II SA/Łd 1175/14

Dnia 18 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata po sprzeciwie S. G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2015 roku w sprawie ze skargi S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. a.bł. S. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości brutto 2200 zł, a jego była żona z emerytury w kwocie brutto 2000 zł. Byli małżonkowie mieszkają w 150-metrowym domu, posiadają ponadto działkę o powierzchni 680 m² i mieszkanie 140m². Skarżący wskazał, że dużo wydaje na lekarstwa i rehabilitację, pomaga też finansowo synowi i córce oraz wnukom. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis powyższego postanowienia doręczono stronie dnia 22 stycznia 2015 roku. Pismem z dnia 23 stycznia 2015 roku skarżący wniósł sprzeciw na rozstrzygnięcie referendarza sądowego, następnie uzupełniony pismem z dnia 2 marca 2015 roku. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż jest wzburzony sposobem traktowania go jako podatnika i ponownie zwraca się o udzielenie pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw skarżącego został wniesiony w ustawowym terminie, a więc jego konsekwencją jest utrata mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] i rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji daje podstawy do twierdzenia, iż jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Miesięczny dochód osiągany przez gospodarstwo domowe skarżącego nie jest znaczny, jednak w skład majątku skarżącego wchodzi w szczególności dom o powierzchni 150 m², mieszkanie o powierzchni 140m² oraz działka o powierzchni 680 m². Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Z tego względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, a w przypadku skarżącego pożytki te mogą być znacznych rozmiarów. Powyższe nie oznacza automatycznie, że skarżący jest zmuszony do sprzedaży nieruchomości. Posiadany majątek może przecież przynosić potencjalne korzyści jak np. służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2014 roku, sygn. akt I FZ 375/14 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 roku, sygn. akt II OZ 1012/14, oba dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych ( por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak zabudowana nieruchomość, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Wnioskodawca, decydując się na wszczęcie sprawy sądowej, winien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swe działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. a.bł.