II SA/Łd 1315/13

Dnia 17 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. S., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł o uznaniu K. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było wysłane K. S. na adres: Ł., ul. A 156/36. Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył K. S.. We wniosku jego autor podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na adres (Ł., ul. A 156/36) gdzie nie zamieszkuje i nie jest zameldowany od 3 lat, zatem nie można jej uznać za skutecznie doręczoną. Zarówno matka dziecka wnioskodawcy, jak i komornik byli powiadomieni o zmianie adresu zamieszkania i wszelką korespondencję kierują na nowy adres (Ł., ul. B 1a/19), gdzie jest ona odbierana przez matkę wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wspomnianym na wstępie postanowieniem, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wyjaśniając, iż decyzja organu pierwszej instancji została wysłana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, a adresat o konieczności jej odbioru został dwukrotnie (dnia 28 maja i dnia 5 czerwca 2013r.) powiadomiony przez urząd pocztowy w formie awiza. W dniu 12 czerwca 2013r. urząd pocztowy zwrócił przesyłkę do organu, jako nie podjętą w terminie, zatem decyzja została doręczona odwołującemu dnia [...], więc termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 25 czerwca 2013r. Jak następnie wskazał organ, zgodnie z treścią art. 41 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej jako: "K.p.a."), w toku postępowania, strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Przystępując do oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu – po zacytowaniu regulacji art. 58 i 59 K.p.a. określających przesłanki przywrócenia terminu – organ wyjaśnił, że K. S. w treści swojego wniosku nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Takich okoliczności odwołujący nie wykazał. Jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu, odwołujący nie jest zameldowany pod adresem, na który organ pierwszej instancji wysłał korespondencję, jednakże nie zawiadomił on o tym fakcie właściwego urzędu pocztowego, bowiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i na kopercie przesyłki widnieje adnotacja "nie podjęto w terminie". Informacji, że strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem nie udzieliły także zameldowane tam obecnie osoby. Odwołujący nie dopełnił także czynności wynikającej z art. 41 § 1 i 2 K.p.a., a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło, że odwołujący nie powiadomił organu pierwszej instancji o zmianie adresu mimo ciążącego na nim obowiązku. Także z zaświadczenia komornika sądowego z dnia 21 września 2012r. oraz pism Wójta Gminy D. z dnia 6 grudnia 2012r. i z dnia 13 maja 2013r. wynika, że odwołujący jest w dalszym ciągu zameldowany pod starym adresem, dlatego organ przyjął, iż K. S. nie poinformował także ani komornika sądowego, ani Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o zmianie adresu. Organ dostrzegł także, iż odwołujący posługuje się starym adresem zameldowania, bowiem na zaświadczeniu Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 9 sierpnia 2013r. także wskazany jest ten adres. Jedynie na zaświadczeniach komornika sądowego z dnia 18 października 2013r. i 15 listopada 2013r. wskazany jest nowy adres. Odwołujący dopiero dnia 17 lipca 2013r. poinformował Urząd Miasta Ł. (Departament Obsługi i Administracji Wydział Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów) o zmianie adresu zamieszkania, zatem decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie zatrzymania prawa jazdy, została wysłana na nowy adres. Organ podkreślił również, iż zgłoszenia o zmianie adresu do korespondencji w organie pierwszej instancji K. S. dokonał dnia 22 października 2013r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostrzegając, iż wszelka korespondencja kierowana do odwołującego przez organ pierwszej instancji nie była przez niego odebrana (zwrot – nie podjęto w terminie) podkreślił, że tenże nie poinformował organu pierwszej instancji, iż pod wskazanym adresem nie przebywa oraz że zmienił adres korespondencyjny. Skoro odwołujący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania albo o zmianie adresu korespondencyjnego, to również decyzja z dnia [...] orzekająca o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych została prawidłowo wysłana na stary adres. W ocenie organu odwoławczego analiza stanu faktycznego sprawy w kontekście przesłanek do przywrócenia terminu pozwala na stwierdzenie, iż złożony przez K. S. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze na powyższe postanowienie K. S. powtórzył, że organ pierwszej instancji kierował korespondencję na nieaktualny adres. W ocenie autora skargi organy powinny wymieniać się informacjami dotyczącymi także adresu zamieszkania strony postępowania. Skarżący mocą decyzji Prezydenta Miasta Ł. został wymeldowany ze starego adresu. Warunkiem powołania się na treść art. 41 i 42 K.p.a. jest to, by strona postępowania była powiadomiona o fakcie jego prowadzenia. Skarżący nie miał wiedzy o kierowaniu przez organ do niego korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Przystępując do merytorycznej oceny skargi wskazać należy, iż jej przedmiotem jest postanowienie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. U podstaw takiego poglądu organu odwoławczego, jak to wynika z motywów kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia, legło przekonanie, iż skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na wstępnie należy zaznaczyć, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowych przez stronę. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło, bez jego winy. Natomiast § 2 tegoż przepisu statuuje, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W cytowanym wyżej przepisie ustanowione zostały cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, drugą złożenie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, który zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i wynosi siedem dni, a ostatnią czwartą przesłanką jest dokonanie czynności procesowej, dla której był ustanowiony przywracany termin. W realiach niniejszej sprawy analiza powyższego uregulowania i wskazanych przesłanek nie może doprowadzić do konkluzji możliwej do zaakceptowania z punktu widzenia kryterium legalności, bowiem to nie kwestia zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania ma kluczowe znaczenie dla oceny działań organów administracji. Tym samym rozważania powyższych kwestii zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odnoszą się do istoty niniejszej sprawy. Kapitalne znaczenie ma natomiast zagadnienie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 K.p.a.). Ustalenie powyższych okoliczności ma zasadnicze znaczenie dla oceny istotności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jeśli bowiem doręczenie nie zostało skutecznie dokonane, termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczął biegu, a tym samym nie mogło nastąpić jego uchybienie. To z kolei bezprzedmiotowym czyni rozstrzyganie w kwestii przywrócenia uchybionego terminu. W realiach niniejszej sprawy organy obu instancji uznały, iż skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji uznającej go za uchylającego się od obowiązku alimentacyjnego nastąpiło w dniu 11 czerwca 2013r., w miejscu jego zamieszkania w Ł. przy ul. A. Nie ulega wątpliwości, iż doręczenie pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu odpowiada prawu (art. 42 § 1 K.p.a.). Okoliczności sprawy nie dostarczają jednak informacji o tym, że lokal położony w Ł. przy ul. A stanowił w czerwcu 2013r. mieszkanie skarżącego. Skarżący podnosił w toku postępowania, że decyzją organu pierwszej instancji został z tego lokalu wymeldowany już w maju 2010r. z tej przyczyny, że w lokalu tym nie przebywał. Powyższa okoliczność nie została przez organ odwoławczy zweryfikowana, ale też nie była przez ten organ dezawuowana. W to miejsce organ wskazał, iż na skarżącym spoczywał obowiązek opisany w art. 41 § 1 i 2 K.p.a. – zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie adresu, w tym adresu elektronicznego, a skutkiem zaniedbania powyższego obowiązku jest skuteczne prawnie doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem. Posługując się powyższą konstrukcją prawną organowi umknęło, iż postępowanie w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych zostało zainicjowane w styczniu 2013r. wezwaniem "do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego". Powyższe wezwanie, podobnie jak zawiadomienie z dnia 7 marca 2013r. o wszczęciu postępowania w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zostały przesłane na adres, pod którym skarżący od kilku lat nie zamieszkiwał. Pisma ten nie mogły być zatem skutecznie doręczone. Skoro warunkiem umożliwiającym korzystanie z sankcji opisanej w art. 41 § 2 K.p.a. jest skuteczne pouczeniu przez organ strony postępowania o obowiązku informowania o zmianie miejsca zamieszkania i konsekwencjach niezastosowania się do tego obowiązku (vide chociażby; wyrok NSA z dnia 17 maja 2012r. w sprawie sygn. akt II FSK 2251/10; wyrok NSA z dnia 8 maja 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 490/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2013r. w sprawie sygn. akt II SA/Bd 1204/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), to brak skutecznego doręczenia jakiegokolwiek z tych pism w toku prowadzonego postępowania dyskwalifikuje legalność powoływania się przez organ na sankcję z tegoż przepisu. Już tylko na marginesie wypada dodać, iż w żadnym z dwóch pism przywołanych powyżej organ pierwszej instancji nie zawarł pouczenia o treści art. 41 § 1 i 2 K.p.a.. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., zaskarżone postanowienie zostało uchylone. Ponownie prowadząc postępowanie organ przede wszystkim – mając na uwadze powyższe uwagi – dokona analizy okoliczności tyczących skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Wniosek wyprowadzony w tym zakresie wskaże dopiero czy w niniejszej sprawie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i tym samym czy jest w ogóle pole do badania zasadności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. LS