II SA/Łd 124/22
WyrokWSA w Łodzi2022-05-20
Skład orzekający: Robert Adamczewski, Sławomir Wojciechowski, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, który nie wymaga opieki całodobowej i jest w stanie samodzielnie wykonywać większość czynności dnia codziennego, uzasadnia rezygnację z zatrudnienia lub niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Czynności takie jak prowadzenie gospodarstwa domowego (sprzątanie, gotowanie, zakupy, wizyty lekarskie) nie są uznawane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna i nie wykluczają podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku, gdy osoba niepełnosprawna jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wykonywać większość czynności dnia codziennego, a zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej, nie można mówić o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki.Stan faktyczny
Skarżący J.W. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad żoną B.M.-W., która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle intensywny, aby uzasadniał rezygnację z pracy zarobkowej, a żona skarżącego jest w stanie samodzielnie funkcjonować w wielu aspektach życia codziennego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz k.p.a., twierdząc, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy między sprawowaną opieką a jego niezdolnością do podjęcia pracy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] r., którą odmówiono J.W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad żoną B.M.-W.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że B.M.-W. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do [...] października 2022 r., z którego wynika, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. J. W. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby wymagającej opieki. Wnioskodawca miał do 30 czerwca 2021 r. ustalone prawo do renty inwalidzkiej, a orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] czerwca 2021 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do 31 grudnia 2021 r. We wspólnym gospodarstwie domowym z zainteresowanym pozostaje żona B.M.-W. oraz córka A.M.. Syn A.M. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Żona wnioskodawcy przebyła zawał serca, ma "drętwienie nóg", a wnioskodawca sprawuje nad żoną opiekę od czasu kiedy miała pierwszy zawał. Opiekuje się żoną kilka godzin dziennie. Jeździ z żoną często do lekarza, jeździ na zakupy oraz pomaga w czynnościach dnia codziennego jak pranie, gotowanie, wynoszenie śmieci, mycie okien, ścielenie łóżek, w zależności od potrzeb w higienie codziennej i gotowaniu obiadów, wykupuje leki. Wykonuje prace dorywcze, gdyż większość dnia musi opiekować się żoną. Sam nie może się na stałe zatrudnić, gdyż jest osobą schorowaną, przebył trzy zawały serca. Żona zainteresowanego jest samodzielna, sprząta mieszkanie, samodzielnie przyjmuje lekarstwa i spożywa posiłki, myje się, ubiera, rzadko gotuje. Stan zdrowia żony, zdaniem zainteresowanego nie pozwala na jej samodzielne funkcjonowanie bez obecności i opieki innej osoby przez 5 - 6 godzin dziennie. W ocenie pracownika socjalnego B. M.-W. może samodzielnie funkcjonować i nie wymaga opieki całodobowej, a jedynie pomocy. Córka, z którą mieszka wspólnie jest osobą pełnoletnią, uczy się, a w wolnym czasie również świadczy pomoc na rzecz matki.
Wobec powyższego Kolegium uznało, że rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez J. W. nad żoną nie wymusza jego rezygnacji z podjęcia pracy chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Osoba wymagająca opieki nie jest osobą leżącą, jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłki i je spożyć, jest w stanie przyjąć leki, umyć się, ubrać, samodzielnie funkcjonować. Z opisu opieki nie wynika, aby czynności opiekuńcze zajmowały zainteresowanemu w ciągu dnia taką ilość godzin, żeby nie mógł takiej aktywności podjąć, tym bardziej że większość czynności żona zainteresowanego może wykonywać samodzielnie bez stałej jego obecności. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego są czynnościami dnia codziennego. Zdaniem organu niepodejmowanie przez zainteresowanego zatrudnienia jest podyktowane stanem zdrowia wnioskodawcy i pobieraniem świadczenia rentowego. Nie istnieje zatem pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia związek przyczynowo-skutkowy. Czynności podejmowane przez J.W. na rzecz żony, z uwagi na jej samodzielność, mają zatem, w uznaniu Kolegium, charakter czynności stanowiących pomoc dla niej, a nie opiekę, nie wyczerpują tym samym znamion przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze J.W. zarzucił naruszenie:
- art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną wykładnię i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad żoną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje oraz zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;
- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad żoną, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżący podkreślił m.in., że opieka nad żoną zajmuje znaczną część dnia, pozostaje on w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zakres świadczonej opieki w ocenie skarżącego jest stały, długotrwały co przesądza o zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.
Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Mianowicie przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaną przez nią opieką nad żoną, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.. Podkreślić należy, iż świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się zatem do kwestii podniesionego przez organ braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności pojęcia przez sprawującego opiekę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, sąd na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego uznał stanowisko Kolegium w tym zakresie za uzasadnione.
Z akt sprawy wynika, że B. M.-W. legitymuje się orzeczeniem z [...] października 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do 31 października 2022 r., z którego wynika, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sprawowana nad żoną opieka polega na wizytach lekarskich, zakupach, pomocy w czynnościach dnia codziennego, takich jak pranie, gotowanie, wynoszenie śmieci, mycie okien, ścielenie łóżek, codziennej higienie czy zakupie leków. Żona zainteresowanego jest samodzielna, sprząta mieszkanie, samodzielnie przyjmuje lekarstwa i spożywa posiłki, gotuje bardzo rzadko, sama myje się i ubiera.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że czynności, takie jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności osoby opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Innymi słowy opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, czy gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 493/21; w Krakowie z 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 326/21; w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 48/21; we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 39/21).
W ocenie sądu czynności opiekuńcze, które skarżący wykonuje, nie są podyktowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz są to czynności są związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Skarżący jako osoba częściowo niezdolna do pracy, pobierająca rentę z ZUS (najpierw do 30 czerwca 2021 r. miał ustalone prawo do renty inwalidzkiej, a orzeczeniem z [...] czerwca 2021 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do 31 grudnia 2021 r. i jak oświadczył w wywiadzie środowiskowym z 20 września 2021 r. nadal pobierał rentę z ZUS) większość czasu spędza w domu, opiekując się w tym czasie żoną, zatem opieka nad osobą niepełnosprawną wykonywana jest przy okazji zwykłych, codziennych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie wykraczają poza zakres podstawowej opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Żona skarżącego jest osobą samodzielną, większość czynności wykonuje bez pomocy innych osób, zatem wymaga opieki w ograniczonym zakresie.
Tym samym, w ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czyni zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad żoną.
Takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Natomiast czynności związane z opieką nad żoną, polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).
W ocenie sądu mając na uwadze poczynione ustalenia zasadnie organy stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad żoną. Związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być, jak już wskazano, bezpośredni i ścisły. W realiach niniejszej sprawy takiego rodzaju związku trudno się dopatrzyć.
W konsekwencji, we wskazanych powyżej okolicznościach sąd uznał stanowisko organów za prawidłowe. Podkreślić na koniec należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co stanowiłoby alternatywę wynagrodzenia za pracę, a przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Odnosząc się do zarzutów skargi sąd nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialnoprawnej decyzji, a mianowicie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek, od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności. W ocenie sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ wyprowadził merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania.
Na zakończenie powyższych rozważań sąd pragnie zauważyć, że w pełni podziela pogląd organu odwoławczego negujący jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, iż stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, w tym wypadku art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie sygn. K 38/13 ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem wspomnianego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od 23 października 2014 r. Trafnie wobec tego przyjęło Kolegium, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego sad, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło