II SA/Łd 1145/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2005 na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...] sygn. [...] w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postepowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004r. sygn. akt 2239/01 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu w Z. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2004r. stwierdzono, iż wyrok ten uprawomocnił się w dniu 23 lipca 2004r. Odpis wyroku pełnomocnikowi z urzędu w osobie adwokata G. S. doręczono dniu 22 czerwca 2004r. Pismem z dnia 15 lipca 2004r. odmówił on sporządzenia skargi kasacyjnej, uznając, iż wyrok nie narusza ani prawa materialnego ani procesowego. W dniu 16 grudnia 2004r. uczestnik postępowania S. G. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego powyższym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż wyrok ten zapadł w wyniku złożenia fałszywych zeznań przez mec. B.. Ponadto zauważono, iż przyznany przez sąd z urzędu adwokat w osobie G. S. "wycofał" się z wniesienia skargi kasacyjnej, wskutek czego pozbawiono uczestnika udowodnienia słuszności racji. Zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2005r. wezwano uczestnika do wskazania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie oraz uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu, jak również do sprecyzowania podstawy wznowienia postępowania oraz uprawdopodobnienia dopuszczalności wznowienia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie. Wezwanie to doręczono wnioskodawcy w dniu 7 lutego 2005r. Pismem z dnia 8 lutego 2005r. S. G. jako okoliczność wznowienia postępowania wskazał fakt wprowadzenia go w błąd przez adwokata wyznaczonego przez sąd z urzędu, który najpierw podjął się wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie wycofał się z dokonania tej czynności. Ponadto zauważył, iż nie był stroną postępowania, a na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. nie było przedstawicieli organów samorządowych, wydających decyzje. Zarzucił, iż w protokole z dnia 23 lutego 2001r., sporządzonym fikcyjnie, przedstawiciel Nadleśnictwa jednomyślnie" stwierdził, iż las powstał z samosiewu i nie wykonano w nim żadnych zabiegów związanych z gospodarką leśną, a działka nie przylega do żadnego kompleksu Nadleśnictwa i nie posiada żadnego dojazdu. Wnioskodawca przejęcie gospodarstwa w 1976r. o pow. 17,50 ha uznał za złośliwość ze strony Urzędu Miasta i Gminy, a w rzeczywistości pracowników służby rolnej, którzy "działając niby prawnie" złamali prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję wznowienia postępowania sadowoadministracyjnego reguluje dział VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., zatytułowany Wznowienie postępowania. Postępowanie to, stosownie do art. 270 u.p.s.a., może być wszczęte w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, tj. wyrokiem lub postanowieniem, wyłącznie na żądanie uprawnionego podmiotu, jeśli, zgodnie z przepisami od art. 271 do art. 274 u.p.s.a.: w składzie uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeśli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia, strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeśli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeśli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe, 3. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, 4. orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym, 5. orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa 6. w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, 7. w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. 8. Stosownie do art. 274 u.p.s.a. z powodu przestępstwa można żądać wznowienia postępowania jedynie wówczas gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Z kolei przepis art. 277 stanowi, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia , a gdy podstawą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Powołane przepisy prowadzą do wniosku, iż wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy i ma ono charakter wyjątkowy. Przy wykładni przepisów działu VII powołanej ustawy należy zatem stosować wykładnię ścisłą, odrzucając rozszerzającą interpretację przesłanek wznowienia. Wznowienie to dopuszczalne jest więc tylko z wymienionych wyczerpująco w powołanych przepisach przyczyn wznowienia, a skargę o wznowienie postępowania można zgłosić tylko w terminie trzymiesięcznym licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia lub o orzeczeniu. Zauważyć również należy, iż wniosek o wznowienie postępowania podlega w pierwszej kolejności badaniu z punktu widzenia zachowania wymogów formalnych, a następnie jeśli odpowiada on tym wymogom podlega badaniu wstępnemu przewidzianemu w art. 280 § l zdanie pierwsze u.p.s.a., obejmującemu zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym przy badaniu podstawy wznowienia Sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona we wniosku odpowiada którejkolwiek z postaw wymienionych w art. 271, art. 272 i art. 273 u.p.s.a. W analizowanej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie spełnia warunków, o których stanowi art. 280 § l u.p.s.a. Przede wszystkim zauważyć należało, iż skarżący S. G., mimo wezwania z dnia 18 stycznia 2005r., nie tylko nie wskazał terminu, w którym dowiedział się o okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania, ale nawet nie uprawdopodobnił okoliczności stwierdzających zachowanie tego terminu, tj. nie podał okoliczności wskazujących, kiedy dowiedział się o podstawie wznowienia. Nawet gdyby przyjąć, iż o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004r., dowiedział się najpóźniej w momencie doręczenia tego wyroku wraz z uzasadnieniem ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie adwokata G. S., tj. w dniu 22 czerwca 2004r., to nie powinna budzić wątpliwości okoliczność, iż skarga ta została wniesiona z uchybieniem trzymiesięcznego terminu, skargę wniesiono bowiem w dniu 16 grudnia 2004r. Zgodnie z przepisem art. 277 u.p.s.a., wyznaczającym początek i koniec trzymiesięcznego terminu, termin liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a kończy się z upływem trzech miesięcy licząc od tego dnia. Jeśli podstawę żądania wznowienia postępowania stanowi uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa, co według uczestnika miało miejsce w analizowanej sprawie, termin ten należy liczyć od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o prawomocnym wyroku skazującym lub orzeczeniu umarzającym postępowanie karne. Konieczną przesłanką dopuszczalności skargi o wznowienie z powodu przestępstwa — poza przypadkami, w których niemożliwe jest wszczęcie postępowania karnego - zgodnie z art. 274 u.p.s.a., jest istnienie prawomocnego wyroku skazującego lub orzeczenia umarzającego postępowanie karne (por. postanowienie SN z dnia 25 lutego 1975r., I PO 23/73, OSN 1975, Nr 10-11, poz. 157). Uchybienie terminu do wniesienia skargi zachodzi wówczas, gdy skarga nie została wniesiona w ciągu trzech miesięcy. Skutkiem upływu terminu procesowego, następującym z mocy samego prawa, jest bezskuteczność czynności strony w postępowaniu sądowym obejmująca wniesienie skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Uchybienie wskazanemu terminowi, oprócz bezskuteczności czynności podjętej przez stronę, rodzi jeszcze inny skutek procesowy, skutkiem tym w odniesieniu do uchybienia terminu do wniesienia skargi o wznowienie jest, zgodnie z art. 280 § l u.p.s.a., jej odrzucenie, co jest równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazana okoliczność przesądziła o konieczności odrzucenia skargi o wznowienie postępowania (por. postanowienie SA z dnia 10 maja 2002r., III AO 9/02, OSNP 2002, nr 24, poz. 610, postanowienie SN z dnia 4 marca 1999r., II UKN 70/99, OSNP 2000, nr 16, poz. 631). Powołanie przez uczestnika postępowania w skardze o wznowienie postępowania jako podstawy wznowienia okoliczności złożenia przez pełnomocnika Nadleśnictwa fałszywych zeznań bez sprecyzowania okoliczności, których te zeznania dotyczyły, jak i uprawdopodobnienia tych okoliczności, w ocenie Sądu, nie jest wystarczające do merytorycznego rozpoznania skargi o wznowienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w przepisach od art. 271 do art. 273 u.p.s..a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie aprobuje, wedle którego samo sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób odpowiadający powołanym przepisom nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeśli z uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (por. postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1968r. I CZ 122/67, OSN 1968, Nr 8 -9, poz. 159 czy postanowienie SN z 28 października 1999r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 133). Badając kwestię podstawy wznowienia postępowania Sąd doszedł do przekonania, iż nawet gdyby uznać zasadność podnoszonej przez S. G. przyczyny wznowienia i uznać, iż wyrok z dnia 29 kwietnia 2004r. został podjęty na podstawie fałszywych zeznań złożonych przez pełnomocnika Lasów Państwowych, to samo zaistnienie tej okoliczności nie jest wystarczające do wznowienia postępowania, zgodnie bowiem z art. 274 u.p.s.a. konieczną przesłanką żądania wznowienia postępowania jest ustalenie faktu popełnienia przestępstwa w prawomocnym wyroku skazującym. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w analizowanej sprawie, zaś skarżący, mimo wezwania do wskazania takiegoż wyroku, nie tylko nie przedłożył wyroku stwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa, ale także nawet nie wskazał daty podjęcia tego wyroku, nawet nie uprawdopodobnił, że w ogóle wyrok taki zapadł, czy że w ogóle wszczęto postępowanie w tej sprawie. To zaś oznacza, iż wniesiona przez S. G. skarga o wznowienie nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Także wskazana w piśmie z dnia 8 lutego 2005r. rzekoma okoliczność wznowienia, którą jest okoliczność "wprowadzenia w błąd przez adwokata wyznaczonego przez sąd z urzędu, który najpierw podjął się wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie wycofał się z dokonania tej czynności" nie mieści się w katalogu podstaw wznowienia określonych w powołanych wcześniej przepisach art. 271 i następnych u.p.s.a. Na marginesie dotychczasowych rozważań podkreślić należy, iż powołanie podstaw wznowienia postępowania ma istotne znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 282 § l u.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie wyznacza podstawa wznowienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 280 § l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega odrzuceniu.