II SA/Łd 1283/13

Dnia 8 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi J. C., A. P., A. P.-R. i R. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części nieruchomości - oddala skargę. a.bł. Zaskarżonym postanowieniem, z dnia [...] r., Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r., o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r. J. C., R. P., A. P. i A. P.-R. wystąpili o zwrot nieruchomości o pow. ok. 110 m.kw., stanowiącej część działki nr 669/1 o pow. 0,1720 ha, położonej w Ł. przy ul. A 3/5, w trybie przewidzianym art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102 poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako u.g.n. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), powoływanej jako k.p.a., Starosta [...] odmówił wszczęcia postępowania wskazując, iż decyzją z dnia [...] r., nr [...] umorzył postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 669/1 z wniosku J. C., R. P., A. P. i A. P., złożonego w dniu 31 stycznia 2001 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...]. Starosta podkreślił, że podstawą decyzji z dnia [...] r. były przepisy art. 229 i 136 ust. 3 u.g.n., które do chwili obecnej nie uległy zmianie, a z wnioskiem o zwrot części nieruchomości wystąpiły te same podmioty, powołując się na ten sam przedmiot sprawy, co powoduje, że sprawa nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Zażalenie na to postanowienie wnieśli: J. C., R. P., A. P. i A. P.-R., zarzucając naruszenie: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 61a k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 u.g.n., żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wyjaśnili, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, iż przedmiotem wniosku z dnia 10 czerwca 2013 r. jest część nieruchomości o pow. 110 m.kw., będąca częścią działki nr 669/1, podczas gdy przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. była cała działka nr 669/1. Wobec tego nie występuje tożsamość przedmiotów obu postępowań, a organ winien rozważyć zwrot wnioskowanej części nieruchomości na rzecz byłych właścicieli w ramach przeprowadzonego na nowo postępowania administracyjnego. Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając wyrażone w nim stanowisko. Organ odwoławczy dodał, że powodem umorzenia postępowania, zakończonego decyzją Wojewody [...] r., była okoliczność, iż na spornej nieruchomości ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "A", przed dniem 1 stycznia 1998 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...] wyjaśnił ponadto, że działka uprzednio oznaczona nr 669/1, obecnie oznaczona jest numerami: 669/4 o pow. 0,0572 ha, 669/5 o pow. 0,0925 ha i 669/6 o pow. 0,0233 ha, na których nadal ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego. Organ wydając wcześniej decyzję o umorzeniu sprawy w przedmiocie zwrotu nieruchomości miał obowiązek zbadać, czy możliwy jest zwrot całej, czy też części nieruchomości. Tak więc obecne żądanie zwrotu części nieruchomości oznaczonej nr 669/1 dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli J. C., R. P., A. P. i A. P.-R., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W skardze podtrzymali zarzuty podniesione w odwołaniu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, jeśli żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści wskazanej regulacji prawnej wynika, że ustawodawca wprowadził w niej dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania i właśnie w oparciu o tę przesłankę organ wydał kwestionowane rozstrzygnięcie. Przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania nie zostały w ustawie skonkretyzowane, jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 332/12, Lex nr 1216728). Stanowisko Wojewody [...] przedstawione w zaskarżonym postanowieniu zasługuje na aprobatę, albowiem organ pierwszej instancji nie mógł ponownie rozstrzygnąć sprawy, zakończonej wcześniej decyzją ostateczną i w konsekwencji prawidłowo zastosował przepis art. 61a k.p.a. Bezspornym jest, iż wniosek skarżących z dnia 10 czerwca 2013 r. o zwrot nieruchomości, stanowiącej część działki nr 669/1 został złożony w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. Niekwestionowana jest także okoliczność, iż ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. (k-6 akt administracyjnych) utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., którą umorzono postępowanie z wniosku skarżących o zwrot nieruchomości położonej przy ul. A 3/5 w Ł., oznaczonej jako działka nr 669/1. Przy czym podstawę prawną owej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a, w związku z art. 229 i 136 ust. 3 u.g.n. Skarżący wprawdzie we wniosku z dnia 10 czerwca 2013 r. domagali się powtórnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, bowiem wnieśli o zwrot jedynie części nieruchomości nr 669/1, jako że w ich ocenie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia i powinna podlegać zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n., jednakże okoliczność ta nie mogła skutkować uwzględnieniem ich żądania. Bowiem decyzja Wojewody z dnia [...] r. dotyczyła całej działki nr 669/1, a zatem także tej części, której zwrotu domagają się skarżący. W tym miejscu należy przypomnieć, że dla stwierdzenia, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej istotne jest ustalenie tożsamości obu spraw administracyjnych. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 340/11, Lex nr 1136689). Skoro zatem stan prawny i faktyczny od momentu wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] r. nie uległ zmianie, zaś wniosek z dnia 10 czerwca 2013 r. jest kolejnym wnioskiem o zwrot nieruchomości, która była już przedmiotem oceny prawnej organów administracji, na skutek wcześniejszego wniosku tych samych podmiotów, to zachodzi tożsamość sprawy, a tym samym powaga rzeczy osądzonej. Organ uprawniony był zatem odmówić wszczęcia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 61a k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia, że pierwotna decyzja ostateczna umarzała postępowanie w sprawie. Uprzednie umorzenie postępowania administracyjnego w tej samej sprawie stoi na przeszkodzie jego ponownemu wszczęciu, rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 k.p.a. wskazuje, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zasada ta odnosi się również do decyzji umarzających postępowanie w sprawie. Nie jest więc dopuszczalne ponowne rozstrzyganie w tym przedmiocie, bez uprzedniego wzruszenia ostatecznej decyzji umarzającej postępowanie w jednym z trybów nadzwyczajnych, przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145, art. 155, art. 156 k.p.a.). Wydanie nowej decyzji w tej samej sprawie, bez wyeliminowania poprzedniej (ostatecznej decyzji umarzającej postępowanie), powodowałoby, iż ta druga decyzja dotknięta byłaby sankcją nieważności - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 1998 r., III SA 103/97, LEX 34520). W sprawie niniejszej istotne znaczenie ma również przyczyna umorzenia postępowania ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r., a mianowicie na nieruchomości tej ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Niedopuszczalne więc było orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w myśl art. 229 u.g.n., a sytuacja ta do chwili wydania zaskarżonego postanowienia nie uległa zmianie. Mając powyższe na względzie sąd, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. A. P.