II SA/Łd 144/07

Dnia 25 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi A.S. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) odmówił E.S., działającej w imieniu swoich dzieci A.S. i M.S., przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci A.S. i M.S. w okresie od 1 września 2006 roku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 7 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, zgodnie z którym zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy organ ustalił, iż miesięczny dochód na osobę w rodzinie E.S. za rok 2005 wyniósł 611,55 zł, co spowodowało przekroczenie kwoty wskazanej w art. 7 ust. 2 powyższej ustawy. Od powyższej decyzji E.S. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W uzasadnieniu odwołania E.S. podniosła, iż przyczyną przekroczenia o 28,55 zł ustawowego progu dochodowego określonego w art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej było otrzymanie przez nią nagrody jubileuszowej w wysokości 1544, 40 zł za 20 lat pracy w szkolnictwie. Ponadto wskazała, iż utrata prawa do zaliczki alimentacyjnej będzie miała negatywny wpływ na sytuację materialną jej rodziny. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7, 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające na podstawie złożonych dokumentów w celu ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej i materialnej strony. Prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje w razie jednoczesnego spełnienia ustawowych przesłanek. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości to, iż spełnione zostały: przesłanka bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych oraz przesłanka wychowywania osoby uprawnionej przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast w świetle zebranych w sprawie dokumentów, wnioskodawczyni nie uzyska prawa do zaliczki alimentacyjnej, gdyż kwota dochodu jej rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 583 zł. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo określił kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowe ustala się w oparciu o dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Oznacza to, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej na wnioskowany przez E.S. okres ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w 2005 roku. Tym samym prawidłowo do dochodu rodziny E.S. wliczona została nagroda jubileuszowa w kwocie 1544,40 zł. Kwota ta stanowi dochód rodziny, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowią dochód, którego wysokość stanowi przesłankę nabycia prawa do zaliczki alimentacyjnej. W dniu 9 stycznia 2007 roku E.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazała na treść art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje jednoznacznie kwotę 48 zł, będącą nieprzekraczalną granicą przy otrzymaniu zaliczki alimentacyjnej i w związku z tym, w jej ocenie, dochód rodziny może być przekroczony do granicy tej kwoty. Przy uzyskanych przez rodzinę E.S. dochodach za rok 2005 w wysokości 611, 55 zł. różnica – uwzględniając kwotę bazową za rok 2005 równą 583 zł wynosi 28,55 zł, co zgodnie z art. 5 ust. 3 jest obligatoryjną podstawą do wypłaty świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako p.p.s.a. - sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 p.p.s.a. ). Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzją organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 tejże ustawy zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. W myśl art. 2 pkt 5 cytowanej ustawy "osobą uprawnioną" jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, przy spełnieniu dodatkowych warunków określonych w tymże przepisie pod lit. a-c. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż M.S. oraz A.S. w dacie wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej były osobami uprawnionymi w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Tym samym nie znajduje uzasadnienia skierowanie przez organy decyzji do E.S. – ustawowej przedstawicielki małoletniej M.S. oraz ustanowionego w toku postępowania administracyjnego pełnomocnika A.S. Z dyspozycji art. 2 pkt 5 powyższej ustawy w żadnym razie nie wynika, że osobą uprawnioną staje się tenże ustawowy przedstawiciel, względnie pełnomocnik, któremu przyznawana jest zaliczka lub też któremu tejże zaliczki się odmawia. Tymczasem w decyzji organu I instancji, jako jej adresatka wskazana została E.S., której odmówiono prawa do "zaliczki alimentacyjnej na dzieci A.S. i M.S.". W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zapis zawarty w art. 10 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, przyznający przedstawicielom ustawowym i opiekunom prawnym, uprawnienie do występowania z wnioskiem o przyznanie zaliczki alimentacyjnej w żadnej mierze nie prowadzi do odmiennego, niż wskazany w art. 7 ust. 1 ustawy, określenia kręgu osób uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej. Kolejną kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest brak, jak twierdzi to organ, spełnienia przez strony przesłanki kryterium dochodowego w rodzinie, warunkującego przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. W myśl art.18 ust. 2 wskazanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 pkt 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) za dochód uważa się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2 tejże ustawy, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżących w roku 2005 i ustaliły, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosił 611, 55 zł i tym samym przekroczył o 28,55 zł ustawowy próg uprawniający do zaliczki alimentacyjnej wynikający z art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Jednakże organy obu instancji w swoich decyzjach całkowicie pominęły treść art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z zawartą w tym przepisie regulacją w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Występujące w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie "dochodu rodziny" nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę, jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3, winien być rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ( por. np. wyrok WSA z 14 marca 2006 roku sygn. akt I SA/Wa 191/06 Lex nr 197471, wyrok WSA z 28 października 2005 roku sygn. akt I SA/Wa 1778/04 Lex nr 188735, wyrok WSA z 15 września 2005 roku sygn. akt I SA/Wa 1469/04 Lex nr 192954 ). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zasiłek rodzinny może zostać przyznany nawet w przypadku przekroczenia ustalonego dochodu w razie spełnienia dwóch przesłanek: - przekroczenie dochodu nie jest wyższe niż kwota najniższego zasiłku w danym okresie, - ustalany zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz.U. Nr 130, poz. 903) najniższy zasiłek rodzinny stanowi kwota 48 zł. Tym samym przekroczenie przez rodzinę skarżących progu dochodowego wynikającego z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej o 28,55 zł. pozwala na zastosowanie wobec skarżących przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brak odniesienia się przez organy do dyspozycji art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkował naruszeniem przepisów prawa materialnego i w konsekwencji błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Wskazane wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy winny uwzględnić powyższe wytyczne i przede wszystkim w sposób prawidłowy określić adresata decyzji, a przy badaniu wystąpienia przesłanek uprawniających do uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej uwzględnić treść art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji wyroku.