II SA/Łd 1407/10

Dnia 6 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2011 roku sprawy ze skargi K. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ogrodzenia między nieruchomościami oddala skargę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.-Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie sposobu otwierania bramy pomiędzy działkami nr [...] i [...], zlokalizowanymi w Ł., przy ul. A 3 i 3a. Postępowanie przed organem I instancji wszczęte zostało na wniosek B. D. – właścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A 3, która wystąpiła do organu nadzoru budowlanego ze zgłoszeniem samowoli budowlanej sąsiada – właściciela nieruchomości położonej przy ul. A 3a, polegającej na tym "że brama (...) otwierana jest na zewnątrz (...) co powoduje ograniczenie komunikacji." W toku postępowania ustalono, iż ogrodzenie nieruchomości przy ul. A 3a wraz z bramą jest ogrodzeniem wewnętrznym, jego wysokość nie przekracza 2,20m, a zatem zgodnie z przepisami art. 29-30 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm.) na jego realizację nie było wymagane uzyskiwanie pozwolenia na budowę ani też nie było konieczności zgłaszania zamiaru jego wykonania. Wobec tego, nie stwierdzając podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego, organ pierwszej instancji uznał postępowanie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. D., podnosząc, że sposób otwierania bramy narusza jej prawo własności oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Ponadto, w opinii odwołującej się, organ stopnia podstawowego nie odniósł się do stanu technicznego obiektu, a inwestor winien nadto wystąpić o wydanie warunków zabudowy dla spornej bramy. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. ustalił, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ł., IV Wydziału Cywilnego, z dnia [...], nieruchomość zlokalizowana w Ł., przy ul. A 3 obciążona została służebnością drogi koniecznej na rzecz nieruchomości władnącej, położonej przy ul. A 3a. Sporna brama zaś zlokalizowana jest w ogrodzeniu wewnętrznym międzyposesyjnym, w taki sposób, iż jedno skrzydło bramowe otwiera się w stronę nieruchomości władnącej, natomiast drugie w stronę nieruchomości obciążonej, na teren ustanowionej służebności drogi koniecznej. Wysokość bramy wynosi 2,15m. W toku postępowania wyjaśniającego inwestor - Z. M. - zobowiązał się do wymiany bramy ze skrzydłami uchylnymi na bramę z systemem przesuwnym. Powołując się na zapis art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, który zwalnia z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę w odniesieniu do robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia, przewidując jednocześnie obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania ogrodzenia, wyłącznie o ile usytuowane są od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20m (art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy), organ odwoławczy stwierdził, że sporne ogrodzenie wewnętrzne wraz z bramą nie podlegało obowiązkom omówionym powyżej. Tym samym nie ma podstaw do twierdzenia, iż obiekt ten jest samowolą budowlaną. Odnosząc się do treści odwołania organ drugiej instancji wyjaśnił, iż regulacja zawarta w § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczy otwierania bram i furtek usytuowanych od strony miejsc publicznych, nie zaś jak w niniejszej sprawie, zlokalizowanych między nieruchomościami prywatnymi, a spory związane z prawem własności nie podlegają orzecznictwu administracyjnemu, bowiem roszczenia z niego wynikające mogą być dochodzone wyłącznie w postępowaniu sądowym. Również kwestia szczegółowego sposobu wykonywania służebności drogi koniecznej, jako należąca do prawa prywatnego nie może być rozstrzygana przed organami administracji publicznej. Tym samym odwołująca może dochodzić swoich praw jedynie na drodze cywilnej w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu co do konieczności uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, gdyż wskazywany w treści odwołania przepis art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, a tym samym nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B. D., podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu. Nadto zarzuciła naruszenie art 7 i art. 8 k.p.a. oraz nieuwzględnienie obowiązującego § 104 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie , a także art. 5 kodeksu cywilnego, gdyż sposób otwierania bramy stwarza zwiększenie obciążeń dla jej nieruchomości. W konkluzji skargi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 12.stycznia 2011r. skarżąca poinformowała, że nie jest już właścicielką nieruchomości, położonej w Ł., przy ul. A 3 w związku z darowaniem jej synowi – K. D.. Jednocześnie K. D. wniósł o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze strony skarżącej z równoczesnym zwolnieniem z udziału w sprawie B. D.. B. D. wyraziła zgodę na powyższe. Postanowieniem z dnia 19.stycznia 2011r. dokonano zmiany podmiotowej o stronie skarżącej poprzez uznanie, iż przymiot skarżącego przysługuje K. D. oraz zwolniono B. D. od dalszego udziału w sprawie w charakterze strony. Skarżący K. D. poparł skargę. Uczestnik postępowania S. M. wniósł o oddalenie skargi oświadczając, iż do dnia wyrokowania nie dokonał zmiany w sposobie otwierania bramy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem w treścią art. z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie, aczkolwiek nie wszystkie poglądy prawne wyrażone w jej uzasadnieniu można podzielić. Wskazać zatem należy w pierwszej kolejności, iż postępowanie administracyjne w niniejsze sprawie wszczęte zostało na wniosek B. D., domagającej się usunięcia samowoli budowlanej na działce sąsiedniej, polegającej na wykonaniu ogrodzenia wewnętrznego posesji w taki sposób, że jedno ze skrzydeł bramy otwiera się na zewnątrz – na teren należący do skarżącej. W toku postępowania ustalono zaś, że budowa wspomnianego ogrodzenia zwolniona była z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane) czy też zgłoszenia (art. 30 dotyczy bowiem jedynie ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m ). Zasadnie zatem organ umorzył postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej, związanej z jego wybudowaniem (taki też przedmiot postępowania zakreślony został przez wnioskodawczynię w piśmie z dnia 22.stycznia 2009r.). Nie oznacza to jednak, że organ nadzoru budowlanego zwolniony jest z jakichkolwiek działań, związanych z utrzymaniem obiektu budowlanego (w tym również urządzenia budowlanego stanowiącego jego element) w razie stwierdzenia, że spełniona jest jedna z przesłanek, opisanych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie zaś z treścią powołanego przepisu, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Art. 66 ustawy Prawo budowlane upoważnia bowiem organy nadzoru budowlanego, w przypadku spełnienia zawartych w nim przesłanek, do interwencji również w stosunku do obiektów, których budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę czy też dokonania zgłoszenia. Celem tego przepisu jest bowiem zapewnienie bezpiecznego użytkowania wszystkich obiektów budowlanych, a nie tylko tych, których wzniesienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę czy zgłoszenia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.stycznia 1998r., sygn.akt IV SA 357/96, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 43135) Jakkolwiek zatem w rozpoznawanej sprawie faktem pozostaje, że sporne ogrodzenie nie podlegało obowiązkowi zgłoszenia, stanowi ono obiekt budowlany (względnie urządzenie budowlane będące elementem obiektu budowlanego), zatem na jego właścicielu lub zarządcy spoczywają obowiązki, określone w art. 61 i następnych ustawy Prawo budowlane, co dotyczy również stanu technicznego takiego obiektu. W tym zakresie zaś przepis § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie pozostawia wątpliwości: bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą otwierać się na zewnątrz działki. Nie ma żadnego powodu, by regulację tę stosować jedynie do ogrodzeń od strony miejsc publicznych. Wykładnia tego rodzaju, zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest więc błędna i pozbawiona oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Regulacje zawarte w rozdziale 9 powołanego rozporządzenia (opatrzonego tytułem "Ogrodzenia") dotyczą ogrodzeń jako takich, nie zaś jedynie ogrodzeń od strony miejsc publicznych. Oznacza to, że ogrodzenie wewnętrzne, zlokalizowane na terenie posesji przy ulicy A 3a, otwierając się na zewnątrz działki narusza przepis § 42 ust. 1 rozporządzenia bez względu na ustanowioną na terenie nieruchomości skarżącego drogę konieczną. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane jest zaś również wynikiem naruszenia przepisów techniczno – budowlanych, o ile stan taki nie został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na budowę. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4.października 2007r., sygn.akt VII SA/Wa 738/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 439829). Decyzje podejmowane na podstawie art. 66 ust. 1 powołanej ustawy należą przy tym do kategorii tzw. decyzji związanych, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia chociażby jednej z określonych w tym przepisie przesłanek, organ nadzoru budowlanego nie jest uprawiony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.sierpnia 2010r., sygn.akt II OSK 1328/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lx nr 746471) Stroną postępowania, prowadzonego w trybie art. 66 jest wszakże wyłącznie właściciel obiektu i jego zarządca. Właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.lipca 2007r., sygn.akt II OSK 999/06 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17.czerwca 2009r., sygn.akt II SA/Wr 8/09, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Z tej przyczyny, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do uwzględnienia skargi B. (później zaś K.) D., bowiem w istocie prowadziłoby to do przyznania jej legitymacji procesowej w sprawie, w której nie ma przymiotu strony. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono zatem o oddaleniu skargi w sprawie, której przedmiotem było sprawdzenie legalności wybudowanego ogrodzenia wewnętrznego. Z uwagi natomiast na przeniesienie własności nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A 3 na rzecz K. D. (sukcesja syngularna), z własnością której związany był interes prawny strony skarżącej, uzasadniający wniesienie skargi, dokonano zmiany podmiotowej po stronie skarżącej, stosując per analogiam przepisy o sukcesji generalnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Odnosząc się zaś do zarzutów skargi wskazać należy, iż kwestia ewentualne naruszenie uprawnień właścicielskich skarżącego, związana ze sposobem wykonywania służebności przez właścicieli nieruchomości władnącej pozostaje poza kognicją tutejszego Sądu. Niezrozumiały jest przy tym zarzut naruszenia przepisu § 104 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem przepis wspomniany dotyczy dróg manewrowych do stanowisk postojowych w garażu jednoprzestrzennym.