych przez skarżącego. Mianowicie ROA zauważa, że skarżący wydaje się być zbyt restrykcyjny wobec dzieci i kieruje się głównie własnymi zasadami bez głębszego wglądu w ich potrzeby i motywację. Dlatego zdaniem organu wskazany jest na przykład aktywny udział w warsztatach umiejętności komunikacyjnych i wychowawczych dla rodziców. Z kolei w części zatytułowanej "Wnioski" wskazuje się na konieczność podniesienia kompetencji osobistych ze względu na stosowane metody wychowawcze. W podsumowaniu, jako obszar wymagający poprawy organ podkreśla: podwyższenie umiejętności wychowawczych skarżącego poprzez lektury i szkolenia; wydaję się, ze opiekunowie koncentrują się na szukaniu przyczyn trudności w dzieciach. Tak sformułowane wnioski i wskazania odnośnie obszaru wymagającego poprawy w ocenie Sądu nie spełniają kryterium szczegółowości, o którym mówi art. 172 ust. 11 ustawy.
Należy również podkreślić, iż organ nie wyjaśnia przyczyn, dla których wskazywane powyżej braki w umiejętnościach wychowawczych wpływają na negatywną ocenę wstępną, pomimo ustaleń, że u skarżącego nie stwierdzono cech osobowości, które mogłyby negatywnie wpływać na jego zdolność uczestnictwa w wychowaniu dzieci a ponadto z ustaleń organu wynika, że wnioskodawca jest emocjonalnie związany z dziećmi, jak również one z wnioskodawcą, zwracają się do niego "tato". W trakcie badania psychologicznego skarżący uzyskał pożądane wyniki w Skali Postaw Rodzicielskich, co, w ocenie psychologa, wskazuje na istnienie bliskiego kontaktu emocjonalnego między kandydatem a dziećmi, kandydat stara się, by jego stosunki z dziećmi układały się tak, by czuły się bezpieczne i kochane, troszczy się o dzieci, nie ma tendencji do nadmiernego ochraniania, traktuje małoletnich jako osoby, które w miarę rozwoju potrzebują coraz więcej autonomii i uczenia się podejmowania różnych decyzji. Skarżącego cechuje stabilność i konsekwencja w podejmowaniu działań wychowawczych, interesuje się sprawami dzieci, bierze udział w ich wychowaniu.
W zaskarżonej wstępnej ocenie organ nie wyjaśnia także w oparciu o jakie ustalenia faktyczne uznał za niewystarczającą motywację skarżącego do adopcji, pomimo że (jak ustalił organ) wypowiedzi skarżącego wskazywały na altruistyczną motywację, chęć stworzenia dla małoletnich pełnej rodziny, dawania im opieki i wsparcia, wychowania ich i zapewnienia im jak najlepszych warunków do życia a proces ten popierany jest przez same dzieci, jak i przez małżonkę T.A.. Organ również w tym zakresie nie podaje jakie fakty lub cechy odnoszące się do motywacji skarżącego rzutowały na wydanie negatywnej wstępnej oceny. W szczególności zaskarżony akt nie zawiera wyjaśnienia jakie znaczenie dla motywacji do adopcji małoletnich W. i A. mają relacje skarżącego z córką biologiczną; Ośrodek nie wskazuje dlaczego te relacje prowadzą do konstatacji, że motywacja skarżącego do adopcji dzieci jego małżonki K.A. wydaje się niewystarczająca.
Wypada w tym miejscu przypomnieć, że stosownie do art. 172 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy ośrodek adopcyjny dokonuje jego wstępnej oceny, z uwzględnieniem kwalifikacji osobistych oraz motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka. Natomiast w myśl art. 172 ust. 11 ustawy ocena negatywna wymaga szczegółowego uzasadnienia przyczyn negatywnej wstępnej oceny i wskazania obszarów wymagających poprawy. Badanie wstępnej analizy będącej przedmiotem niniejszego postępowania pokazuje, że akt ten nie zawiera szczegółowego uzasadnienia przyczyn negatywnej oceny wstępnej zarówno w obszarze kwalifikacji osobistych skarżącego jak i jego motywacji do adopcji.
Natomiast odnośnie obszarów wymagających poprawy trzeba zauważyć, że zaskarżony akt wskazuje:
- "doświadczenia przez oboje dzieci, a w szczególności przez starszą dziewczynkę, braku stabilności sytuacji życiowej i prawnej, przysposobienie byłoby kolejną zmianą w życiu małoletnich";
- "podejmowane decyzje przez matkę biologiczną dzieci wskazują, że W. i A. doświadczyli w swoim życiu wielu zmian, w tym zmian opiekunów, nazwisk a także ingerencji we władzę rodzicielską".
Powyższe wskazanie jest całkowicie niezrozumiałe. Dotyczy bowiem ustaleń charakteryzujących dotychczasowe doświadczenia małoletnich W. i A., które nie odnoszą się do cech skarżącego i nie można z nich wywnioskować, w jaki sposób miałby on dokonać poprawy swojej postawy w tych obszarach. Również w tym przypadku Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. nie zastosował się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. II SA/Łd 225/24, gdzie Sąd stwierdził, iż ocena wstępna powinna co do zasady skupiać się na kandydacie do przysposobienia małoletnich dzieci i to jego cechy powinny przede wszystkim podlegać analizie, mimo prawidłowego scharakteryzowania przez Regionalny Ośrodek Adopcyjny w Ł. całego środowiska rodzinnego kandydata.
Jako okoliczności uzasadniające negatywną wstępną ocenę organ wskazuje nieregularne kontakty skarżącego z córką biologiczną i niezabieganie o te kontakty a także niepoinformowanie o planach adopcyjnych matki swojej biologicznej córki oraz dziadków ojczystych A. Jednakże, jak to zostało wykazane powyżej, organ nie ustalił czy zaszły w powyższym zakresie zmiany stanu faktycznego. Nie ustalił także na ile powyższe zjawiska, oceniane negatywnie, są wynikiem zachowania i cech osobistych skarżącego. Tym samym powoływanie się przez organ na okoliczności, które nie są objęte aktualnymi ustaleniami faktycznymi, nie może zostać uznane za realizowanie obowiązków wynikających z art. 172 ust. 5 ustawy. Ponadto organ również w tym zakresie nie podaje szczegółowego wyjaśnienia przyczyn, dla których wymienione okoliczności skutkować muszą wydaniem negatywnej oceny wstępnej.
Przechodząc do oceny zarzutów podnoszonych w skardze - niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 172a ust. 5 ustawy. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w kontrolowanej sprawie. Reguluje on wymogi dotyczące negatywnej opinii kwalifikacyjnej sporządzanej po ukończeniu przez kandydata do przysposobienia dziecka szkolenia, o którym mowa w art. 172 ustawy. Natomiast aktem będącym przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest wstępna ocena, której prawne wymogi definiują przepisy art. 172 ust. 5 oraz art. 172 ust. 11 ustawy.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło także do naruszenia art. 156 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy. Przepisy te regulują zakres zadań ośrodka adopcyjnego stanowiąc, iż do zadań tych należy dobór rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka (pkt 2) oraz prowadzenie działalności diagnostyczno-konsultacyjnej dla kandydatów do przysposobienia dziecka (pkt 8). W kontrolowanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 156 ust. 1 pkt 2 ustawy ze względu na sytuację prawną małoletnich. Matka W. i A. posiada pełną władzę rodzicielską, dzieci nie zostały zgłoszone do ośrodka adopcyjnego, zaś skarżącego łączy z nimi stosunek powinowactwa. Ośrodek nie podejmował zatem działań związanych z doborem rodziny przysposabiającej. Prowadził natomiast dla skarżącego, jako kandydata do przysposobienia dzieci, działalność diagnostyczno-konsultacyjną, o której stanowi art. 156 ust. 1 pkt 8.
Skarżący formułuje także zarzut naruszenia art. 1141 k.r.i.o. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że krótki staż małżeński stanowi podstawę do wydania negatywnej oceny w sytuacji, w której wskazana wyżej norma nie wskazuje w ogóle istnienia małżeństwa jako przesłanki przysposobienia. Podnoszony jest również zarzut naruszenia art. 1141 k.r.i.o. poprzez przyjęcie, że konieczne jest realizowanie przez skarżącego obowiązków rodzicielskich wobec jego biologicznej córki.
Należy w związku z tym wyjaśnić, że art. 172 ust. 5 ustawy w żaden sposób nie ogranicza Ośrodka w doborze kryteriów stosowanych przy wstępnej ocenie kandydatów. Jest to ocena psychologiczna, a nie ocena spełniania wymagań prawnych, czemu daje wyraz art. 154 ust. 1 ustawy, podkreślający, że prowadzenie procedur przysposobienia kandydatów do przysposobienia dziecka, stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego. Z tego też względu, wyliczenie zawarte w art.172 ust. 5 ustawy nie ma charakteru enumeratywnego. Sformułowanie "z uwzględnieniem" wskazuje wybrane, szczególnie istotne przesłanki dokonywania kwalifikacji, które nakazuje uwzględnić, jednak nie zawęża kryteriów wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka do podanych przesłanek (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2014 r., sygn. IV SA/Wa 2416/13, CBOSA). W ocenie Sądu samo badanie przez Ośrodek okoliczności związanych ze stażem małżeńskim oraz sposobem sprawowania władzy rodzicielskiej przez skarżącego nad jego biologiczną córką nie stanowi naruszenia przepisów ustawy ani też art. 1141 k.r.i.o. Natomiast stosując te kryteria organ winien dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych oraz szczegółowo uzasadnić przyczyny, dla których konkretne okoliczności, cechy i zachowania skarżącego rzutują na wstępną ocenę o charakterze negatywnym. Trafnie bowiem zauważa pełnomocnik skarżącego, że organ całkowicie pominął powody braku bieżącego kontaktu T.A. z jego biologiczną córką A.. W konsekwencji Ośrodek nie wyjaśnił dlaczego relacja z córką biologiczną wpływa negatywnie na ocenę możliwości należytego wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków przysposabiającego.
Odnośnie kryterium stażu małżeńskiego wypada ponadto podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II SA/Łd 225/24 jednoznacznie wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie organ zobligowany będzie rzeczowo wyjaśnić dlaczego – w jego przekonaniu – krótki staż małżeński w kontekście doświadczeń obojga małżonków nie daje gwarancji stabilności obecnego związku. Ośrodek zobowiązania tego nie wykonał.
Dokonując oceny zasadności zarzutów naruszenia przez Ośrodek przepisów postępowania powołać trzeba tezę wyrażoną przez WSA w Łodzi w wyroku w sprawie II SA/Łd 225/24, w myśl której, w toku prowadzenia procedury o przysposobienie przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie przewidują stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres zastosowania k.p.a. w sprawach uregulowanych przepisami ustawy (art. 197g, art. 191 ust. 16, art. 139b, art. 187a) i nie dotyczy spraw uregulowanych w dziale V ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zatytułowanym postępowanie adopcyjne. Wobec tego Ośrodek nie mógł naruszyć przywołanych w treści skargi przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.
Wobec niezrealizowania wiążących dla organu wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. II SA/Łd 225/24 oraz naruszenia przez organ przepisów art. 172 ust. 11 w zw. z art. 172 ust. 5 ustawy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien wykonać wskazania co do dalszego postepowania zawarte w powyższym wyroku WSA w Łodzi z 26 czerwca 2024 r. Przede wszystkim, organ wyda wstępną ocenę, w której znajdą się wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (art. 172 ust. 11 w zw. z art. 172 ust. 5 ustawy), przy czym organ szczegółowo uzasadni swoje twierdzenia i wskaże obszary wymagające poprawy ze strony kandydata do przysposobienia. W szczególności organ ustali i weźmie pod uwagę zmiany stanu faktycznego jakie zaszły na gruncie rozpatrywanej sprawy. W przypadku oceny negatywnej dokument winien posiadać pełne i wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich przyczyn podjęcia negatywnej wstępnej oceny; uzasadnienie przyczyn wydania negatywnej wstępnej oceny winno co do zasady koncentrować się na kandydacie do przysposobienia, a nie na problemach dzieci, które chce przysposobić czy też na relacjach skarżącego i pracowników organu. Organ winien rzeczowo wyjaśnić dlaczego - w jego przekonaniu – ustalone fakty skutkować muszą sporządzeniem negatywnej wstępnej oceny, w szczególności odnośnie relacji skarżącego z córką biologiczną A., ujawnienia planowanej adopcji wobec dziadków ojczystych A. oraz stażu małżeńskiego z K.A.
Wobec powyższego Sąd, na postawie art. 146 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.. uchylił zaskarżony akt, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło