II SA/Łd 1439/10

Dnia 29 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 roku sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. A. prowadzącej kancelarię radcy prawnego w Ł. przy ulicy [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm., dalej ustawy) odmówił H. G. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona nie spełniła ustawowego warunku deportacji określonego w art. 2 pkt 2 lit. a) (w brzmieniu sprzed orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009r. sygn. akt K 49/07). Od powyższej decyzji H. G. nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 19 lipca 2010r. do organu wpłynął wniosek H. G. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W dniu [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał, na podstawie na podstawie art. 154 § 1 i 2, ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy, decyzję Nr [...], którą odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] Nr [...]. Powyższa decyzja została doręczona stronie 9 sierpnia 2010r. W uzasadnieniu decyzji organ administracji stwierdził, iż wniosek H. G. nie precyzował trybu jego rozpatrzenia, dlatego pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. Dalej organ, powołując się na powołany przepis stwierdził, że wnioskodawczyni nie wskazała, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Okoliczności, na które powołuje się strona we wniosku takiej oceny nie uzasadniają, ponieważ od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia stan prawny i orzecznictwo Kierownika Urzędu nie uległ zmianie. Ponadto organ zauważył, że jest związany przepisami prawa i słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia przepisów. Pismem z dnia 24 sierpnia 2010r. (nadanym pocztą w tej samej dacie) H. G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie na podstawie art. 134 w zw. z art.127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a), art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż strona została prawidłowo pouczona o prawie i terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż decyzja z dnia [...] została doręczona stronie w dniu 9 sierpnia 2010r. natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w Urzędzie Pocztowym w Łodzi w dniu 24 sierpnia 2010r., a więc z uchybieniem terminu do jego złożenia. Wobec tego, iż strona nie wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu orzekł, jak w postanowieniu. Pismem z dnia 25 października 2010r. H. G. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, iż jednodniowe uchybie terminu nastąpiło bez jej winy z uwagi na zły stan jej zdrowia, czego skutkiem jest okresowa utrata pamięci oraz orientacji w zakresie dat. Ponadto strona oświadczyła, iż w dniu 19 października 2010r. udała się do lekarza, który przepisał jej leki pozwalające na odzyskanie pełnej świadomości. Do wniosku strona załączyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 19 października 2010r., z którego wynika, iż H. G. ze względu na wiek i duże zmiany miażdżycowe ma ubytki w pamięci. Skargą z dnia 4 listopada 2010r. H. G. zaskarżyła do sądu administracyjnego postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] Nr [...]. Skarżąca zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został uchybiony z winy strony, podczas gdy złożony w terminie ustawowym do organu wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem wykazuje, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Następnie skarżąca przytoczyła te same okoliczności, na które powołała się we wniosku z dnia 25 października 2010r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał, iż postanowieniem z dnia [...] Nr [...] art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. odmówił H. G. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] Nr [...]. Organ administracji stwierdził bowiem, iż w jego ocenie strona w piśmie z dnia 25 października 2010r. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy. Zdaniem organu administracji okoliczności wskazane przez stronę, czyli zły stan zdrowia oraz okresowe problemy z pamięcią, nie stanowiły niedającej się usunąć przeszkody. Ponadto zdaniem organu strona nie uprawdopodobniła również, by wniosek o przywrócenie terminu złożyła w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem postanowienie z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu strona otrzymała w dniu 5 października 2010r. natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 25 października 2010r. Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Postanowienie jest prawomocne. Pismem z dnia 17 marca 2011r. pełnomocnik z urzędu H. G. wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy H. G. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Zdaniem pełnomocnika skarżącej zarówno postanowienie z dnia [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i postanowienie z dnia [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały podjęte w granicach danej sprawy, co uzasadnia zastosowanie przepisu art. 135 p.p.s.a., a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Przede wszystkim w ocenie pełnomocnika skarżącej termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powinien być liczony od daty wizyty skarżącej u lekarza i odzyskania świadomości w zakresie uchybienia terminu, a nie jak przyjął organ od daty doręczenia zaskarżonego postanowienia tj. od dnia 5 października 2010r. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi, iż ten nie podjął jakiejkolwiek próby wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zamiast tego arbitralnie przesądził, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącej, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony po ustawowym terminie. Działanie organu jest tym samym sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego określonego w art. 7, 8, 9, 11 i 77 § 1 K.p.a. Organ odmówił stronie przywrócenia terminu niezgodnie z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., zaś uzasadnienie wydanego w tym przedmiocie postanowienia nie odpowiada art. 107 § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Uchybienie terminu jest zatem okolicznością obiektywną, co oznacza, iż w sytuacji, gdy uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej, o której mowa jest niesporne, organ administracji, na mocy art. 134 K.p.a., nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r. w sprawie o sygn. akt SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079). W związku z tym należy uznać, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Postanowienie w tym przedmiocie jest zatem rozstrzygnięciem wyłącznie o charakterze proceduralnym. Co prawda ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, która to instytucja procesowa ma na celu ochronę stron postępowania przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla jej podjęcia, jednakże przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, w tym do wniesienia środka zaskarżenia, dopuszczalne jest jedynie na wyraźne żądanie strony, co wynika z treści art. 58 § 1 K.p.a. Prośba o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej inicjuje wówczas odrębne postępowanie w sprawie przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010r. w sprawie o sygn. akt I OSK 961/09, LEX nr 595646). W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony do organu administracji już po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, zaś postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu zostało wydane po wniesieniu skargi do sądu na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu. Powyższe oznacza, iż przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowanie art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, bowiem Sąd bada zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego podjęcia. Natomiast rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Pamiętać należy, iż postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu jest odrębnym postępowaniem wszczynanym na żądanie strony. Inaczej byłoby w sytuacji, gdyby wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona złożyła przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu, bowiem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) należy uznać za wadliwe wówczas, gdy zostanie wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Złożenie takiego wniosku po wydaniu tego typu postanowienia nie ma wpływu na ocenę jego zgodności z prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010r. w sprawie o sygn. akt I OSK 408/09, LEX nr 595368). Niewątpliwie w niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem tego postanowienia również ze względu na fakt, iż w niniejszej sprawie postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu zostało wydane po wniesieniu skargi do sądu. W takiej sytuacji Sąd nie może zbadać zarówno zasadności wniosku o przywrócenie terminu, jak również rozstrzygnięcia organu odmawiającego jego przywrócenie, gdyż nie jest to przedmiotem skargi. Kontrola Sądu sprowadza się natomiast wyłącznie do tego, czy organ administracji prawidłowo uznał, iż doszło do uchybienia terminu. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne wskazują jednoznacznie, iż nastąpiło uchybienie terminu, choćby jednodniowe, to Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia może tylko skargę oddalić. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż sprawa zaskarżenia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostaje nadal aktualna, z uwagi na fakt, iż w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu doręczenia skarżącej tego postanowienia. Dopiero wniesienie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozwoli na zbadanie przez Sąd, czy organ prawidłowo odmówił przywrócenia tego terminu. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.