II SA/Łd 1479/10

Dnia 21 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatek do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 5 ust. 1, 3, 4 i 4a, art. 3 pkt 1, 2, 23 i 24 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm.) oraz § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2.czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta A. z dnia [...], znak: [...], którą przyznano A. P. zasiłek rodzinny na dziecko – A. M. w okresie od dnia 1.września 2010r. do dnia 31.października 2010r. w wysokości 68,00 zł. miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego we wskazanym okresie, w wysokości 400,00 zł. miesięcznie. Organ pierwszej instancji, uzasadniając wydaną decyzję wyjaśnił, że przy ustalaniu dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniono dochód z 2008r., pomniejszony o dochód utracony, związany z rozpoczęciem przez A. P. urlopu wychowawczego. Organ wskazał, że z dniem 1.sierpnia 2010r. A. P. rozpoczęła urlop wychowawczy, zatem w ocenie organu z tym miesiącem nastąpiła utrata dochodu z tytułu zatrudnienia, w konsekwencji wnioskowane świadczenia przyznano od września 2010r., jako miesiąca następującego po utracie dochodu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. P. wskazując, iż jej zdaniem skoro na urlopie wychowawczym pozostaje od dnia 1.sierpnia 2010r. to przedmiotowe świadczenie winno być jej wypłacone także za miesiąc sierpień 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji wyjaśniło, że w 2008r. tj. roku poprzedzającym okres zasiłkowy 2009/2010 rodzina A. P. uzyskała łączny dochód 21.124,39 zł. (dochód wnioskodawczyni wynoszący 11 642.05 zł. oraz dochód M. M. równy 9.482,34zł.) Z dniem 1.lutego 2010r. A. P. podjęła pracę w firmie A, osiągając w pierwszym pełnym miesiącu pracy dochód równy 989,15 zł. zatem w ocenie organu dochody strony z 2008r. uznać należy za utracone, za uzyskany zaś należy przyjąć dochód z tytułu podjętego zatrudnienia. Dalej organ odwoławczy wskazał, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni należy zatem określić na kwotę 593, 11zł, więc przekraczający ustawowe kryterium dochodowe. Jednakże z dniem 1. sierpnia 2010r. A. P. udzielono urlopu wychowawczego, więc jej dochód należało uznać za utracony, co skutkowało wyliczeniem dochodu na członka rodziny wnioskodawczyni w wysokości 263, 40 zł. - poniżej ustawowego kryterium dochodowego. Kończąc organ wyjaśnił, że skoro utrata dochodu nastąpiła w sierpniu 2010r. to prawo do przedmiotowego świadczenia strona uzyskała od dnia 1.września 2010r. Powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżyła A. P., argumentując jak w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy prawa materialnego w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu sprowadzał się do interpretacji i zastosowania przez organy przepisu § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2.czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (DZ.U nr 105, poz. 881 ze zm.), określającego, iż w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Wskazane wyżej rozporządzenie wydane zostało na podstawie delegacji, zawartej w art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm.), przewidującego uprawnienie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszenia prawa do tych świadczeń a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych wraz z odpowiednimi wzorami. Nie budzi zatem wątpliwości, iż interpretacja poszczególnych zapisów rozporządzenia nie może abstrahować od uregulowań ustawowych, zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych jak również wykraczać poza zakres wspomnianej delegacji ustawowej. Według art. 5 ust. 4 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, "w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny, lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód". Jedną z podstawowych zasad wykładni jest zaś to, że przy wykładni normy prawnej nie można przeprowadzić jej w oderwaniu od kontekstu całego przepisu prawnego, całej ustawy oraz obowiązujących reguł i wartości systemu prawa. W demokratycznym państwie prawnym zastosowanie wyłącznie wykładni językowej bez uwzględnienia wykładni systemowej i wykładni celowościowej jest niedopuszczalne. Wprowadzone natomiast w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków - niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu. Chodzi bowiem o wyeliminowanie z dochodu rodziny tych dochodów, których członek rodziny w okresie rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia już nie uzyskuje. Ma to na celu, możliwie najbardziej obiektywne zbliżenie się do sytuacji dochodowej osoby (i jej rodziny) starającej się o przyznanie zasiłku. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.sierpnia 2010r., sygn.akt I OSK 641/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6.listopada 2009r., sygn.akt II SA/Łd 615/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1217/06 niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż dokonana przez organy wykładania przepisu § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2.czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, jest wadliwa. Jeśli bowiem przyjąć, iż utrata dochodu rodziny skarżącej, spowodowana uzyskaniem przezeń prawa do urlopu wychowawczego z dniem 1.sierpnia 2010r., doprowadziła do zmniejszenia jej dochodu do kwoty uprawniającej do uzyskania zasiłku rodzinnego wraz z należnym dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, nie do zaakceptowania jest stanowisko, iż świadczenia te przysługują skarżącej dopiero od miesiąca września 2010r. Jak bowiem ustalono, ostatnie należne jej wynagrodzenie za pracę obejmowało okres od 1 do 31.lipca 2010r. Z końcem miesiąca lipca 2010r. nastąpiła zatem utrata dochodu, bowiem poczynając od miesiąca sierpnia 2010r. dochód ten nie przysługiwał już skarżącej z uwagi na udzielony jej w tym okresie urlop wychowawczy. Pierwszy pełny miesiąc, następujący po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu to zatem miesiąc sierpień 2010r. nie zaś, jak błędnie przyjęły organy, wrzesień 2010r. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec wadliwej wykładni przepisu § 17 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia, skutkującej nieprawidłowym jego zastosowaniem, pozbawiającym skarżącą zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w miesiącu sierpniu 2010r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzeczono o chyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi natomiast na konstrukcję rozstrzygnięcia organu I instancji, utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją (nie zawierającego wprost orzeczenia w przedmiocie zasiłku za sporny okres) brak było możliwości częściowego jedynie uchylenia zaskarżonej decyzji. Za bezprzedmiotowe uznano przy tym rozstrzyganie w trybie art. 152 p.p.s.a. o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, uwzględniając fakt, iż przyznane skarżącej świadczenia rodzinne zostały już wypłacone, zaś uchylenie zaskarżonej decyzji dotyczy okresu, za który organy pomocowe świadczenia odmówiły. m.o.