II SA/Łd 180/15

Dnia 24 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 roku sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej R. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło R.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., na wniosek Spółki A z o.o., ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kolektora sanitarnego VA na odcinku od istniejącej końcówki zlokalizowanej na wysokości ul. A do przepompowni ścieków przy ul. B w Ł. wraz z niezbędną infrastrukturą oraz przebudową kolizji z istniejącym uzbrojeniem oraz budową sięgaczy w boczne ulice i odejściami bocznymi (przykanalikami), w granicach działek, ewid. nr-nr 362/160, 1759/76 w obrębie [...], nr 62/3, 56/10, 52/23, 52/20, 35/22, 35/33, 2/5, 38/8, 35/21 w obrębie [...], nr 35, 48, 25/3, 25/2, 1/2, 73/1, 73/2 w obrębie [...], nr 2/32, 2/37, 6/18, 2/34 w obrębie [...] oraz nr 1/4, 1/27 w obrębie [...]. W dniu [...] (data nadania na stemplu pocztowym - [...]) do organu I instancji wpłynęło odwołanie R.K. od powyższej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z jej zeznań celem ustalenia przyczyn nieodebrania decyzji, rozpoznanie niniejszego wniosku po przeprowadzeniu rozprawy, wstrzymanie wykonanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Motywując wniosek o przywrócenie terminu strona wskazała, że nie posiadała wiedzy o wydaniu decyzji z dnia [...]. Wiedzę tę powzięła dopiero w dniu [...] podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w siedzibie Starostwa Powiatowego w Z. w sprawie ograniczenia w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami sposobu korzystania z nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B nr 2 w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr 1/2. Podniosła, że decyzja z dnia [...] nie została jej prawidłowo doręczona, gdyż jako adresata przedmiotowej decyzji wskazano B.K. a nie R.K. Jej zdaniem oczywistym jest w tej sytuacji, że uchybienie terminowi do wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji nastąpiło bez winy wnioskodawczyni. Wskazanym powyżej postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 K.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazując na brzmienie art. 129 § 2 K.p.a. Kolegium wywiodło, że stosowne pouczenie o terminie do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. za pośrednictwem organu I instancji zawarte zostało w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 26 marca 2014 r. Podkreśliło także, że termin przewidziany w art. 129 § 2 K.p.a. jest terminem ustawowym (zawitym). Zachowanie terminu ustawowego jest warunkiem skuteczności czynności procesowej dokonanej przez stronę. Uchybienie terminu ustawowego powoduje zatem bezskuteczność czynności procesowej, jaką jest w tym przypadku wniesienie odwołania. Wraz z upływem terminu do złożenia odwołania decyzja staje się bowiem ostateczna. Według Kolegium, decyzja organu I instancji została wnioskodawczyni doręczona w dniu [...], w trybie art. 44 K.p.a. W związku z powyższym, czternastodniowy termin do złożenia odwołania w niniejszej sprawie upłynął z dniem 2 maja 2014 r. Odwołanie R.K. zostało złożone dopiero w dniu 2 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego), a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Dalej organ przywołał treść art. 58 § 1 i 2 K.p.a. i stwierdził, że przeszkoda którą R. K. wskazała w swej prośbie jako powód niedochowania terminu do wniesienia odwołania, ustąpiła w dniu 25 listopada 2014 r., tj. w dacie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w siedzibie Starostwa Powiatowego w Z. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, co oznacza, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu z dnia 2 grudnia 2014 r. został złożony w terminie wskazanym w art. 58 ust. 2 k.p.a. Wraz z prośbą o przywrócenie terminu R.K. dokonała czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonała, tj. wniosła odwołanie. Organ odnosząc się natomiast do trzeciej przesłanki będącej warunkiem przywrócenia terminu podkreślił, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, przy nawet największym, w danych warunkach wysiłku. W ocenie Kolegium, strona nie dochowała należytej staranności w dbałości o swoje interesy, nie poczyniła bowiem starań w celu odbioru korespondencji kierowanej na jej nazwisko i adres. Istotnie jako adresatkę przesyłki wskazano zamiast "R.K." "B.K." jednakże okoliczność ta w rozpatrywanej sprawie nie uzasadniała rezygnacji chociażby z próby podjęcia tej korespondencji w urzędzie pocztowym, po otrzymaniu awiza. Twierdzenie to znajduje uzasadnienie po pierwsze wobec faktu, iż wnioskodawczyni w ewidencji gruntów, której dane stanowiły podstawę do określenia stron postępowania, figuruje jako "R.B. K.", stąd też użyte w korespondencji imię "B.", aczkolwiek nie identyczne, nie może być uznane za całkowicie przypadkowe, pozostające bez związku z rzeczywistym adresatem. Po wtóre, wcześniejsza korespondencja (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 26 lutego 2014 r.) także została zaadresowana na nazwisko "B. K.". Nie stanowiło to wszakże żadnej przeszkody do jej odbioru przez R. K., co zostało potwierdzone jej własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Przy czym adresatka podpisała się nazwiskiem i dwoma imionami "R. B.". Dodatkowo należy podkreślić, że z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, co było w istocie przyczyną niepodjęcia korespondencji przez zainteresowaną. Okoliczności tej nie stanowiło bowiem bez wątpienia wadliwe określenie imienia adresatki, bowiem we wniosku strona nie wskazała, aby po otrzymaniu tak opisanego awiza uznała, że korespondencja nie jest skierowana do niej, bądź też, że powyższe uchybienie stanowiło podstawę odmowy wydania jej korespondencji w urzędzie pocztowym. R.K. ogranicza się jedynie do oceny, iż skierowanie decyzji do B.K. było wadliwe i spowodowało niezawinione uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, Kolegium oceniło, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. K. podniosła zarzut naruszenia: 1. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, z pominięciem słusznego interesu obywatela, w szczególności poprzez zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy; 2. naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 86 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność nieprawidłowości w zaadresowaniu i doręczeniu przesyłki; 3. naruszenie art. 58 K.p.a. poprzez uznanie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy w sytuacji, gdy skarżąca wyjaśniła na jakiej podstawie nie doręczono jej przesyłki obejmującej przedmiotową decyzję, a nadto wobec tego, że zaniechano przesłuchania skarżącej na okoliczności dokonania nieprawidłowego zaadresowania powodującego niedoręczenie skarżącej przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta Ł. Wobec powyższych zarzutów skarżąca na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z jej zeznań jako niezbędnego celem ustalenia nieprawidłowości w zaadresowaniu i doręczeniu przesyłki. Ponadto wniosła o uwzględnienie skargi na postanowienie poprzez przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, ewentualnie na wypadek uznania, iż zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Przedmiotem oceny sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia R.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr[...]. Na wstępie należy wskazać, że warunkiem rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzenie, że doszło do uchybienia tego terminu. Aby zaś termin do dokonania czynności procesowej wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg, konieczne jest skuteczne dokonanie doręczenia decyzji organu I instancji, gdyż zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z art. 42 K.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Przepis art. 43 K.p.a. stanowi, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W myśl natomiast art. 44 § 1 K.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, niezbędne zatem było ustalenie, czy doręczenie skarżącej, w trybie art. 44 K.p.a., przesyłki pocztowej zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] było skuteczne. Aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 K.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 K.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja została doręczona prawidłowo ( vide: postanowienie NSA z 9.01.2015r. sygn. akt . II GSK 2893/14 - LEX nr 1624414 ). W postanowieniu z dnia 10.04.2014 r. w sprawie sygn. akt II OSK 855/14 NSA jednoznacznie stwierdził, że przepis art. 44 K.p.a. jest regulacją wyjątkową, stąd też powinien być wykładany oraz stosowany ściśle ( LEX nr 1461905 ). Znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego dowód doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] nie zawiera adnotacji o pozostawieniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresatki zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Brak jest również adnotacji o pozostawieniu powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Nie wiadomo zatem, czy w ogóle i ewentualnie w jakiej dacie zawiadomienie to pozostawiono, co uniemożliwia kontrolę zachowania warunków przewidzianych w art. 44 K.p.a., a w konsekwencji ustalenia, że doręczenie to było skuteczne. Jest to o tyle istotne, że skarżąca kwestionowała pozostawienie w miejscu jej zamieszkania takiego zawiadomienia (awiza). Nie ulega również wątpliwości, że jako adresatkę przesyłki wskazano zamiast "R. K." "B.K.". Zmiana imienia adresata przesyłki ma istotne znaczenie, jako że może dotyczyć innej osoby noszącej to samo nazwisko. To, że skarżąca wcześniej odebrała błędnie zaadresowaną przesyłkę zawierającą zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zmienia faktu stwierdzonej nieprawidłowości w doręczeniu decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Skoro zatem decyzja, od której skarżąca wniosła odwołanie została skierowana do adresata oznaczonego nieprawidłowo jako "B.K." i została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia z naruszeniem art. 44 K.p.a., to - wbrew odmiennemu poglądowi organu uznać należało, że w istocie nie doszło do doręczenia tej decyzji, a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. W tej sytuacji rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 K.p.a., gdyż nie doszło w istocie do uchybienia terminu. W tym stanie rzeczy organ zobligowany będzie do merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] uznając, iż odwołanie to wniesione zostało z zachowaniem ustawowego terminu. Mając na względzie powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. IB