II SA/Łd 168/09

Dnia 3 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. z siedzibą w S. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie skargi na działalność Prezydenta Miasta S. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. B.C. W dniu 2 stycznia 2009 r. A. z siedzibą w S. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r. w przedmiocie skargi na działalność Prezydenta Miasta S. W związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Według oświadczenia strony skarżącej jej majątek wynosi 200 000 zł, zaś wysokość straty za ostatnio rok obrotowy według bilansu wynosi 150 000 zł. A. nie podało numeru rachunku bankowego, ani też stanu konta. W motywach wniosku wskazało, iż posiada status organizacji pożytku publicznego, wobec czego brak jest podstaw prawnych do ponoszenia przez A. jakichkolwiek opłat sądowych. Nadto strona skarżąca podniosła, iż jest dyskryminowana oraz, że młodzież sekcji kajakowej i bokserskiej nie ma możliwości korzystania z obiektów sportowych. Postanowieniem z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 168/09 referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia A. z siedzibą w S. zarzuciło, iż jako organizacji pożytku publicznego przysługuje mu zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłat sądowych. Podniosło również, iż nie prowadzi żadnej działalności zarobkowej, nie pobiera opłat i składek, nie posiada konta bankowego z uwagi na biedę i zubożenie polskiego społeczeństwa. Jego majątek jest natomiast pamiątką po PRL. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 w/w ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przytoczonego wyżej przepisu wynika, że ciężar wykazania, iż strona nie posiada żadnych środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Rozpoznając wniosek A. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca oświadczyła, iż jej działalność opiera się jedynie na pracy społecznej jej członków (na wolontariacie). Ponadto A. nie pobiera żadnych opłat, ani składek, nie posiada także konta bankowego, nie posiada majątku, ani jakichkolwiek źródeł dochodu. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. nr 79, poz. 855 ze zm.) w art. 42 ust. 2 normuje, że stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich. Zgodnie z art. 36 statutu A. w S. majątek A. powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku A. oraz ofiarności społecznej z zachowaniem obowiązujących przepisów. Po myśli art. 15 statutu członkowie opłacają wpisowe oraz składkę w wysokości i czasie ustanowionym przez Walne Zgromadzenie. Od płacenie składki zwolnieni są członkowie, którzy złożyli jednorazowo na cele A. wartość wynoszącą nie mniej niż dwudziestokrotną składkę roczną. W wypadkach zasługujących na uwzględnienie Zarząd ma prawo zwolnić czasowo od płacenia składki poszczególnych członków. W ocenie Sądu z przytoczonych wyżej unormowań jednoznacznie wynika, że podstawowym źródłem majątku i dochodów A. są składki członkowskie. Fakt, iż strona skarżąca dobrowolnie pozbawiła się środków finansowych, z których niewątpliwie mogłaby pokryć koszty postępowania sądowego nie może, zdaniem Sądu, skutkować uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zresztą Sąd w pełni podziela przyjmuje się, iż nawet jeśli stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (zob. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 263/08). Przerzucenie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku. Odnosząc się jeszcze do stanowiska A., że jako organizacja pożytku publicznego winno zostać zwolnione z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, godzi się wyjaśnić, iż ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wśród podmiotów, które są zwolnione z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych (art. 239), nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie w art. 240 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje się delegacja upoważniająca Radę Ministrów do udzielenia organizacjom społecznym zwolnienia od wpisu, jednakże do tej pory nie zostało wydane przedmiotowe rozporządzenie. Nie ma zatem przepisów odrębnych, które by regulowały zasady zwalniania organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 183/05, Lex nr 302249). Z tych wszystkich powodów Sąd odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. B.C.