II SA/Łd 1299/11

Dnia 24 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2012 roku sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. D. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług według obowiązującej stawki przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej M. Ż. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 3 pkt 2, art. 4 ust 1 i 2, art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania M.Ż. zasiłku rodzinnego wraz z przysługującymi dodatkami na dziecko M.Ż. w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2011r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ I instancji powołując się na art. 4, art. 5 ust. 2, ust. 3, art. 6, art. 8, art. 11 a, art. 13, art. 14, art. 15a i art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, iż po analizie wniosku i dołączonych do niego dokumentów ustalono, że miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 640,55 zł i przekracza próg dochodowy wynoszący 583,00 zł, w związku z czym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Następnie organ I instancji wskazał, iż przekroczenie dochodu na osobę w rodzinie jest niższe od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, jednakże z uwagi na fakt, iż wnioskodawczyni miała przyznany zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym w oparciu o przepis art. 5 ust. 3, wobec tego zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy 2011/2012 w oparciu o wskazaną normę nie przysługuje. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożyła M.Ż., która podniosła, iż decyzja ta jest bardzo krzywdząca, bowiem ubiegająca się o świadczenie strona ponosi wysokie koszty leczenia niepełnosprawnego dziecka. Skarżąca podkreśliła również trudną sytuację materialną rodziny i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie wnioskowanych świadczeń. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż dochód za 2010 r. rodziny M.Ż. został ustalony w oparciu o zaświadczenie z Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (PIT – 36) i skorygowanego o składki na ubezpieczenie zdrowotne. Po dokonaniu stosownych wyliczeń ustalono, iż roczny dochód rodziny wynosi 15.373,12 zł, zatem miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 640,55 zł. W związku z tym kwota ta jest wyższa od ustalonego progu dochodowego wynoszącego 583 zł., o 57,55 zł. i nie przekracza kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, który od 1 listopada 2009r. wynosi 68 zł. Następnie Kolegium stwierdziło, iż w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalony zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Natomiast w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje, o czym stanowi art. 5 ust. 3 ustawy. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania regulacja wynikająca ze wskazanej powyżej normy prawnej, bowiem M.Ż. w okresie zasiłkowym 2010/2011 miała przyznany zasiłek rodzinny na dziecko – M.Ż. w oparciu o normę art. 5 ust. 3 ustawy. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła M.Ż. twierdząc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Podniosła, iż ponosi wysokie koszty leczenia przewlekle chorego syna, a decyzja odmawiającą jej przyznania żądanych świadczeń spowoduje, że nie będzie jej stać na leczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z wolą ustawodawcy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych uzależnione jest, oprócz innych wymienionych w ustawie warunków, od dochodu określonego w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W żadnym przepisie powołanej ustawy ustawodawca nie uzależnił przyznania świadczeń od ponoszonych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, a więc nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji we wskazanych powyżej granicach Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, zasiłek rodzinny przysługuje określonym w ustawie osobom jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł.. Przy czym dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (obecnie jest to 68 zł), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (art. 5 ust. 3). W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego, w dochodzie rodziny uwzględnia się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody (wymienione w ustawie o świadczeniach rodzinnych) niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego organ administracji dokonał wyliczenia dochodu rodziny skarżącej w sposób znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach, bowiem uwzględnił dochody członków rodziny uzyskane w roku 2010, a więc – zgodnie z przywołaną regulacją – w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy objęty wnioskiem. Nie ulega również wątpliwości, iż organy bezbłędnie dokonały wyliczeń matematycznych oraz właściwie zastosowały przepis § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). W niniejszej sprawie dochód za 2010 r. w rodzinie M.Ż. został ustalony w oparciu o zaświadczenie z Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (PIT-36) i skorygowanego zgodnie z powyższym rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. o składki na ubezpieczenie zdrowotne. Po dokonaniu stosownych wyliczeń ustalono, iż roczny dochód rodziny wyniósł 15.373,12 zł. Zatem miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł kwotę, która jest wyższa od ustalonego progu dochodowego wynoszącego 583 zł. o kwotę 57,55 zł., a tym samym nie przekracza kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, który od 1 listopada 2009 r. wynosi 68 zł.. Wobec stwierdzenia przekroczenia kryterium dochodowego rodziny skarżącej organ administracji zasadnie poddał pod rozwagę zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W przedmiotowej sprawie nie może mieć jednak zastosowania regulacja prawna wynikająca ze wskazanej powyżej normy prawnej tj. art. 5 ust. 3 ustawy, bowiem M.Ż. w okresie zasiłkowym 2010/2011 miała przyznany zasiłek rodzinny na dziecko – M.Ż. w oparciu o powyższy przepis. W związku z tym organ administracji zasadnie stwierdził, iż odmowa przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji i wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego w kolejnym roku zasiłkowym znajduje oparcie w obowiązujących przepisach. Ponadto wskazać należy, iż decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową strony (vide: wyrok NSA z dnia 7 maja 2008r., w sprawie sygn. akt I OSK 1163/07; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009r., w sprawie sygn. akt II SA/Rz 76/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2009r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 50/09 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.