II SA/Łd 140/25
WyrokWSA w Łodzi2025-06-17
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk, Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą przywrócenie sposobu zaopatrzenia w wodę i dopływu energii elektrycznej do budynku, stosując art. 66 ust. 1a Prawa budowlanego, w sytuacji gdy skarżący odciął dopływ mediów, a jednocześnie istnieją spory dotyczące własności infrastruktury?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się istotnych naruszeń przepisów proceduralnych, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności, organy nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego, w tym kluczowych decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, co uniemożliwiło weryfikację podstaw rozstrzygnięcia. Ponadto, kwestia odcięcia dopływu energii elektrycznej nie została należycie zbadana, a ustalenie stron postępowania było wadliwe. Sąd podkreślił, że choć odcięcie mediów przez skarżącego mogło wypełniać przesłanki z art. 66 ust. 1a Prawa budowlanego, to brak prawidłowego postępowania wyjaśniającego uniemożliwił merytoryczne rozstrzygnięcie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej B.L. przywrócenie sposobu zaopatrzenia w wodę i dopływu energii elektrycznej do budynku mieszkalno-usługowego. Skarżący B.L. odciął dopływ wody do lokali mieszkalnych, co zostało uznane przez organy nadzoru budowlanego za naruszenie art. 66 ust. 1a Prawa budowlanego. Skarżący kwestionował zasadność decyzji, podnosząc m.in. kwestie własności infrastruktury wodociągowej oraz brak ingerencji w substancję budynku. Organy utrzymały w mocy decyzję nakazową, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje z powodu istotnych naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi B. L. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2024 roku nr 319/2024 znak: WOP.7721.244.2024.KD w przedmiocie nakazu przywrócenia sposobu zaopatrzenia w wodę i dopływu energii do budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice z dnia 28 sierpnia 2024 roku, nr 48/2024, znak: WP.I.5140.38.2023; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego B. L. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR
Zaskarżoną decyzją z 5 grudnia 2024 r. nr 319/2024, znak: WOP.7721.244.2024.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania B.L., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice z 28 sierpnia 2024 r. nr 48/2024, znak: WP.I.5140.38.2023 w przedmiocie nakazu przywrócenia sposobu zaopatrzenia w wodę i dopływu energii elektrycznej.
Z akt sprawy wynika, że pismem z 7 grudnia 2023 r. E.K. i K. K., A.C. oraz J. i P.F. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice o interwencję w związku z nielegalnym i samowolnym odcięciem przez jednego ze współwłaścicieli budynku mieszkalnego przy ul. [...] [...] w S. - B.L., dopływu wody do lokali mieszkalnych. Autorzy pisma podnieśli, że od 2 grudnia 2023 r. są bez wody bieżącej, co utrudnia im funkcjonowanie. Do pisma załączyli wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach z 4 września 2017 r. sygn. akt I C 1160/16 w sprawie z powództwa P.F., J.F., A.W., K.R., F.U., którym zakazano pozwanemu B.L. instalowania urządzeń lub używania przedmiotów ograniczających lub odcinających kanalizację, wodę oraz CO dla nieruchomości przy ul. [...] na działkach nr ew. [...], [...], [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach z [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...].
W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych 7 grudnia 2023 r. na nieruchomości przy ul. [...] [...] w S., organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu kontroli woda do lokali była doprowadzona. Zgodnie z oświadczeniem A.C. woda została doprowadzona 6 grudnia 2023 r., poprzez montaż dodatkowej rury z pomieszczenia na parterze budynku. Roboty w tym zakresie zostały wykonane na zlecenie zarządcy obiektu. P.F. oświadczył, że B.L. od soboty 2 grudnia 2023 r. zakłada zawory na instalacjach i uniemożliwia korzystanie z bieżącej wody ciepłej i zimnej. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną.
14 grudnia 2023 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie odcięcia dopływu wody do lokali mieszkalnych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] [...] w S. oraz o wyznaczonych na 22 grudnia 2023 r. oględzinach nieruchomości.
W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych 22 grudnia 2023 r. organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu kontroli mieszkańcy Wspólnoty [...] [...] mają dostęp do wszystkich mediów. Według oświadczenia P.F., B.L. założył zawór na rurze prowadzącej wodę z kotłowni w budynku przy ul. . Następny zawór został założony wewnątrz budynku przy ul. [...] [...]. Zawór został założony na dodatkowym kolanie wyprowadzonym z pomieszczenia wspólnego do lokalu [...].L..
W trakcie kolejnych oględzin nieruchomości przy ul. [...] [...] w S. przeprowadzonych 24 stycznia 2024 r. PINB miasta Skierniewice ustalił, że w budynku przy ul. w lokalu usługowym A znajduje się instalacja zimnej wody. Według oświadczenia B.L. rurociąg techniczny PN 20 łączy instalację zimnej wody lokalu [...] z instalacją zimnej wody lokalu [...] w budynku [...] [...]. Na tym rurociągu został zainstalowany zawór PN 20. Rurociąg jest eksploatowany od 7 grudnia 2012 r. jako rurociąg techniczny, wybudowany po odcięciu dostawy wody rurociągiem technicznym PN 25 do budynku [...] [...]. Rurociąg techniczny został wyłączony z użytkowania 1 grudnia 2023 r. na skutek wypowiedzenia świadczenia usług transportowych urządzeniami przedsiębiorstwa B. Zawór w pomieszczeniu usługowym w budynku [...] w lokalu [...] odcina dopływ wody z instalacji do instalacji wewnętrznej lokalu [...] w budynku [...] [...]. B.L. nie wyraził zgody na wstęp do jego lokalu i uczestniczenie w oględzinach osobom powiadomionym przez organ nadzoru budowlanego. Oświadczył, że 1 grudnia 2023 r. zamknął zasuwę wodociągu Ø 50 na rurociągu PE [...] dedykowanym do budynku [...] [...]. Zarządca D. W. oświadczył, że po zamknięciu przez B.L. dopływu zimnej wody do budynku [...] [...] idącej z budynku , mieszkańcy Wspólnoty uruchomili dopływ wody z przyłącza wchodzącego do pomieszczenia technicznego Wspólnoty. B.L. wniósł o ustalenie osoby lub osób, które wykonały odłączenia złączki PE 40/1 1/4 od kolanka zaworu i króćca przyłączeniowego do wodomierza oraz dokonania samowolnego połączenia przyłącza PE-40 do instalacji zimnej wody w budynku [...] [...]. B.L. oświadczył, że PPHB "B." jest właścicielem sieci wodociągowej PE [...], zlokalizowanej na działce nr [...] wraz z uzbrojeniem i urządzeniami zainstalowanymi na tym wodociągu. Obecnie dostawa wody do lokali odbywa się poprzez montaż dodatkowej rury z pomieszczenia na parterze budynku [...] [...]. Podniósł także, że został pozbawiony dostępu do pomieszczenia gospodarczego w budynku [...] [...], w którym posiada udział w wysokości 58,6% tj. również w pomieszczeniu gospodarczym, w którym znajduje się węzeł ciepłej i zimnej wody. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową.
W piśmie z 13 marca 2024 r. B.L. przedstawił swoje stanowisko i załączył: pismo Prezydenta Miasta Skierniewice z 15 lutego 2024 r.; pismo Zakładu Wodociągów i Kanalizacji "W." Sp. z o.o. z 5 lutego 2024 r.; pisma Przedsiębiorstwa "B." do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] [...] z 17 października 2022 r., 11 września 2023 r., 29 września 2023 r., 13 listopada 2023 r. w przedmiocie wezwania do zapłaty oraz wypowiedzenia umowy na korzystanie z urządzeń PBH B. w przypadku niespełnienia żądanej wierzytelności; wycinek z mapy zasadniczej wykonanej 15 stycznia 2024 r. na fakt położenia (lokalizacji) opisanych urządzeń i stanu aktualnego uzbrojenia terenu; wypis z Ewidencji Środków Trwałych PBH B.. Ponadto wniósł o pozyskanie zeznań świadków na okoliczność robót budowlanych wykonanych na instalacji wewnętrznej zimnej wody i przyłączu wodociągowym w tym osoby zlecającej ich wykonanie, osoby wykonawcy, daty wykonania robót, stanu połączeń instalacyjnych sprzed ingerencji w rurociąg; istnienia umów na dostawę wody i odbiór ścieków oraz transport wody i ścieków urządzeniami PBH B..
Decyzją z 19 marca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice umorzył postępowanie w sprawie odcięcia dopływu wody do lokali mieszkalnych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] [...] w S.. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone mocą decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 21 maja 2024 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych 25 lipca 2024 r. PINB miasta Skierniewice ustalił, że w sprawie dostępu do wody i instalacji elektrycznej stan nie uległ zmianie od ostatniej kontroli dokonanej 24 stycznia 2024 r. B.L. zgłosił wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o informację uzyskaną od Prezydenta Miasta Skierniewice Wydział Geodezji i Katastru o ujawnieniu podmiotu - osoby władającej przyłączem wodociągowym PE 40 do budynku [...] [...] oraz sieci wodociągowej w działce [...], ujawnionych w geodezyjnej ewidencji uzbrojenia terenu (GESUT) prowadzonej przez ten Wydział oraz ewidencji ogólnopolskiej. B.L. oświadczył, że jest właścicielem (podmiotem władającym tymi urządzeniami - przyłącze i sieć wodociągowa) i stan ten nie uległ zmianie od kwietnia 2012 roku. Z uwagi na popełnienie przestępstwa przywłaszczenia mienia PBH B.L. wniósł o ustalenie w postępowaniu osób, które dokonały samowolnie podłączenia instalacji wewnętrznej ZW tego budynku do przyłącza PE 40 bez zezwolenia podmiotu władającego-PBH B. P.F., A.C., K.K. oświadczyli, że są współwłaścicielami przyłącza wody na budynku [...] oraz współwłaścicielami instalacji elektrycznej i kanalizacyjnej. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową.
Pismem z 1 sierpnia 2024 r. PINB miasta Skierniewice wystąpił do Urzędu Miasta Skierniewice, Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru o ujawnienie z bazy geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu podmiotu władającego: przyłączem wodociągowym PE 40 do budynku mieszkalno-usługowego usytuowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] [...] w S. oraz siecią wodociągową na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w S..
Wnioskiem z 12 sierpnia 2024 r. B.L. zwrócił się do organu pierwszej instancji o sprawdzenie legalności połączenia instalacji wewnętrznej zimnej wody budynku zlokalizowanej przy ul. [...] [...] z urządzeniami wodociągowymi (przyłączem wodociągowym PE 40 położonym na działce [...] i [...] oraz siecią wodociągową PE [...] na działce [...]), pod kątem samowolnego podłączenia instalacji budynku z siecią nie będącą we władaniu właściciela budynku i przedsiębiorstwa wodociągowego i w tym kontekście braku uzgodnienia co do użytkowania obiektów, nie będących substancją nieruchomości Wspólnoty Mieszkaniowej [...] [...] - w zakresie użytkowania przyłącza, i nie będących w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego ZWiK "W." Sp. z.o.o. z siedzibą w M., nieuprawnionej ingerencji w strukturę obiektu budowlanego w postaci przyłącza wodociągowego PE 40 poprzez usunięcie z jego składu dwóch zaworów kulowych o średnicy 1 i króćca dystansowego zainstalowanego w miejscu wodomierza; wystąpienia zagrożenia skażaniem mikrobiologicznym osiedlowej sieci wodociągowej PBH B. poprzez usunięcie zawrotu zwrotnego 1" z wewnętrznej instalacji zimnej wody budynku [...] [...].
Pismem z 13 sierpnia 2024 r. Prezydent Miasta Skierniewice poinformował organ szczebla powiatowego, że w bazie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu jako władający siecią wodociągową położoną na działce [...], jak również przyłączem wodociągowym do budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr ew. [...] wpisany jest PBH B.. W 2024 r. B.L. przedstawił dokumenty, z których wynikało, iż PBH B. był inwestorem sieci. Od Zakładu Wodociągów Kanalizacji W. uzyskano informację, że ww. sieci nie są własnością ZWiK, a jedynie z tych urządzeń zakład "korzysta". Ponadto, nie wykonuje się w stosunku do nich żadnych czynności eksploatacyjnych i napraw. Organ nie jest właściwy do przeprowadzania postępowania w celu oceny: kto i w jakim zakresie włada siecią.
Decyzją z 28 sierpnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice, na podstawie art. 66 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 725 z późn.zm. - dalej w skrócie "Pr. bud.") w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), nakazał B.L.:
1. Przywrócenie sposobu zaopatrzenia w wodę budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] [...] w S. do stanu zgodnego z rozwiązaniami przyjętymi w datach pozwoleń na użytkowanie: Nr 112/2011 z dnia 14.11.2011 r., Nr 113/2011 z dnia 14.11.2011 r., Nr 2/2021 z dnia 05.01.2021 r., Nr 3/2021 z dnia 05.01.2021 r.
2. Przywrócenie dopływu energii elektrycznej do części wspólnej w/w nieruchomości.
3. Wykonanie robót wymienionych w pkt 1 pod nadzorem osoby legitymującej się uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności.
W odwołaniu od powyższej decyzji B.L. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, na podstawie art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. lub w oparciu o art. 136 § 2 k.p.a. zlecenie organowi przeprowadzenia określonych czynności w celu ustalenia granic prawnych i faktycznych obiektów budowlanych wymienionych w decyzji oraz uprawnienia wnioskodawców do dostawy wody i odprowadzania ścieków. Wobec decyzji organu pierwszej instancji odwołujący podniósł zarzuty naruszenia: art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie przepisów prawa administracyjnego, budowlanego i cywilnego; art. 7, art. 7a, art. 8 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania; art. 75 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a., poprzez selektywny dobór dowodów z dokumentów postępowań prowadzonych przez ten organ i pominięcie dowodu z dokumentu w postaci pism Prezydenta Miasta Skierniewice z 13 sierpnia 2024 r., w którym wskazano osobę władającą urządzeniami wodociągowymi oraz dowodu z dokumentów zgłoszonych w sprawie (k. 12, 14, 15); art. 66 ust. 1a Pr. bud., poprzez jego nieuzasadnione użycie jako podstawy prawnej decyzji.
Zdaniem odwołującego, przyłącze wodociągowe nie jest elementem instalacji zimnej wody budynku [...] [...] i w konsekwencji składnikiem tej nieruchomości. Przyłącze wodociągowe jest odrębnym obiektem budowlanym, sklasyfikowanym jako rzecz ruchoma, a o jego statusie prawnym nie rozstrzyga Prawo budowlane, a Kodeks cywilny (art. 49 § 2, a nie art. 191). Prawnie jest on własnością Przedsiębiorstwa Budowlano-Handlowego B., stanowi jego mienie i środek trwały majątku oraz środek produkcji przy wykonywaniu usługi transportowej PKD; 49.50.B. Z racji wykonywanego obrotu gospodarczego urządzenie jest objęte ochroną zarówno na gruncie prawa administracyjnego, cywilnego, budowlanego. Z uwagi na brak ingerencji w instalacje budynku, postępowanie nakazowe organu pierwszej instancji jest bezprzedmiotowe. Po drugie, chybiony jest nakaz przywrócenia dopływu energii do części wspólnej budynku. Instalacja elektryczna w części wspólnej budynku nie posiada zasilania bezpośrednio z sieci przedsiębiorstwa energetycznego, a taki stan wynika z faktu, że warunki technicznego zasilenia tego budynku nie przewidują odrębnego przyłącza elektrycznego dla instalacji w części wspólnej. Zasilanie elektryczne tej instalacji odbywało się z przyłącza lokalowego na podstawie umowy zlecenia, ale z uwagi na zaległości w opłatach umowa została wypowiedziana w oparciu o art. 476 § 2 Kodeksu cywilnego. Po trzecie, nie ma podstawy faktycznej do nakazania robót budowlanych, ponieważ nie doszło do ingerencji w substancję nieruchomości (w częściach wspólnych budynku przy ul. [...] [...] czy działki gruntu [...]). Natomiast samowolne podłączenie instalacji zimnej wody tego budynku do urządzeń Przedsiębiorstwa Budowlano-Handlowego B. powinno zostać zbadane na gruncie przepisów Prawa budowlanego i administracyjnego.
Powołaną na wstępie decyzją z 5 grudnia 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Motywując rozstrzygnięcie organ odwoławczy odwołał się do regulacji art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2, art. 61 ust. 1, art. 62 ust. 1 pkt 4a, art. 66 ust. 1a Pr. bud., a następnie wyjaśnił, że przepis art. 66 ust. 1a Pr. bud. został wprowadzony do ustawy Prawo budowlane nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Uzasadnienie do tego projektu nie posiada odniesień do prawa budowlanego, a przede wszystkim do przepisów prawa karnego, ale cele i uzasadnienie likwidacji tych stanów uznanych przez prawodawcę za negatywne, można jak najbardziej odnosić do przepisu, który ta nowela wprowadziła do ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu do nowelizacji ustawy wskazano: "przedmiotem niniejszej nowelizacji jest zmiana art. 191 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, który penalizuje zachowania polegające na stosowaniu przemocy wobec osoby lub stosowaniu groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia". Obserwować można powszechne bezkarne zachowania takie jak: wyłączanie prądu lub ogrzewania, odcinanie dostępu do wody, wyjmowanie okien, zamurowywanie wejścia do mieszkania czy zamykanie pomieszczeń na kłódkę. Bez wątpienia, fundamentalnym "ratio legis" tak uchwalonych przepisów była ochrona nękanych lokatorów oraz walka z procederem tzw. czyścicieli kamienic polegającym na zmuszaniu ich do dobrowolnego wyprowadzania się z budynku, często umyślnie uszkadzanego, by jego stan techniczny utrudnił bądź uniemożliwił dalsze w nim zamieszkiwanie.
Organ odwoławczy podkreślił, że sama konstrukcja art. 66 ust. 1a Pr. bud. służy także realizacji celów, o których mowa w cytowanym fragmencie. Mowa w niej mianowicie o nieuzasadnionej ingerencji w substancję budowlaną, które uniemożliwiają lub utrudniają użytkowanie budynku do celów mieszkalnych oraz o uprawnieniach organu nadzoru budowlanego do nakazywania bezzwłocznego usunięcia skutków tych ingerencji. Konsekwencją tak sformułowanego przepisu jest uznanie, że adresatem nakazów wynikających z art. 66 ust. 1a Pr. bud. nie może być dowolny podmiot, ale ten podmiot, który dopuścił się niedozwolonej ingerencji w substancję budynku. Przeciwny pogląd wypaczałby jasną intencję, jaką kierował się ustawodawca nowelizując przepisy i wprowadzając do ustawy tą właśnie regulację. Przepis art. 66 ust. 1a Pr. bud., stanowiący podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, odnosi się do obiektów budowlanych użytkowanych do celów mieszkalnych. W istocie będzie on znajdował zastosowanie do obiektów budowlanych, w których znajdują się lokale mieszkalne. Regulacja ta jest skorelowana z art. 62 ust. 1 pkt 4a Pr. bud. Decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1a podlega natychmiastowemu wykonaniu i może zostać ogłoszona ustnie. Niezastosowanie się przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego do niniejszej decyzji, w terminie w niej określonym, stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny (art. 93 pkt 12 Pr. bud.). Art. 62 ust. 1 pkt 4a Pr. bud. stanowi część szczególnej regulacji rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, określającej obowiązki podmiotów w zakresie utrzymania obiektów budowlanych. Co do zasady bowiem obowiązki takie spoczywają na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego.
Jak stwierdził organ odwoławczy z akt sprawy wynika, że budynek mieszkalny przy ul. [...] w S. jest użytkowany na podstawie kilku decyzji administracyjnych:
- decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 112/2011 z dnia 14.11.2011 r., którą udzielono P.B.H. B. pozwolenia na użytkowanie segmentu [...] budynku mieszkalno-usługowego w części mieszkalnej;
- decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 113/2011 z dnia 14.11.2011 r., którą udzielono E.L. i B.L. pozwolenia na użytkowanie segmentów [...] i [...] budynku mieszkalno-usługowego w części mieszkalnej;
- decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 2/2021 z dnia 05.01.2021 r., którą udzielono pozwolenia na użytkowanie lokalu użytkowego [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlok. na działce nr ew. [...] (obr. [...]) przy ul. [...];
- decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 3/2021 z dnia 05.01.2021 r., którą udzielono pozwolenia na użytkowanie lokalu użytkowego [...] i lokalu użytkowego [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlok. na działce nr ew. [...] (obr. [...]) przy ul. [...] A.
Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie korzysta z domniemania jej prawidłowości i jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod względem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego.
Według organu drugiej instancji, w rozpatrywanej sprawie doszło do spełnienia przesłanki z art. 66 ust. 1a Pr. bud. tj. do ingerencji lub naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych, a sprawcą tych działań jest B.L. Za takie działania należy uznać pozbawienie pozostałych mieszkańców lokali mieszkalnych dostępu do wody bieżącej poprzez zakładanie zaworów na instalacjach, oraz odcięcie energii elektrycznej do części wspólnej budynku - w tym brakiem oświetlenia klatki schodowej. Jednocześnie B.L. nie ukrywał w żaden sposób, że jego działanie obliczone na odcięcie lokatorom dostępu do wody i energii elektrycznej do części wspólnej było działaniem represyjnym, odwetowym wobec uczestników w związku z istniejącym sporem między nim a pozostałymi współwłaścicielami budynku, oraz brakiem płatności - jako właścicielowi infrastruktury wodociągowej oraz posiadaczowi instalacji elektrycznej - za korzystanie z niej. Taki charakter z pewnością obejmuje dyspozycja art. 66 ust. 1 Pr. bud.
Organ odwoławczy nadmienił, że norma prawna zawarta w art. 66 ust. 1 oraz ust. 1a Pr. bud. jest tak skonstruowana, że jeżeli wystąpi jedna z czterech przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 Pr. bud., bądź przesłanka wskazana w ust. 1a tego artykułu, uzasadniona jest ingerencja organu nadzoru budowlanego, a decyzje wydawane na podstawie art. 66 Pr. bud. stanowią decyzje związane. Jeśli wystąpi zatem choć jedna z przesłanek, organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony, lecz obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Adresatem tych nakazów nie może być dowolny podmiot ale ten podmiot który dopuścił się niedozwolonej ingerencji w substancję budynku. Przeciwny pogląd wypaczałby jak się wydaje jasną intencję jaką kierował się ustawodawca nowelizując przepisy i wprowadzając do ustawy tą właśnie regulację. Jak wskazał w treści zaskarżonej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego: "z treści protokołów i załączników graficznych wynika, że zgodnie z wolą wnioskodawców P.B.H. B. oraz E.L. i B.L. udzielono pozwoleń na użytkowanie poszczególnych części obiektu, tj. segmentów [...],[...],[...] zapewniając ich zaopatrzenie w wodę poprzez trzy przyłącza wodociągowe włączone do sieci zrealizowanej na podstawie pozwolenia na budowę Nr 2[...]/2002 z dnia 2 lipca 2002 r. Z akt sprawy wynika dodatkowo, że Prezydent Skierniewic wydał 2 lipca 2002 r. decyzję Nr 2[...]/2002, którą zatwierdził projekt budowlany i wydał decyzję o pozwoleniu na budowę P.B.H. B., obejmującego budowę sieci wodociągowej z przyłączami oraz sieć kanalizacji sanitarnej z przyłączami do segmentów mieszkalnych w zabudowie szeregowej lok. S., ul. [...], nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Kwestia znajdowania się w ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa B. sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz przyłączy wodociągowych - według ŁWINB - pozostaje poza zakresem oceny organów nadzoru budowlanego, ponieważ budynek został dopuszczony do użytkowania w związku z zapewnieniem poszczególnym częściom segmentów budynku [...] w S. zaopatrzenia w wodę oraz kanalizację. Ponadto, z akt sprawy wynika, że kwestia własności wobec przyłącza wodociągowego oraz sieci wodociągowej jest przedmiotem sporów sądowych pomiędzy przedsiębiorstwem prywatnym a magistratem miasta Skierniewice (w tym ZWiK w Skierniewicach) a także roszczenia do nich mają współwłaściciele budynku mieszkalnego [...] segmenty [...],[...],[...]. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że B.L. miał już postępowania sądowe, w tym postępowanie karne dotyczące odcinania właścicieli lokali mieszkalnych w wybudowanych przez siebie budynkach (wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach sygn. akt [...] z [...] kwietnia 2018 r. uznający go winnym za odcinanie odpływu ścieków do miejskiej spółki kanalizacyjnej). Również w toku postępowania w sprawie cywilnej, Sąd Rejonowy w Skierniewicach orzeczeniem z 4 września 2017 r. sygn. akt I C1160/16 w sprawie z powództwa P.F., J.F., A.W., K.R., F.U., zakazał pozwanemu B.L. instalowania urządzeń lub używania przedmiotów ograniczających lub odcinających kanalizację, wodę oraz CO dla nieruchomości przy ul. [...] na działkach o nr ew. [...], [...],[...].
Powyższe orzeczenia sądowe, choć nie związane bezpośrednio z przedmiotem analizowanego postępowania, wskazują, że działanie B.L. nie ma charakteru incydentalnego, a jest działaniem powtarzającym się, o określonym celu, w dodatku ze znamionami działania z premedytacją. Jednocześnie nie można pominąć okoliczności natury faktycznej, iż lokatorzy dokonali instalacji w pomieszczeniu technicznym dodatkowej rury umożliwiającej dostarczanie wody do ich lokali mieszkalnych. Należy to uznać za działanie o charakterze prowizorycznym i tymczasowym, wynikającym z zaistniałych okoliczności. Nie ma wątpliwości, że działania B.L. choć finalnie nie uniemożliwiły, to nadal utrudniają użytkowanie budynku do celu mieszkalnego zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w projekcie budowlanym i decyzji o pozwoleniu na budowę, a poprzedni stan rzeczy nie został do dnia wydania zaskarżonej decyzji przywrócony, zatem spełniona jest alternatywa w przesłance z art. 66 ust. 1a Pr. bud. "uniemożliwienia lub utrudniania użytkowania budynku do celów mieszkalnych".
Jak zauważył Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, B.L. prezentując swoje stanowisko w toku postępowania powoływał się kilkukrotnie na przepisy prawa cywilnego, które mają zapewniać mu ochronę jego interesów prawnych w sposób szerszy i bardziej efektywny niż przewidują to regulacje Prawa budowlanego. Choć organy nadzoru budowlanego jako organy administracji publicznej nie dokonują co do zasady analizy zgodności podejmowanych działań w zakresie prawa cywilnego, a jedynie w zakresie zgodności z prawem administracyjnym materialnym oraz formalnym, to wskazać trzeba na obowiązujący art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1061 z późn.zm.), zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Nadto, w świetle regulacji wynikających z ustawy Prawo budowlane poza zakresem zainteresowania organów nadzoru budowlanego pozostają powody z jakich dokonano odłączenia instalacji wodociągowej czy też elektrycznej w lokalach mieszkalnych oraz części wspólnej przedmiotowego budynku. Podstawowym warunkiem zastosowania art. 66 ust. 1a Pr. bud. jest jedynie stwierdzenie skutku (nie zaś przyczyny) w postaci uniemożliwiania lub znacznego utrudnienia użytkowania obiektu albo jego części do celów mieszkalnych i to niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy. Poza sferą zainteresowania organów nadzoru budowlanego pozostaje zaś sprawa rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami z tytułu nieregulowania opłat, czy też kwestie ich sporów sądowych w zakresie naruszenia posiadania oraz stosunków własnościowych. Działania, które są podejmowane przez organy administracji publicznej nie stoją na przeszkodzie podejmowaniu przez prywatne podmioty innych działań w związku z wyrządzoną szkodą na gruncie prawa cywilnego.
Organ drugiej instancji odnosząc się do kwestii dostępu do energii elektrycznej wskazał na art. 4j ust. 3-3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 266 z późn.zm.). Wypowiedzenie umowy przez obiorcę końcowego, na podstawie której przedsiębiorstwo energetyczne dostarcza temu odbiorcy paliwa gazowe lub energię w formie złożonego do przedsiębiorstwa energetycznego pisemnego oświadczenia, prowadzi niewątpliwie do naruszenia zasad określonych w art. 5 ust. 2 Pr. bud. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a Pr. bud., poprzez zaniechanie zapewnienia mieszkańcom tego budynku warunków użytkowych zgodnych z przeznaczeniem budynku w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną części wspólnej budynku, jakim jest klatka schodowa.
Wobec poczynionych ustaleń ŁWINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ II instancji nie podzielił również zarzutów odwołania i zaprezentowanej argumentacji, co szeroko uzasadnił w uzasadnieniu niniejszej decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi B.L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 29 k.p.a., poprzez błędne zaliczenie Wspólnoty Mieszkaniowej [...] wraz z jej reprezentacją przez D.W. do podmiotów będących stroną prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego;
- art. 109 § 1 k.p.a., poprzez doręczenie decyzji podmiotowi niebędącemu stroną postępowania;
- art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i finalnie nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania;
- art. 80 k.p.a., z uwagi na brak oceny opartej na całokształcie materiału dowodowego;
- art. 138 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady przejęcia całej sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy,
a w konsekwencji
- art. 104 § 2 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty w zakresie zarzutów oraz uwag zgłoszonych w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji;
- art. 107 § 1 pkt 3 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędy w ustaleniu faktów i wadliwe uzasadnienie prawne.
Autor skargi wniósł nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
1. Postanowienia Sądu Rejonowego w Skierniewicach z [...] września 2023 r. na fakt popełnienia przez organ II instancji błędu co do zaliczenia Wspólnoty Mieszkaniowej wraz z jej reprezentacją przez D.W. do grona podmiotów będących stroną postępowania, (co do osoby - Wspólnoty, uczestników i osoby zarządcy),
2. Warunków przyłączenia Nr 2728/RE02/2010 z 12 marca 2010 r. i Umowy o przyłączenie do sieci dystrybucyjnej Nr 2728/02/2010 z 24 lutego 2012 r. na fakt nieistnienia przyłącza elektrycznego do części wspólnej budynku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] [...] w S. na działce [...] (brak warunków przyłączenia części wspólnej, umowy o przyłączenie, projektu i wykonania takiego urządzenia),
3. uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Skierniewicach z 9 listopada 2022 r. w sprawie I C 263/21 na fakt posiadania prawa własności urządzeń przesyłowych w postaci sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, i przyłączy usytuowanych na działce o nr [...] przez Przedsiębiorstwo Budowlano Handlowe B., bezsporności tego faktu oraz rozstrzygnięcia sporu w tym zakresie w postępowaniu przed Sądem.
Zdaniem skarżącego, błędy organu drugiej instancji są konsekwencją: nieznajomości prawa budowlanego przejawiającej się zaliczeniem przyłącza wodociągowego do instalacji wodociągowej budynku i substancji budynku a finalnie rzekomej w nią ingerencji przez skarżącego; bezkrytycznego przyjęcia stanowiska wnioskodawców w brzmieniu "Pan F., Pani C., Pan K. oświadczają, iż wszyscy oni są współwłaścicielami przyłącza wody na budynku [...] ..." oraz nie wyjaśnienie sprzeczności tego oświadczenia z dowodami z załączonych dokumentów (w tym umów i informacji urzędowych); zignorowania dowodu z dokumentów - pism Prezydenta Miasta Skierniewice informujących o osobie władającej sieciami wodociągowymi i kanalizacyjnymi w obrębie osiedla mieszkaniowego oraz przyłączami do budynku Wspólnoty [...] [...]; ignorowania uprawnień małych przedsiębiorców do prawa własności, posiadania i użytkowania urządzeń przesyłowych w zakresie nie objętym regulacją ustawową, całkowitego braku czynności organu w ustaleniu stanu faktycznego przyłącza elektrycznego do części wspólnej budynku wspólnoty.
Skarżący podniósł, że zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w Skierniewicach w sprawie I C 263/21 B.L. jest właścicielem sieci wodno-kanalizacyjnej, zlokalizowanej wewnątrz osiedla w Skierniewicach, obręb nr 5 w pasie drogowym ul. [...] i dalszej części na posesjach oznaczonych numerami porządkowymi [...],[...] i [...]. Przedsiębiorstwo Budowlano Handlowe B. jest podmiotem władającym sieciami i przyłączami omawianymi w przedmiotowej sprawie. W kwestii instalacji elektrycznej skarżący zauważył, że w części wspólnej budynku [...] [...] nie jest ona zasilana przez indywidualne przyłącze elektryczne bezpośrednio z sieci przedsiębiorstwa energetycznego ponieważ limit mocy przyłączeniowej pozostający do dyspozycji w chwili wydawania warunków przyłączenia nie pozwalał na zaopatrzenie wszystkich przewidzianych podmiotów (lokali i części wspólnych traktowanych jako odrębne). Z ustalonego limitu mocy przyłączeniowej dostępnego w owym czasie (48 kW) udało się przyłączyć 8 z 9 lokali wyodrębnionych w zespole 3 segmentów w zabudowie szeregowej. To zdecydowało o zasileniu instalacji elektrycznej w części wspólnej z przyłącza lokalowego (lokalu usługowego) i rozliczanie zużycia na zasadzie "pod licznika", na podstawie umowy zlecenia pomiędzy właścicielem lokalu [...] Wspólnotą. Taki stan funkcjonuje do chwili obecnej a zaprzestanie dostawy prądu wynika z zaległości Wspólnoty w opłatach narosłych od 2016 r. (dowód: - Warunki przyłączenia Nr [...] z dnia 12.03.2010 i Umowa o przyłączenie do sieci dystrybucyjnej Nr [...] z dnia 24.02.2012.). Autor skargi stwierdził także, że nie miała miejsca ingerencja skarżącego w substancję budynku Wspólnoty [...] [...] (w instalację wodociągową budynku i instalację elektryczną w części wspólnej) ponieważ przyłącza tych mediów nie są częścią instalacji budynku, a jako rzeczy ruchome nie należą do substancji nieruchomości. Wspólnota [...] [...] nie ma i nie miała do nich uprawnień właścicielskich lub posiadania zależnego. W tym zakresie postępowanie administracyjne powinno być umorzone, jak w decyzji z 19 marca 2024 r. Miała natomiast miejsce ingerencja Wspólnoty [...] [...] w substancję przyłącza wodociągowego Przedsiębiorstwa Budowlano Handlowego B. i tylko w takim zakresie postępowanie organu nadzoru budowlanego powinno być prowadzone.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 10 marca 2025 r. skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Na rozprawie 17 czerwca 2025 r. skarżący poparł skargę i wniósł o dołączenie do akt sprawy pisma z 7 grudnia 2012 r. skierowanego przez firmę skarżącego do ZWiK "W." Sp. z o.o. w S. Skarżący podtrzymał również wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie czy organ prawidłowo nakazał na B.L., pkt 1 - przywrócenie sposobu zaopatrzenia w wodę budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] [...] w S. do stanu zgodnego z rozwiązaniami przyjętymi w datach pozwoleń na użytkowanie: Nr 112/2011 z dnia 14.11.2011 r., Nr 113/2011 z dnia 14.11.2011 r., Nr 2/2021 z dnia 05.01.2021 r., Nr 3/2021 z dnia 05.01.2021 r.; pkt 2 - przywrócenie dopływu energii elektrycznej do części wspólnej w/w nieruchomości; pkt 3 - wykonanie robót wymienionych w pkt 1 pod nadzorem osoby legitymującej się uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności.
Punktem wyjścia do rozpoczęcia rozważań w tym zakresie winny być przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 725 z późn.zm. - dalej w skrócie "Pr. bud."). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2 Pr. bud. obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników. Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Urządzeniami budowlanymi, w rozumieniu art. 3 pkt 9 Pr. bud., są urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Po myśli art. 62 ust. 1 pkt 4a Pr. bud. obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli w przypadku zgłoszenia przez osoby zamieszkujące lokal mieszkalny znajdujący się w obiekcie budowlanym o dokonaniu nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszeń, powodujących, że nie są spełnione warunki określone w art. 5 ust. 2.
Zgodnie zaś z art. 66 ust. 1a Pr. bud, stanowiącym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie skutków ingerencji lub naruszeń lub przywrócenie stanu poprzedniego. Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie.
Przepis art. 66 ust. 1a Pr. bud. został wprowadzony do obowiązującego porządku prawnego z dniem 7 stycznia 2016 r., na mocy art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2015 r., poz. 1549 - dalej w skrócie "ustawa nowelizująca"). Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej wynika, że jej przedmiotem jest zmiana przepisu art. 191 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553, z późn. zm.), który penalizuje zachowania polegające na stosowaniu przemocy wobec osoby lub stosowaniu groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia. Przytoczona regulacja znalazła się w kręgu zainteresowania Rzecznika Praw Obywatelskich, który zajmował się problemem zachowania polegającego na wywieraniu przymusu na osobę za pośrednictwem oddziaływania na rzecz w kontekście praktyk stosowanych przez właścicieli kamienic, mających na celu zmuszenie lokatorów do opuszczenia mieszkań. Obserwowane są bowiem powszechnie bezkarne zachowania, takie jak: wyłączanie prądu lub ogrzewania, odcinanie dostępu do wody, odbieranie kluczyków do samochodu, wyjmowanie okien, zamurowywanie wejścia do mieszkania czy zamykanie pomieszczeń na kłódkę. Właściciele mieszkań pragnąc wymusić ich opuszczenie przez lokatorów, dopuszczają się zalewania mieszkań, dewastowania budynku, zanieczyszczania oraz niszczenia jego części wspólnych np. poprzez usuwanie drzwi i okien. Efektem obowiązywania przepisu art. 191 § 1 k.k. jest bezradność osób, wobec których działania takie są podejmowane oraz niemożność zwrócenia się do Policji o podjęcie interwencji, gdyż znamiona określające czynność sprawczą przestępstwa zmuszania do określonego zachowania nie obejmują już tego typu zachowań (w przeciwieństwie do wcześniej obowiązującej w tym zakresie regulacji art. 167 Kodeksu karnego z 1969 r.). Zdepenalizowane zachowania noszące często znamiona znacznej społecznej szkodliwości, nie stanowiąc przestępstwa, pozostawiają ich ofiarę (lokatora, współlokatora, byłego małżonka) bez wsparcia państwa, pomimo zapewnionej Konstytucją ochrony praw i wolności człowieka i obywatela. Obserwowany w dzisiejszych czasach rozwój form życia społecznego i relacji międzyludzkich powoduje zmniejszenie użycia przymusu bezpośredniego (siły fizycznej) na rzecz rozwijających się różnorakich form presji psychologicznej, czasem bardziej istotnej niż użyta siła (tzw. "odmaterializowanie" pojęcia przemocy). Sprawcy takich działań przy użyciu małego nakładu sił mogą niewspółmiernie silnie oddziaływać psychicznie na wolność wyboru ofiary. Postępowanie z rzeczą w celu zmuszenia pokrzywdzonego do określonego działania, znoszenia lub zaniechania polega właśnie na wywołaniu określonych przeżyć psychicznych. Siła tego oddziaływania może osiągać takie nasilenie, że powinna, zdaniem Senatu prowadzić do ustanowienia odpowiedniej reakcji prawnokarnej. W efekcie osoby, które nie zawsze są uprawnionymi w ramach stosunku cywilnego, nawet nie wywiązując się ze swoich obowiązków, powinny być w trakcie trwania, czasem przez wiele lat, spornego stosunku prawnego traktowane w sposób spełniający standardy zachowania oczekiwane w rozwiniętym społeczeństwie, a państwo winno stać na straży utrzymania, a czasem nawet wymuszenia tych standardów. Uznając, że dotychczasowa ochrona cywilnoprawna nie stanowi dostatecznej ochrony praw, projektodawca uznał, że czyny polegające na zmuszaniu danej osoby do działania pod przymusem wywołanym oddziaływaniem na rzecz może cechować taki ładunek społecznej szkodliwości, który uzasadnia reakcję prawnokarną państwa.
Przywołane wyżej uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej co prawda nie ma odniesień do prawa budowlanego lecz do prawa karnego, niemniej jednak - w przekonaniu Sądu - cele i uzasadnienie likwidacji tych stanów uznanych przez ustawodawcę za negatywne można odnosić do przepisu art. 66 ust. 1a Pr. bud, który ustawa nowelizująca wprowadziła do ustawy Prawo budowlane. Nadmienić w tym miejscu trzeba, że konsekwencją wspomnianej ustawy nowelizującej jest również zmiana art. 62 ust. 1 Pr. bud., polegająca na dodaniu cytowanego na wstępie rozważań punktu 4a. Jak podkreśla się w piśmiennictwie przepis art. 66 ust. 1a Pr. bud. ma szczególny charakter, stanowi bowiem część pakietu przepisów mających na celu ochronę lokatorów przez bezprawną dewastacją budynków, w których mieszkają (vide: Prawo budowlane. Komentarz pod red. D. Sypniewskiego, R. Godlewskiego, M. Gossa, J. Góralskiego, W.Ł. Gunia - Lex). W istocie przepis ten będzie miał zastosowanie do obiektów budowlanych, w których znajdują się lokale mieszkalne. Regulacja ta skorelowana jest z art. 62 ust. 1 pkt 4a Pr. bud. Decyzja wydawana na podstawie ust. 1a podlega natychmiastowemu wykonaniu i może zostać ogłoszona ustnie. Niezastosowanie się przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego do niniejszej decyzji w terminie w niej określonym, stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny (vide: A. Despot-Mładanowicz w Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, pod red. A. Glinieckiego, Z. Kostki, A. Ostrowskiej, W. Pająka - Lex).
W ocenie Sądu, decyzja wydawana, na podstawie art. 66 ust. 1a Pr. bud., ma charakter związany, co wynika z użytego w nim kategorycznego zwrotu "organ (...) nakazuje". Oznacza to, że w sytuacji wystąpienia chociażby jednej z przesłanek określonych w przywołanym przepisie, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany, a nie uprawniony, do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Ustawodawca określając przesłanki, których wystąpienie uzasadnia podjęcie przez organ rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ust. 1a Pr. bud. posłużył się zwrotami nieostrymi, co daje organowi orzekającemu pewną swobodę oceny, czy stwierdzony stan obiektu budowlanego podlega regulacji rozważanego przepisu. Celem art. 66 ust. 1a Pr. bud. jest bowiem ochrona substancji mieszkaniowej przez niedozwoloną ingerencję, która to ingerencja uniemożliwia lub znacznie utrudnia dotychczasowe użytkowanie obiektu budowlanego do celów mieszkalnych. Słowo "ingerencja" oznacza w tym wypadku naruszanie jakiegoś zastanego stanu rzeczy (por. słownik SJP). Natomiast "przywrócenie stanu poprzedniego" winno oznaczać stan, w jakim przekazano budynek mieszkalny do użytkowania.
W toku postępowania prowadzonego w trybie art. 66 ust. 1a Pr. bud. organy nadzoru budowlanego zobligowane są przede wszystkim działać na podstawie przepisów prawa, stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 6 k.p.a. - zasada praworządności i art. 7 k.p.a. - zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli). Zgodnie z zasadą zaufania do władzy publicznej, o której stanowi art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy powinny ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Jako dowolne należy traktować więc ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie kompletnego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Wyniki poczynionych przez organy w toku postępowania ustaleń winny zostać zobrazowane w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Mianowicie, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, na których się oparły, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Godzi się wobec tego wyjaśnić, że Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka "na podstawie akt sprawy". Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd administracyjny przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Natomiast naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną, np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy.
Mając na względzie poczynione dotychczas uwagi natury ogólnej Sąd, po lekturze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego za prawidłowe i niebudzące jakichkolwiek zastrzeżeń uznał ustalenia organów obu instancji w zakresie odcięcia przez skarżącego dopływu wody do budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] [...] w S.. Wynika z nich bowiem, iż od 2 grudnia 2023 r. lokale mieszkalne współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] w S. zostały pozbawione dostępu do bieżącej wody, poprzez założenie przez skarżącego B.L. zaworów (odcinających) na rurze prowadzącej wodę w kotłowni w budynku oraz wewnątrz budynku przy ul. [...] [...]. W budynku przy ul. w lokalu usługowym A znajduje się bowiem instalacja zimnej wody. Jak przyznał w toku postępowania wyjaśniającego sam skarżący, z dniem 1 grudnia 2023 r. nastąpiło wyłączenie z użytkowania rurociągu technicznego PN 20 łączącego instalację zimnej wody w lokalu [...] z instalacją zimnej wody w lokalu [...] w budynku przy ul. [...] [...]. Na tym rurociągu został zainstalowany zawór PN 20. Rurociąg był eksploatowany od 7 grudnia 2012 r., jako rurociąg techniczny, wybudowany po odcięciu dostawy wody rurociągiem technicznym PN 25 do budynku [...]. Powodem wyłączenia rurociągu technicznego z użytkowania jest, co wielokrotnie podkreślał w toku kontrolowanego postępowania skarżący, wypowiedzenie świadczenia usług transportowych przedsiębiorstwa B.. Według oświadczenia skarżącego, 1 grudnia 2023 r. zamknął on zasuwę wodociągu Ø 50 na rurociągu PE [...] dedykowanym do budynku przy ul. . Po zamknięciu dopływu zimnej wody do budynku przy ul. [...] [...] idącej z budynku przy ul. , mieszkańcy Wspólnoty przy ul. [...] [...] uruchomili dopływ wody z przyłącza wchodzącego do pomieszczenia technicznego Wspólnoty. Obecnie dostawa wody odbywa się poprzez montaż dodatkowej rury z pomieszczenia na terenie budynku [...] [...]. Świadczą o tym dobitnie: protokół z czynności kontrolnych z 7 grudnia 2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, protokół z oględzin z 22 grudnia 2023 r., protokoły z oględzin z 24 stycznia 2024 r. i z 25 lipca 2024 r. wraz z dokumentacją fotograficzną. W sprawie nie budzi wobec tego wątpliwości, że podjęte przez skarżącego działania w zakresie odcięcia dopływu wody do lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...] [...] w S. wypełniają dyspozycję art. 66 ust. 1a Pr. bud. Nie są one bowiem uzasadnione względami technicznymi bądź użytkowymi, a ich kluczowym i zasadniczym celem jest uniemożliwienie lub znaczne utrudnianie użytkowania budynku do celów mieszkalnych. W rozpatrywanej sprawie niebagatelne znaczenie ma również fakt, że działania skarżącego nie mają charakteru incydentalnego a, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, powtarzający się. Celem tych działań, nieukrywanym zresztą przez samego skarżącego, jest odwet i wywarcie presji na mieszkańcach i współwłaścicielach budynku mieszkalnego przy ul. [...] [...] w związku z istniejącym sporem pomiędzy nim a pozostałymi współwłaścicielami budynku oraz brakiem płatności, jako właścicielowi infrastruktury wodociągowej oraz posiadaczowi instalacji elektrycznej, za korzystanie z niej. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej zalega prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach I Wydział Cywilny z 4 września 2017 r. o sygn. akt I C 1160/16 wydany w sprawie z powództwa P.F., J.F., A.W., K.R., F. U. przeciwko B.L. o naruszenie posiadania, zakazujący pozwanemu instalowania urządzeń lub używania przedmiotów ograniczających lub odcinających kanalizację, wodę oraz CO dla nieruchomości przy ul. [...] na działkach o numerach ewidencyjnych gruntu [...], [...], [...] oraz prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach [...] Wydział Karny z [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...] uznający skarżącego winnym zarzucanych mu czynów w związku z odcinaniem odpływu ścieków do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Sądowi również z urzędu wiadomo w związku ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 1237/13, zakończoną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 lutego 2014 r. oddalającym skargę B.L. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 3 października 2013 r. nr 380/2013 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykonania robót budowlanych oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 1359/14 oddalającym skargę kasacyjną B.L. od powyższego wyroku, iż skarżący podejmował analogiczne jak w sprawie niniejszej działania podlegające na zamknięciu zasuwy na przyłączu wodociągowym do budynków przy ul. [...] [...],[...],[...] i [...] w rezultacie czego Zakład Wodociągów i Kanalizacji W. Sp. z o.o. z siedzibą w M. wybudował nowy rurociąg zapewniający mieszkańcom dostęp do wody.
Zgodzić się również trzeba z organem odwoławczym, że choć finalnie działania skarżącego nie uniemożliwiły użytkowania budynku przy ul. [...] [...], ponieważ lokatorzy zainstalowali w pomieszczeniu technicznym dodatkową rurę umożliwiającą dostarczanie wody do ich lokali mieszkalnych, to jednak w istotnym stopniu utrudniają one użytkowanie budynku do celów mieszkalnych zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w projekcie budowlanym i decyzji o pozwoleniu na budowę, a wobec faktu, że poprzedni stan rzeczy nie został przywrócony do dnia wydania decyzji, zasadnym stało się zastosowanie art. 66 ust. 1a Pr. bud.
W ocenie Sądu, orzeczony w punkcie 1 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Skierniewice, a następnie zaaprobowany przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi nakaz przywrócenia sposobu zaopatrzenia w wodę budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] [...] co do zasady uznać należy za prawidłowy. Niemniej jednak wskazanie w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji, iż ma być to stan zgodny z rozwiązaniami przyjętymi w datach wydania czterech szczegółowo określonych decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, których co wyraźnie umknęło uwadze organów orzekających, próżno poszukiwać w materiale aktowym sprawy czyni gołosłownym ich ustalenia, że budynek mieszkalny przy ul. [...] w S. jest użytkowany na podstawie: decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 112/2011 z dnia 14.11.2011 r., którą udzielono P.B.H. B. pozwolenia na użytkowanie segmentu [...] budynku mieszkalno-usługowego w części mieszkalnej; decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 113/2011 z dnia 14.11.2011 r., którą udzielono E.L. i B.L. pozwolenia na użytkowanie segmentów B i C budynku mieszkalno-usługowego w części mieszkalnej; decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 2/2021 z dnia 05.01.2021 r., którą udzielono pozwolenia na użytkowanie lokalu użytkowego [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlok. na działce nr ew. [...] (obr. [...]) przy ul. [...]; decyzji PINB miasta Skierniewice Nr 3/2021 z dnia 05.01.2021 r., którą udzielono pozwolenia na użytkowanie lokalu użytkowego [...] i lokalu użytkowego [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlok. na działce nr ew. [...] (obr. [...]) przy ul. [...] A. W rezultacie braki materiału aktowego kontrolowanej sprawy uniemożliwiają Sądowi zweryfikowanie poprawności, a co za tym idzie zasadności rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 decyzji organu pierwszej instancji związanego z rozstrzygnięciem zawartym w punkcie 3 tej decyzji. Nadto brak tychże dokumentów w aktach sprawy może w istotnym stopniu rzutować na ewentualną wykonalność decyzji jak również wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy skarżący nie wykona dobrowolnie nakazanych decyzją czynności. Powyższe uchybienia świadczą o naruszeniu przez organy nadzoru budowlanego obu instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych sprawy przekazanych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę winny znaleźć się wszystkie dokumenty, stanowiące podstawę dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego sprawy, o których mowa w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Ustalenia organów będą mogły zostać uznane wiarygodne tylko wówczas, gdy możliwie będzie ich zweryfikowanie i zidentyfikowanie w aktach sprawy, co na gruncie badanej sprawy jest w istocie niemożliwe.
Przechodząc następnie do oceny orzeczonego decyzją nakazu przywrócenia dopływu energii elektrycznej do części wspólnej nieruchomości przy ul. [...] [...] stwierdzić trzeba, że rozstrzygniecie w tym zakresie byłoby w pełni uzasadnione, gdyby oczywiście na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego możliwe było jednoznaczne ustalenie kiedy i w jaki sposób skarżący odciął dopływ energii elektrycznej do części wspólnej nieruchomości przy ul. [...] [...], uniemożliwiając lub znacznie utrudniając użytkowanie budynku do celów mieszkalnych. Godzi się bowiem podkreślić, że po raz pierwszy zarzut dotyczący odcięcia dopływu energii elektrycznej do części wspólnej budynku, w tym braku oświetlenia klatki schodowej, na skutek czego instalacja domofonowa w budynku podłączona jest do instalacji w jednym z lokali mieszkalnych został podniesiony w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 19 marca 2024 r. umarzającej postępowanie w sprawie odcięcia dopływu wody do lokali mieszkalnych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] [...]. Uchylając wspomniane wyżej rozstrzygnięcie, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z 21 maja 2024 r. nakazał organowi pierwszej instancji zweryfikowanie ustaleń w tym zakresie i ich przeanalizowanie, a następnie uwzględnienie przy podejmowaniu władczych rozstrzygnięć. Kontynuując postępowanie wyjaśniające organ pierwszej instancji, w trakcie oględzin przeprowadzonych 25 lipca 2024 r. w sprawie dostępu do wody i instalacji elektrycznej stwierdził w protokole, że stan nie uległ zmianie od ostatniej kontroli dokonanej w dniu 24 stycznia 2024 r., z tym tylko, że z protokołu oględzin z 24 stycznia 2024 r. wynika, że kwestia ewentualnego odcięcia dopływu energii elektrycznej nie stanowiła przedmiotu zainteresowania organu nadzoru budowlanego, nadto nie była podnoszona w formie zarzutu przez którąkolwiek ze stron postępowania. Dodać w tym miejscu trzeba, że rozszerzenie przedmiotu postępowania o ewentualne odcięcie dopływu energii elektrycznej winno znaleźć odzwierciedlenie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, które dotychczas, co potwierdzają akta sprawy toczyło się w sprawie odcięcia dopływu wody do lokali mieszkalnych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] [...] w S.. Rację ma wobec tego skarżący twierdząc, że w tym zakresie organ pierwszej instancji nie poczynił żadnych ustaleń, co czyni co najmniej przedwczesnym rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 decyzji, jako że kwestia odcięcia dopływu energii elektrycznej, nie ma żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Stwierdzone wyżej uchybienie świadczy o naruszeniu przez organ pierwszej instancji przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. Omówione wyżej braki nie zostały dostrzeżone i ewentualnie konwalidowane w toku postępowania odwoławczego przed Łódzkim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Łodzi zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania unormowaną w art. 15 k.p.a., co z kolei świadczy o naruszeniu przez organ odwoławczy wspomnianych wyżej norm prawa procesowego oraz art. 15 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Analiza akt sprawy nie pozwala również jednoznacznie ustalić według jakiego klucza i na jakiej podstawie organy nadzoru budowlanego obu instancji określiły katalog stron kontrolowanego postępowania zgodnie z art. 28 i art. 29 k.p.a., ponieważ nadesłane Sądowi akta administracyjne nie zwierają w tym zakresie jakichkolwiek dokumentów (np. wypisu z ewidencji gruntów, odpisu księgi wieczystej, aktów notarialnych). Nie wiadomo bowiem, czy za strony postępowania zostały uznane wszystkie podmioty mieszkające tudzież będące współwłaścicielami/właścicielami lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] [...] w S.. Nie sposób również ustalić kto konkretnie jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej [...] [...], ani też kto i na jakiej podstawie (w oparciu o jakie dokumenty) jest uprawniony do reprezentowania Wspólnoty na zewnątrz. Z załączonego do akt materiału dowodowego wynika, że zawiadomienie o wszczęciu spornego postępowania administracyjnego a także rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji doręczone zostało między innymi Wspólnocie Mieszkaniowej [...] [...] reprezentowanej przez zarządcę przymusowego D.W., Z. w S. Jednakże już decyzja organu odwoławczego przesłana została Wspólnocie Mieszkaniowej [...] A, reprezentowanej przez D.W., który to podmiot dotychczas nie był stroną kontrolowanego postępowania. Co więcej, w aktach sprawy zalega kopia aktu notarialnego z [...] grudnia 2019 r. Rep. [...] nr [...], mocą którego podjęto Uchwałę Nr 1, wedle której w ust. 1, Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, powierzyła z dniem 01 stycznia 2020 r. zarząd nieruchomością wspólną B.L.. Zgodnie z ust. 3 wspomnianej uchwały, w celu realizacji postanowień ustępu pierwszego niniejszej uchwały Wspólnota Mieszkaniowa udzieliła B.L. pełnomocnictwa i upoważniła go do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej w ramach wszelkich czynności zwykłego zarządu dotyczących nieruchomości wspólnej, w tym do wszelkich czynności związanych z bieżącym administrowaniem nieruchomością wspólną, a zatem do reprezentowania Wspólnoty przed sądami i urzędami (...). Zgodnie z art. 30 § 3 k.p.a. strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Jak stanowi art. [...] § 1 i art. 33 § 1, § 2 i § 3 zdanie 1 k.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Kontynuując postępowanie organ pierwszej instancji winien podjąć czynności celem uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty, które pozwolą bezspornie ustalić katalog stron spornego postępowania, a następnie przeprowadzić postępowanie administracyjne z ich udziałem zgodnie z wymogami art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. Dodać w tym miejscu trzeba mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty, że doręczenie decyzji podmiotowi, który nie jest stroną postępowania, stanowi niewątpliwie naruszenie art. 109 § 1 k.p.a., niemniej jednak nie powoduje, że taki przymiot uzyskuje on z mocy czynności materialno-technicznej organu (vide: wyrok NSA z 18 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1225/06 - Lex nr 360339 teza 1). Ponadto, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z 1 marca 2018 r., II OSK 1837/17, Lex nr 248[...]17; z 17 listopada 2017 r., II OSK 87/17, Lex nr 2442985; z 14 listopada 2017 r., I OSK 82/16, Lex nr 2479195).
Odnosząc się na zakończenie rozważań do podnoszonych w toku postępowania administracyjnego i powielonych w skardze do tutejszego Sądu argumentów dotyczących przysługującego skarżącemu prawa własności urządzeń przesyłowych w postaci sieci wodociągowych i kanalizacyjnych wyjaśnić trzeba, że nie jest rolą tutejszego Sądu ani tym bardziej organów administracyjnych rozstrzyganie czy skarżącemu przysługują jakiekolwiek w tym zakresie uprawnienia. Przedmiot spornego postępowania determinuje brzmienie art. 66 ust. 1a Pr. bud. Kwestia prawa własności sieci wodociągowej pozostaje bez jakiegokolwiek istotnego wpływu na wynik kontrolowanej sprawy. Sądy administracyjne podobnie zresztą jak i organy administracji publicznej nie są powołane do rozstrzygania sporów o charakterze cywilno-prawnym. Wszelkie roszczenia w tym zakresie należy wobec tego kierować do sądów powszechnych jako rzeczowo właściwych. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej pozostaje wreszcie fakt, że przyłącze wodociągowo-kanalizacyjne wchodzi w skład Przedsiębiorstwa B. jako środek trwały majątku.
Nie wytrzymuje wreszcie jakiejkolwiek krytyki polemika skarżącego z prawomocnymi orzeczeniami sądów wydanymi w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych czy administracyjnych, które - według B.L. - są błędne, a ich następstwem jest aktualny bałagan.
Sąd oddalając, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wnioski dowodowe zawarte w skardze, miał na względzie fakt, iż załączone do skargi dokumenty pozostają bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Dodać w związku z tym trzeba, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zwalczaniu ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w postępowaniu administracyjnym, z którymi nie zgadza się strona. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z prawem.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącemu od organu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota 500 zł odpowiada równowartości wpisu sądowego od skargi.
Kontynuując postępowanie organ uzupełni materiał dowodowy sprawy zgodnie ze wskazówkami wynikającymi z uzasadnienia niniejszego wyroku, następnie ustali na jego podstawie prawidłowy stan faktyczny sprawy i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło