II SA/Łd 1303/13

Dnia 27 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 roku przy udziale --- sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...], którą przyznano J. K. specjalny zasiłek celowy w kwocie 125 zł na zakup żywności we wrześniu 2013r. Jako podstawę rozstrzygnięcia SKO powołało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm., powoływana także jako: "ustawa"). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło w pierwszej kolejności zasady przyznawania pomocy na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Następnie ustaliło, że J. K. jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. K., osobą sparaliżowaną, całkowicie niezdolną do pracy. Mąż sprawuje nad nią opiekę w pełnym zakresie. Głównym źródłem dochodu rodziny jest renta inwalidzka B. K. z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz dodatek mieszkaniowy przyznany na okres wrzesień 2013r. - luty 2014r., w wysokości 88,35 zł. W miesiącu sierpniu 2013r. przyznano wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy w wysokości 150 zł. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego składników dochodu, a tym samym jego wysokości, Kolegium potwierdziło sposób ustalenia przez organ I instancji dochodu rodziny wnioskodawcy, jako zgodny z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Bezspornym jest bowiem, że renta B. K. wynosi 1.079,72 zł. Suma ta została pomniejszona o kwotę 161,17 zł, na którą składa się zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 97,17 zł oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 64 zł, co daje kwotę 918,55 zł. Do kwoty 918,55 zł został doliczony dodatek pielęgnacyjny w wysokości 203,50 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 88,35 zł, co łącznie stanowi dochód w wysokości 1.210,40 zł. Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania powołana w odwołaniu uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2009r., sygn. I OPS 8/09. Dotyczy ona sposobu ustalania dochodu w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013r., poz. 966), a zatem w zupełnie innym stanie faktycznym i nie ma zastosowania do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu tym podstawę stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, że uwzględniając wszystkie składniki dochodu, kryterium dochodowe rodziny (912 zł) zostało przekroczone o 298,40 zł. Jednakże z uwagi na okoliczności sprawy sytuację rodzinną J. K. - organ I instancji przyznał J. K. specjalny zasiłek celowy w kwocie 125 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności we wrześniu 2013r. Zdaniem organu II instancji przyznana kwota zasiłku odpowiadała możliwościom finansowym organu I instancji i w żaden sposób nie naruszała norm zawartych w ustawie o pomocy społecznej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego jest rozstrzygnięciem o charakterze uznaniowym, co oznacza, że organ pomocowy ma prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył J. K. Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje przede wszystkim brak ustaleń co do jego sytuacji rodzinnej, majątkowej, życiowej i wyjaśnienia, jaką pulą środków dysponuje organ i jakimi kryteriami kierował się organ przyznając mu zasiłek w kwocie 125 zł. Skarżący podkreślił, że skoro art. 41 ustawy o pomocy społecznej uprawnia do przyznania specjalnego zasiłku celowego osobom, które nie spełniają kryterium dochodowego, to o świadczeniu, a więc i jego wysokości decyduje sytuacja, w jakiej się znalazł świadczeniobiorca. Uznanie administracyjne w tym przypadku obejmuje zarówno rozstrzygnięcie co do samego udzielania pomocy w tej formie, jak też co do wysokości świadczenia. Udzielając zasiłku organ pomocy społecznej ma zatem obowiązek uzasadnić, dlaczego świadczenie udzielane jest w takiej, a nie innej wysokości i co miało wpływ na jego wysokość. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Sąd uwzględnia skargę na decyzję i uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Nie stwierdzając żadnej z powyższych przesłanek Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Oceniając skargę w granicach tak zakreślonej kognicji sąd uznał ją za pozbawioną uzasadnionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie skarżący zakwestionował przede wszystkim wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego i nierozważnie szczególnie uzasadnionych okoliczności, o których mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z treści skargi wynika natomiast, że skarżący nie kwestionuje obecnie sposobu wyliczenia dochodu. Zwalnia to sąd z obowiązku szczegółowych rozważań w tym zakresie, zwłaszcza, że dokonane przez Kolegium wyliczenia i przytoczona argumentacja są prawidłowe. Podkreślić jedynie wypada, że przepisy ustawy o pomocy społecznej zawierają legalną definicję dochodu. Definicja legalna oznacza, że stosując przepisy tej ustawy, należy posługiwać się pojęciami w takim znaczeniu, jakie wskazał w tym akcie prawnym ustawodawca. Oczywiście pożądanym byłoby ujednolicenie pojęć na gruncie zbliżonych instytucji prawnych, co czyniłoby korzystanie z unormowań prawnych bardziej przejrzystym. Obecnie jest to jednak tylko postulat. W aktualnym, stanie prawnym wszystkie składniki wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako dochód rodziny skarżącego zostały doń zaliczone zgodnie z art. 8 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm., powoływana także jako: "ustawa"). Żaden z przyjętych przez organ składników nie podlega wyłączeniu z kategorii dochodu. Konsekwencją ustalenia, że skarżący przekracza kryterium dochodowe, warunkujące prawo do świadczeń pomocy społecznej, było rozpatrzenie wniosku skarżącego jako żądania przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany m.in. specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). W przedmiotowej sprawie organy administracji zasadnie uznały, że sytuacja życiowa rodziny skarżącego uzasadniała przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Zarzuty skarżącego, że rozważania organu w tym zakresie są niewystarczające nie mogą odnieść skutku. Zarzut co do niewystarczających wyjaśnień powyższych okoliczności jest wprawdzie trafny w odniesieniu do decyzji organu I instancji, ale wady te zostały wyeliminowane w toku postępowania odwoławczego. Ustalenia Kolegium są odzwierciedleniem zebranego materiału dowodowego. Samo przytoczenie faktycznej sytuacji rodziny J. K. wskazuje zaś, że znajduje się on niewątpliwie w bardzo trudnej sytuacji życiowej, co organ odwoławczy wprost przyznaje. Skarżący sam zauważa, że decyzja w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego jest rozstrzygnięciem o charakterze uznaniowym. Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 K.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Wbrew zarzutom skargi, organ administracji nie ma jednak obowiązku wykazania precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, przytaczania danych o wielkości podawanych środków. Taki obowiązek nie wynika wprost z norm art. 3 ust. 4, art. 41 ustawy o pomocy społecznej, czy też z art. 107 § 3 k.p.a. Wykazanie możliwości pomocy społecznej może odwoływać się do okoliczności znanych organowi z urzędu i do okoliczności znanych powszechnie (art. 77 § 4 k.p.a.). Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej (podobnie por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1353/09 oraz z dnia 28 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 116/10, a także z dnia 24 stycznia 2012r., sygn. akt I OSK 1742/11 – orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w wyższej kwocie, aniżeli kwota przyznana, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie organ powołał się na znaną powszechnie trudną sytuację organów pomocowych. Na aprobatę zasługuje również wyjaśnienie, że rozdzielając środki z pomocy społecznej organ winien w pierwszej kolejności uwzględniać potrzeby osób, które spełniają kryterium dochodowe w tym takich osób, które nie mają żadnych innych dochodów. Przyznając świadczenie rozważono trudną sytuację życiową rodziny skarżącego, określając wysokość przyznanego świadczenia z uwzględnieniem potrzeb wnioskodawcy i możliwości organu pomocowego. Uwzględniono przy tym również fakt, że skarżący objęty jest stałą pomocą i otrzymuje inne świadczenia. Z tych wszystkich względów sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 P.p.s.a. LS