II SA/Łd 1166/12

Dnia 8 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant pomocnik sekretarza sądowego Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 roku sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS Wójt Gminy M., decyzją dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) odmówił M. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad teściową – R. P. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. P., wskazując, iż mieszka wspólnie z teściową – R.P., która ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Syn R.P. S. pracuje zawodowo, drugi syn W. ma także orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, zaś trzeci syn K. jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym i nie jest w stanie opiekować się matką oraz bratem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1, ust. 1 a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż w obowiązującym stanie prawnym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje między innymi osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny. Wyjaśniło, iż stosownie do treści art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Za krewnych w linii prostej ustawa uważa zstępnych i wstępnych. Zatem, w ocenie organu ustawa o świadczeniach rodzinnych w sposób wyraźny i bezwzględny określa warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś M. P. jako synowa R. P. nie jest jej krewną, lecz osobą z nią spowinowaconą, co wynika z treści art. 61 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, skoro na M. P. - jako na osobie spowinowaconej nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem R. P., to w realiach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Powyższą decyzję M. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., wskazując w treści skargi, iż wspólnie z mężem prowadzi 7 - osobowe gospodarstwo domowe (dwoje dzieci, teściowa, dwoje niepełnosprawnych braci męża). Wyjaśniła, iż wcześniej opiekę nad niepełnosprawnymi braćmi męża sprawowała teściowa, lecz stan jej zdrowia uległ pogorszeniu – ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, w konsekwencji obowiązek sprawowania całodobowej opieki nad teściową – R. P., bratem męża W. P. i drugim bratem męża K. P. spadł na nią. Dodała, iż jej mąż pracuje zawodowo, a ponieważ mają na utrzymaniu jeszcze dwójkę dzieci, nie jest on w stanie opiekować się niepełnosprawnymi osobami w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 8 marca 2013 roku skarżąca oświadczyła, iż wspólnie z mężem prowadzą gospodarstwo rolne, należące do teściowej. Jest ubezpieczona w KRUS, jako domownik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. 2012r., poz. 270, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest pomiędzy stronami niesporny. Skarżąca jest synową (żoną syna) niepełnosprawnej R. P., którą się opiekuje. Wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolne, i jest ubezpieczona w KRUS. Mąż skarżącej pracuje również zawodowo poza rolnictwem. Kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił podstawę zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji uznały, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie matce lub ojcu dziecka, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wymienia osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 128 – 133), wskazując, iż są to krewni w linii prostej, rodzeństwo, małżonek, rodzice względem dziecka. Zgodnie zaś z przepisem art. 617 tejże ustawy krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, a krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Z małżeństwa wynika natomiast powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka (art.618). Synową łączy z matką jej męża stosunek powinowactwa, który – co ważne w niniejszej sprawie – nie wiąże się z obowiązkiem alimentacyjnym. Tym samym powołany powyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazane unormowania Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego eliminują powinowatych (w tym synową lub zięcia) z grona osób, którym przysługuje świadczenie alimentacyjne. Również przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodany do tekstu tej ustawy przez art. 13 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. nr 219, poz. 1706), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2010r., nie stwarza po stronie tej osoby uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego już tylko z tego powodu, że w przepisie tym mowa jest o osobie spokrewnionej jako uprawnionej do świadczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012r., w sprawie o sygn. akt I OSK 962/12 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym za prawidłowy należy uznać wniosek organów, że skarżąca, będąc powinowatą niepełnosprawnej R. P., pomimo sprawowania nad nią opieki, nie jest osobą wymienioną w przepisie art. 17 omawianej ustawy, której może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Niezależnie od powyższych okoliczności należy także wskazać, iż skarżącej nie mogłoby zostać przyznane powyższe świadczenie także z tej przyczyny, że jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, co w orzecznictwie sądów administracyjnych uznawane jest za negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zob. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012r., w sprawie o sygn. akt I OPS 5/12, Lex nr 1230181). Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. m.ch.