II SA/Łd 1387/10

Dnia 31 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii pisma 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K. N. kwotę 127,00 (sto dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta P. w oparciu o art. 74 § 2 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego odmówił K. N. wydania kopii pisma Kierownika Referatu Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta w P. wnioskującego o wydanie opinii prawnej oraz opinii prawnej z dnia 28 maja 2010 r., o które K. N. wystąpił jako strona postępowania znak: [...] o wydanie decyzji na rozbiórkę budynku usytuowanego na nieruchomości położonej w P. przy ul. A. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że K. N. był stroną postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...] decyzji nr [...] nakazującej rozbiórkę budynku o wskazanym znaku. Stosownie do art. 73 § 1 K.p.a. strona w każdym stadium postępowania administracyjnego ma prawo przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, zaś zgodnie z art. 73 § 2 K.p.a. strona ma prawo żądać wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów , o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. W ocenie organu I instancji, dokumenty, o wydanie których wnioskował K. N. nie były przedmiotem prowadzonego postępowania i nie stanowiły dowodu w sprawie dotyczącej pozwolenia na rozbiórkę. Opinie prawne sporządzone na wniosek pracownika organu są dokumentami wewnętrznymi, które nie podlegają udostępnieniu stronom postępowania ani osobom trzecim. Stanowisko zawarte w opinii prawnej z dnia 28 maja 2010 r. zostało przedstawione skarżącemu w piśmie z dnia 31 maja 2010 r. doręczonym w dniu 1 czerwca 2010 r. Po rozpatrzeniu zażalenia K. N. na powyższe postanowienie Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 74 § 2 K.p.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż opinie prawne sporządzone na wniosek pracowników są dokumentami wewnętrznymi, które organ posiada do własnego użytku. Nie podlegają zatem udostępnieniu stronom postępowania. Na postanowienie Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. N. domagając się jego uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu z przyczyn, które Sąd zobligowany był uwzględnić z urzędu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji (postanowienia), a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Może zatem dokonać oceny zaskarżonej decyzji (postanowienia) także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. W rozpoznawanej sprawie K. N. wniósł o wydanie mu z akt sprawy znak: [...] uwierzytelnionych odpisów dwóch dokumentów, tj. pisma Kierownika Referatu Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta w P. o wydanie opinii prawnej oraz opinii prawnej z dnia 28 maja 2010 r., sporządzonej przez radcę prawnego, a zatem złożył wniosek w trybie art. 73 § 2 K.p.a. Żądanie uwierzytelnienia odpisów lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (art. 73 § 2 K.p.a.) uzależnione jest od istnienia ważnego interesu strony. Należy podkreślić, że kwalifikator taki jest w przepisach Kodeksu Postępowania Administracyjnego wyjątkiem, a wystąpienie określonych skutków procesowych uzależnione jest na ogół od słusznego interesu strony. Ustalenie ważnego interesu strony należy do organu administracji publicznej prowadzącego daną sprawę, jednakże "oświadczenie strony powinno mieć dla określenia interesu strony podstawowe znaczenie" (J. Starościak (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks..., s. 110). "Strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony" (wyr. NSA z dnia 3 czerwca 1997 r., I SA/Łd 302/96, niepubl.). Ważnym interesem strony może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu wykorzystania w innych postępowaniach (wyr. NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Łd 770/96, niepubl.) – ( G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX 2010, wyd. III ). Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011 r. skarżący oświadczył, że sporne dokumenty znajdują się w aktach sprawy rozbiórkowej, zaś ich udostępnienie uzasadnia swoim ważnym interesem związanym z możliwością przeglądania akt tej spraw oraz sporządzania odpisów dokumentów. Do czasu wydania opinii prawnej organ negował bowiem jego uprawnienie w tym zakresie. Wniosek o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy złożony został na druku, w którym jako jego uzasadnienie skarżący wskazał fakt bycia stroną postępowania znak: [...]. Organ okoliczności tej nie negował, podobnie jak i faktu, iż sporne dokumenty znajdują się w aktach sprawy rozbiórkowej o wskazanym znaku. Rzeczą organu było zatem rozważenie, czy za ich udostępnieniem przemawia ważny interes strony, o czym organ winien pouczyć skarżącego w oparciu o art. 9 K.p.a. Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie, które zakończyło się wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć podlegało ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, stąd też wymóg przestrzegania tych zasad na każdym etapie postępowania i w toku wszelkich podejmowanych czynności. Organy obowiązane były zatem do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy tak, aby ustalić stan zgodny z rzeczywistością (art. 7, art. 77 K.p.a.). Wskazać również należy, iż w trakcie postępowania na organie ciążył obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym celu powinny one udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących tak przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957). Analizując sytuację zaistniałą w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania wskazać należy, że organy obu instancji nie dopełniły obowiązków nałożonych na nie mocą treści przepisu art. 9 K.p.a. Naruszenie obowiązku zawartego w tym przepisie daje zaś wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy organ stwierdza, iż strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem ich wystąpienia. W takim wypadku ma on bowiem wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać stronie na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji RP sposób rozumienia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1740/98, LEX nr 42031). Powyższe dotyczy zwłaszcza sytuacji, gdy strona taka nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. Zasada państwa prawa, jak i przepis art. 9 K.p.a., nakładają bowiem na organy administracji obowiązek czuwania nad tym, by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1476/97 LEX nr 34710). W rozpoznawanej sprawie organy nie pouczyły skarżącego o treści art. 73 § 2 K.p.a. nakładającego obowiązek wykazania ważnego interesu w udostępnieniu uwierzytelnionych kopii spornych dokumentów i nie wezwały do wykazania takiego interesu, a zatem jak już powyżej wskazano, uchybiły podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego. Uchybienie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, gdyż organ zobowiązany jest wydać stronie uwierzytelnione odpisy każdego dokumentu znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego, o ile przemawia za tym jej ważny interes. Wskazanie zatem przez stronę takiego interesu winno być przedmiotem wnikliwej analizy i rozważań organu, czego w rozpoznawanej sprawie brak. Z przytoczonych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił postanowienia organów obu instancji. O poniesionych przez skarżącego kosztach postępowania w kwocie 127 zł (100 zł wpis sądowy i 27 zł koszty dojazdu do Sądu ) orzeczono zgodnie z art. 200 powołanej ustawy.