II SA/Łd 117/22

WyrokWSA w Łodzi2022-05-20

Skład orzekający: Robert Adamczewski, Sławomir Wojciechowski, Marcin Olejniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres czynności opiekuńczych nad niepełnosprawnym ojcem, polegający głównie na prowadzeniu gospodarstwa domowego i pomocy w codziennych czynnościach, uzasadnia rezygnację z zatrudnienia lub niepodejmowanie pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, co jest przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynności opiekuńcze polegające głównie na prowadzeniu gospodarstwa domowego (sprzątanie, gotowanie, zakupy) oraz pomocy w codziennych czynnościach (higiena, podawanie leków, dowóz do lekarza) nie stanowią stałej lub długotrwałej opieki, która obiektywnie uniemożliwiałaby podjęcie zatrudnienia. Brak jest zatem bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego między brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaną opieką, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym skarga została oddalona.
Stan faktyczny
Skarżący W.G. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim ojcem, J.G., który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle intensywny, aby uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia, a czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do prowadzenia gospodarstwa domowego. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z [...] r., którą odmówiono W. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca J. G. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że bezspornie J.G. jest wdowcem, który orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] marca 2019 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 20 marca 2019 r. Zdaniem Kolegium w okolicznościach sprawy brak jest natomiast bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego, pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną opieką nad ojcem. Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, w tym wywiadów środowiskowych z 27 kwietnia i 11 października 2021 r., wynika, iż W.G. mieszka z ojcem w jednym domu, lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Ojciec leczy się u neurologa oraz onkologicznie. Ma problemy z chodzeniem, zawroty głowy. Skarżący pomaga ojcu w codziennej toalecie, pierze, sprząta w mieszkaniu, zmienia pościel, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe. Codziennie przygotowuje posiłki. W okresie jesienno-zimowym pali w piecu. J.G. porusza się przy pomocy laski, chodzenie sprawia mu dużą trudność. Kiedy jest ciepło obaj spędzają czas na dworze, gdyż ojciec nie chce zostać sam. Ostatnio ma stany lękowe, zapomina o lekach. Skarżący przygotowuje i podaje leki, zapewnia dowóz ojca do lekarza. Zdarza się, że skarżący musi również w nocy pomóc ojcu podać picie czy pomóc przy czynnościach fizjologicznych. Wobec tego w ocenie organu wyjaśnienia skarżącego, że "opieka nad ojcem zajmuje mu praktycznie 24 godziny na dobę", nie znajdują potwierdzenia w ww. zakresie opieki. Opieka świadczona przez skarżącego jest co prawda opieką świadczoną codziennie, ale tylko przez część doby i polega na pomocy w czynnościach dnia codziennego. Nie można uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym ojcem zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby skarżący - przy odpowiedniej ich organizacji - zmuszony był do rezygnacji z aktywności zawodowej. Ojciec skarżącego nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną, co prawda, jak wskazano w wywiadzie "chodzenie sprawia mu dużą trudność", ale porusza się przy pomocy laski. Zakres sprawowanej przez skarżącego opieki, zdaniem Kolegium w dużej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, wyjścia na spacery). Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Część z tych czynności nie jest wykonywanych każdego dnia. Natomiast czynności związane z opieką nad ojcem polegające na pomocy ojcu w przygotowaniu i podaniu leków, przy przygotowaniu posiłków, myciu, ubraniu czy dowozie do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. W ocenie Kolegium, zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem nie stanowi stałej opieki i nie wyklucza całkowicie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością wykonywania pracy czy podjęciem innego zatrudnienia. Tym samym nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Brak jest więc bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad ojcem. Organ dodał, że W.G. ma jeszcze jednego syna, który jak twierdzi skarżący nie jest w stanie zajmować się ojcem, ponieważ pracuje zawodowo. Jest po rozwodzie i samotnie wychowuje 9-letniego syna (matka dziecka nie interesuje się synem). Ma problemy zdrowotne, a także orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jest w trudnej sytuacji finansowej, gdyż była żona nie płaci alimentów na dziecko, nie posiada więc środków finansowych, aby pomóc w opiece nad ojcem. Zdaniem organu okoliczności te nie zwalniają jednak brata skarżącego z obowiązku opieki względem ojca. Organ dalej wyjaśnił, że w przypadku strony trudno mówić o rezygnacji z zatrudnienia bowiem z akt sprawy wynika, że w latach 2014-2015 pracował w ramach prac interwencyjnych. Następnie w 2016 r. otrzymał jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej (myjnia samochodowa), którą prowadził do 12 grudnia 2017 r. W okresie od 13 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. był bezrobotny bez prawa do zasiłku, a od 1 lutego 2018 r. do 4 czerwca 2019 r. podjął ponownie pracę w ramach prac interwencyjnych. Od 5 czerwca 2019 r. był zarejestrowany jako bezrobotny z prawem do zasiłku do 1 grudnia 2019 r. Od tego czasu jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Natomiast J. G. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności od 20 marca 2019 r. czyli w okresie, kiedy skarżący jeszcze pracował. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem jest w pełni uzasadniona. Powyższą decyzję zaskarżył W.G. zarzucając jej naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez dokonanie błędnej wykładni, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad ojcem podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad ojcem, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wobec tego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy. Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Mianowicie przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.. Podkreślić należy, iż świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się zatem do kwestii podniesionego przez organ braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności pojęcia przez sprawującego opiekę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, sąd na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego uznał stanowisko Kolegium w tym zakresie za uzasadnione. Z akt sprawy wynika, że J.G. orzeczeniem z [...] marca 2019 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 20 marca 2019 r. Z wniosków z przeprowadzonego 21 kwietnia 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że ojciec skarżącego ma problemy z chodzeniem, porusza się przy pomocy laski, oraz miewa zawroty głowy w związku z nadciśnieniem tętniczym. Zakres opieki sprawowanej nad ojcem przez skarżącego sprowadza się głownie do przygotowywania posiłków, sprawdzeniu o podaniu leków, pomocy, praniu, sprzątaniu, robieniu zakupów, pomocy w toalecie załatwianiu spraw z urzędowych oraz organizowaniu transportu do lekarza. W kolejnym wywiadzie z 11 października 2021 r. skarżący wprawdzie oświadczył, że jego opieka trwa 24 godziny na dobę ale podany zakres opieki pokrywa się z wcześniej wskazanym i sprowadza się w zasadzie do prowadzenia gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że czynności, takie jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności osoby opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Innymi słowy opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, czy gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 493/21; w Krakowie z 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 326/21; w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 48/21; we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 39/21). W ocenie sądu czynności opiekuńcze, które skarżący wykonuje, nie są podyktowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz są to czynności są związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Skarżący jako osobna bezrobotna większość czasu spędza w domu, opiekując się w tym czasie ojcem, zatem opieka nad niepełnosprawnym ojcem wykonywana jest przy okazji zwykłych, codziennych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie wykraczają poza zakres podstawowej opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Tym samym, w ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czyni zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad ojcem. Takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Natomiast czynności związane z opieką nad ojcem, polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20). W ocenie sądu, mając na uwadze poczynione ustalenia zasadnie organy stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad ojcem. Związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być, jak już wskazano, bezpośredni i ścisły. W realiach niniejszej sprawy takiego rodzaju związku trudno się dopatrzyć. W konsekwencji, we wskazanych powyżej okolicznościach sąd uznał stanowisko organów za prawidłowe. Podkreślić na koniec należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co stanowiłoby alternatywę wynagrodzenia za pracę, a przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Odnosząc się do zarzutów skargi sąd nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialnoprawnej decyzji, a mianowicie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek, od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności. W ocenie sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ wyprowadził merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Na zakończenie powyższych rozważań sąd pragnie zauważyć, że w pełni podziela pogląd organu odwoławczego negujący jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, iż stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, w tym wypadku art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie sygn. K 38/13 ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem wspomnianego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od 23 października 2014 r. Trafnie wobec tego przyjęło Kolegium, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego sad, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. dc

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło