II SA/Łd 148/22

WyrokWSA w Łodzi2022-03-10

Skład orzekający: Asesor WSA Tomasz Porczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji, gdy strona zmodyfikowała swoje żądanie w toku postępowania?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ modyfikacja żądania przez stronę w toku postępowania (zmiana wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy na świadczenie pielęgnacyjne) spowodowała, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie nowego żądania. Zakres koniecznych do wyjaśnienia okoliczności był na tyle istotny, że nie mógł zostać uzupełniony przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność wyjaśnienia kwestii związanych ze zmianą żądania przez stronę (wniosek o świadczenie pielęgnacyjne) oraz innych okoliczności faktycznych. Strona wniosła sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze sprzeciwu P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala sprzeciw. a.bł. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej: k.p.a.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r., znak [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania P.K. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką Z.K. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia skarżący wystąpił z dnia 9 listopada 2021 r. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] r. Burmistrz B. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, iż przy ubieganiu się o specjalny zasiłek opiekuńczy muszą być spełnione trzy przesłanki: obowiązek alimentacyjny wobec osoby, nad którą sprawuje się opiekę, rezygnacja z zatrudnienia oraz spełnienie kryterium dochodowego wynoszącego 764,00 zł na osobę. W ocenie organu I instancji skarżący nie spełnia przesłanki kryterium dochodowego, gdyż jak wynika z przedstawionych przez stronę dokumentów i oświadczeń o dochodach rodziny, uzyskany w 2020 r. dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 881,63 zł. Na dochód ten składał się dochód Z.K. uzyskany w roku bazowym 2020 z tytułu emerytury z KRUS w wysokości 13812,72 netto oraz dochód P.K. uzyskany w roku bazowym 2020 z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 7346,23 netto. Wobec przekroczenia kryterium dochodowego odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia P.K. wniósł odwołanie , w którym zarzucał naruszenie prawa materialnego to jest art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.:Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ubezpieczeniem społecznym. Skarżący zaznaczył, że różnica pomiędzy uzyskanym dochodem, a kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynosi 218,40 zł. Jego zdaniem, świadczenie powinno mu przysługiwać w wysokości różnicy między łączną kwotą świadczenia, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. P.K. podkreślił, że w przypadku jego matki niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym została orzeczona już w 2013 r. Obecnie jest zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wymaga stałej, całodobowej opieki i pomocy innych osób w samodzielnej egzystencji i pełnieniu ról społecznych. Opiekę tę skarżący sprawuje samodzielnie i z tego powodu nie może podjąć żadnego zatrudnienia. W piśmie z dnia 20 grudnia 2021 r. skarżący uzupełnił swoją argumentację wskazując, że organ nie podjął się przeprowadzenia weryfikacji w sprawie przyznania świadczenia, które nie jest uzależnione od kryterium dochodowego rodziny. Jego zdaniem fakt, że organ odmówił mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wyklucza go z prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium dochody osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej tej opieki zostały ustalone przez organ I instancji prawidłowo. W aktach sprawy znajduje się odpis informacji PIT-11A Z.K. i decyzji w sprawie podatku rolnego potwierdzającej wielkość gospodarstwa rolnego posiadanego przez P.K. (1,9236 ha przeliczeniowego). Ponadto słusznie organ I instancji uznał, że nie zachodzi w badanym przypadku sytuacja przewidziana w art. 16a ust 3 ustawy - skarżący nie był uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w 2020 r. Jest to okoliczność, która nie budzi wątpliwości, ponieważ Z.K. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności dopiero w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r., w którym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 lipca 2021 r. Niemniej jednak w ocenie Kolegium dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest ustosunkowanie się do wspomnianej okoliczności zmiany rodzaju świadczenia, o które ubiega się skarżący. Kolegium przychyliło się do poglądu wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym dopóki sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, strona może zmodyfikować swoje żądanie, a organ administracji państwowej ma obowiązek na nowo ocenić to żądanie w świetle przepisów prawa materialnego po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego. W tej sytuacji należy uwzględnić żądanie strony i przyjąć, że w wyniku dokonanej przez nią modyfikacji wniosku domaga się ona przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a nie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wobec tego należy przeprowadzić ponowne postępowanie pod kątem oceny spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia, którego ostatecznie domaga się skarżący. Nie jest przy tym możliwe rozstrzyganie w tym zakresie przez organ II instancji, na etapie postępowania odwoławczego. Przeprowadzenie w tej kwestii postępowania wyjaśniającego przez Kolegium stałoby bowiem w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, do istoty której należy nakaz dwukrotnego rozpatrywania sprawy rozumiany jako konieczność dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy, a także wykraczałoby poza zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. W sprawie zachodzą zatem podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Organ podkreślił, że dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest ustalenie, czy rodzaj lub stopień nasilenia czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o świadczenie, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. W związku z tym konieczne jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji spełnienia tych przesłanek. Organ I instancji musi także odnieść się do kwestii prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego. Wskazanie przez stronę w złożonym oświadczeniu, że utrzymuje się między innymi z gospodarstwa rolnego wymaga bowiem zbadania tej okoliczności pod kątem zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17b ustawy. Organ zobowiązany jest wyjaśnić, czy strona posiada status rolnika, małżonka rolnika bądź domownika. Natomiast po stwierdzeniu wystąpienia takiej okoliczności samo zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdzone zostać powinno poprzez odebranie oświadczenia. Organ podkreślił, że aby rolnik mógł ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne musi zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego. W odniesieniu do małżonka rolnika lub domownika również przesłanką przyznania świadczeń jest zaprzestanie prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym, przy czym za rolnika należy uznać osobę, która jest właścicielem lub posiada grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne bądź też grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych o powierzchni 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego jest natomiast stanem faktycznym, w którym to rolnik faktycznie nie wykonuje pracy w swoim gospodarstwie, jak również nie zarządza nim. Kolegium stwierdziło, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji winien odnieść się do wskazanych przez Kolegium kwestii. Przede wszystkim w sposób wyczerpujący ustalić, jakie czynności wykonywane są w ramach sprawowanej opieki (opisać ich rodzaj i charakter) i ocenić czy uniemożliwiają one opiekunowi podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. W przypadku ustalenia, że strona posiada status rolnika, małżonka rolnika bądź domownika, prawo do świadczenia zależne jest od złożenia oświadczenia przewidzianego w art. 17b ust. 2 ustawy, o czym organ powinien stronę pouczyć. Należy również zapewnić stronie czynny udział w całym postępowaniu, zgodnie z dyspozycją art. 10 K.p.a. i z art. 79a § 1 i 2 K.p.a. Podjęte rozstrzygnięcie organ winien uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w związku z naruszeniem przepisów art. 138 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że opiekun osoby niepełnosprawnej ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna osoby, której niepełnosprawność powstała po 18 lub 25 roku życia. Jego zdaniem organ odwoławczy naruszył art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację polegającą na zastosowaniu tego przepisu mimo, że Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją RP. Ponadto, skarżący zakwestionował uwzględnienie kryterium dochodowego przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący podkreślił, że sprawuje samodzielnie opiekę nad matką, wykonując w ten sposób obowiązek alimentacyjny i z tego powodu zaprzestał prowadzenia i pracy w gospodarstwie. Skarżący zakwestionował także ustalenie, według którego w 2020 r., biorąc pod uwagę rok bazowy 2019, jego rodzinie pomoc nie przysługiwała. Dochód rodziny łącznie wyniósł 1490,84 zł : 2 osoby, co stanowi 745,42 zł/osobę. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie z niepełnosprawnością wynosiło tymczasem 764 zł/osobę (od listopada 2018 r.). Skarżący dodał, że odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wyklucza przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym bardziej, że przesłanki ustawowe zostały spełnione i udokumentowane. W opinii skarżącego organ odwoławczy nie ocenił decyzji organu l instancji pod kątem materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych i nie rozpatrzył merytorycznie sprawy. Kolegium bezpodstawnie uchyliło się od załatwienia sprawy co do jej istoty. W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionego sprzeciwu P.K. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. uchylającą w całości decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 64a p.p.s.a., zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 64b p.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się. Ponadto, co istotne rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowego sprzeciwu wskazać na wstępie należy, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określone w powyżej powołanym przepisie uprawnienia kasatoryjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i stanowią odstępstwo od przyjętej ogólnej zasady, orzekania przez ten organ, co do istoty sprawy. Przy czym wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Co więcej, wydając decyzję kasatoryjną organ odwoławczy jest zobligowany do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co wprost wynika ze zdania drugiego wyżej przywołanego przepisu art. 138 § 2 k.p.a. (por. Przybysz Piotr Marek Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. LEX/el 2021, art. 138). Inaczej mówiąc organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie wtedy, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy czym rozstrzygnięcie kasatoryjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy, nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie w niewielkim zakresie postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie I instancji obowiązki z zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., II OSK 1140/19; wyrok WSA w Kielcach z 15 lutego 2018 r., II SA/Ke 26/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest dokonanie prawidłowości takiej decyzji pod kątem zasadnego skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd rozpoznający sprzeciw P.K. uznał, iż objęta tym środkiem prawnym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. odpowiada prawu. Jak już wcześniej wskazano kwestionowaną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy uchylił decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaznaczenia wymaga, że skarżący w dniu 9 listopada 2021 r. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, przy czym składając odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania tego zasiłku, dokonał modyfikacji stanowiska i wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wyjaśnienia w tym zakresie skarżący zawarł w piśmie skierowanym do Kolegium z dnia 20 grudnia 2021 r. Warto w tym miejscu przypomnieć, że specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne to zupełnie odrębne świadczenia rodzinne, odrębnie uregulowane i przyznawane na podstawie odrębnych przesłanek. Tymczasem organ administracji publicznej rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego, zgodnie z art. 7 k.p.a., stoi na straży praworządności, podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, winna opierać się na całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Jednocześnie niezbędne jest ustosunkowanie się do wszelkich wniosków, zarzutów i zastrzeżeń stron postępowania w sposób możliwie szczegółowy, wyjaśniający tok postępowania, podjęte czynności, przeprowadzone dowody i przyczyny odmowy uwzględnienia wniosków dowodowych stron, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie na skutek modyfikacji, w toku trwającego postępowania administracyjnego, w zakresie rodzaju wnioskowanego świadczenia rodzinnego, doszło do sytuacji, w której organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ ten zajmował się bowiem oceną spełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym nie ulega wątpliwości, że zakres sprawy wymagający wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ I instancji, jak zasadnie wskazało w zaskarżonej decyzji Kolegium, winien przeprowadzić postępowanie pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 u.ś.r.), w tym m.in. ustalić zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką w kontekście możliwości podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej z uwzględnieniem treści art. 17b u.ś.r. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie wyjaśniono jej stanu faktycznego, to zakres ustaleń koniecznych do prawidłowego rozstrzygnięcia jest na tyle duży, iż prowadzenie postępowania dowodowego przez organ II instancji i rozstrzygnięcie sprawy naraziło by Kolegium na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przypomnieć bowiem należy, ze że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności danej sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (por. wyrok NSA z 9 listopada 2016 r., II OSK 263/15; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym organ odwoławczy nie tylko zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynienia własnych ustaleń faktycznych – o ile jest to konieczne – ale też do samodzielnego dokonania mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa i odniesienia się do zarzutów powołanych przez stronę w odwołaniu. Wobec powyższego zasadnie uznało Kolegium w zaskarżonej decyzji, że sprawa na etapie postępowania odwoławczego nie kwalifikowała się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Wątpliwości co do stanu faktycznego, z uwagi na zakres niezbędnych ustaleń, nie dało się z całą pewnością wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Co więcej, w zaskarżonej decyzji Kolegium, stosowanie do treści art. 138 § 2 k.p.a., wskazało jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Reasumując Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Dostrzeżone w materiale dowodowym braki, jak również zakres okoliczności faktycznych koniecznych do wyjaśnienia, celem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest znaczny i nie mógł być uzupełniony w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Podnoszone natomiast przez skarżącego zarzuty skargi pozostają poza zakresem badania określonym w art. 64e p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. dokonuje bowiem kontroli zgodności z prawem wydanej decyzji, jedynie pod kątem wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji kasatoryjnej. Te przesłanki zostały w niniejsze sprawie spełnione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. sprzeciw oddalił. is

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło