II SA/Łd 191/16

Dnia 19 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi W. S.-A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - oddala skargę. LS II SA/Łd 191/16 U Z A S A D N I E N I E W dniu 30 września 2015 r. W.S. złożyła w Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę I.A. na okres 2015/2016. Decyzją z dnia [...] 2015 r. Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 9 ust. 1, 2, 3, 4a i 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015 r., poz. 859 z późn. zm.), odmówił W.S. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko I.A. na okres od dnia 1 października 2015 r. Do wniosku załączono zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia 16 września 2015 r. o wysokości dochodów uzyskanych w roku 2014, zaświadczenie z ZUS z dnia 11 września 2015 r. o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzanych w roku 2014, oświadczenie z dnia 30 września 2015 r. o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku 2014 oraz zaświadczenie Urzędu Gminy i Miasta S. z dnia 25 września 2015 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,89 ha, które wydzierżawia. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że dochód osiągnięty w roku 2014 jest w całości dochodem utraconym. Jednocześnie organ stwierdził, że od dnia 4 marca 2015 r. wnioskodawczyni jest zatrudniona w R. sp. z o.o. Na tej podstawie organ przyjął, że: - utracony dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w roku 2014 r. wyniósł 22.906,65 zł, - dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w roku 2014 wyniósł 2.955,47 zł, - dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym osiągnięty z gospodarstwa rolnego wyniósł 1.409,60 zł, - uzyskany dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2015 wyniósł 1.362,60 zł. Miesięczny dochód rodziny w roku wyniósł według organu 1.726,36 zł, zatem dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie to kwota 863,18 zł. Jako że dochód w przeliczeniu na rodzinę przekroczył ustawowy próg dochodowy, tj. kwotę 725 zł, uprawniający do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji W.S. podała, że nie została poinformowana o konieczności przedłożenia umowy dzierżawy w celu wykluczenia, czy dzierżawca jest małżonkiem, zstępnym, pasierbem, osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym czy małżonkiem w/w osób, co spowodowało błędne zastosowanie art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i błędne naliczenie dochodu uprawniającego do świadczenia. Ponadto strona podniosła, że jest zatrudniana na okresy dwumiesięczne, co powoduje, że dochód osiągnięty w miesiącu kwietniu 2015 r. jest dochodem utraconym i nie powinien być wliczany do dochodu uwzględnianego dla potrzeb ustalania prawa do świadczenia, zatem ustawowy próg nie został przekroczony. Działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wezwało W.S. do wyjaśnienia, czy jest w chwili obecnej zatrudniona i czy otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie; w przypadku podjęcia zatrudnienia, które trwa do chwili obecnej – do dostarczenia dokumentu potwierdzającego zatrudnienie oraz zaświadczenia o wysokości uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. W odpowiedzi na wezwanie strona oświadczyła, że jest zatrudniona w R. sp. z o.o. od 1 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. i nie jest w stanie przedłożyć zaświadczenia o wysokości uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, gdyż zaświadczenie powinno dotyczyć grudnia. Zatrudnienie ma charakter dwumiesięczny i jest zgodny z polityką firmy. Decyzją z dnia [...] 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż ustawowo określony próg. Kolegium uznało, że prawidłowo ustalona została kwota dochodu rodziny oraz dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Odnosząc się do poszczególnych ustaleń, Kolegium zwróciło m.in. uwagę na sposób ustalania dochodu z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Istnieje zatem domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie innej osobie. W przepisie tym nie ma bowiem mowy o faktycznie osiąganym dochodzie z działalności rolniczej. Jeśli zaś idzie o dochód uzyskany z tytułu zatrudnienia w R. sp. z o.o., to nie sposób uznać go za utracony, gdyż dochód ten odwołująca się w chwili składania wniosku o przyznanie świadczenia otrzymywała i nadal otrzymuje, co wynika z umowy o pracę zawartej na czas określony do dnia 31 grudnia 2015 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła zarzuty powołane już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podała, że dochody z tytułu zwrotu ulgi na dzieci czy pracy w kwietniu to dochody utracone. Nie powinien również zostać wzięty pod uwagę dochód z gospodarstwa rolnego, gdyż zostało oddane w dzierżawę i skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów z tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] 2015 r. odmawiającą W.S. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko I.A. na okres od dnia 1 października 2015 r. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej stanowić musi treść art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stosownie do którego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie określa własnej definicji dochodu oraz dochodu rodziny, lecz zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5, odsyła w tym zakresie do stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 691 z późn. zm.). W myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt. 1 lit. a) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit c). Dochód rodziny – w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – stanowi zaś sumę dochodów członków rodziny. Natomiast definicja dochodu członka rodziny zawarta została w art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 3). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a). W rozpoznawanej sprawie dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie został obliczony przy uwzględnieniu dochodu utraconego, jaki został osiągnięty przez skarżącą ze stosunków pracy zawartych w roku 2014, które do końca tegoż roku wygasły. Jednocześnie organy administracji, zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wzięły pod uwagę fakt, że skarżąca jest zatrudniona od 4 marca 2015 r. w firmie R. sp. z o.o. i uzyskuje z tego tytułu dochód. Zdaniem skarżącej dochód osiągany z tytułu zatrudnienia w spółce nie powinien być uwzględniany, gdyż strona świadczy pracę na podstawie krótkotrwałych umów zawieranych na czas określony, w wyniku czego upływ terminu, na jaki każda z tych umów została zawarta powoduje powstanie tzw. dochodu utraconego. Takie stanowisko skarżącej nie zasługuje na akceptację. Zgodnie z art. 2 pkt 17 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w roku 2015 r. była zatrudniona przez spółkę R. sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej z siedzibą w W. na podstawie następujących umów: - umowy z dnia 4 marca 2015 r. zawarta na okres od 4 marca do 24 marca 2015 r. (kwota wynagrodzenia 1750 zł), - umowy z dnia 25 marca 2015 r. zawarta na okres od 25 marca do 31 marca 2015 r. (kwota wynagrodzenia 1750 zł), - umowy z dnia 1 kwietnia 2015 r. zawarta na okres od 1 kwietnia do 3 kwietnia 2015 r. (kwota wynagrodzenia 1850 zł), - umowy z dnia 4 kwietnia 2015 r. zawarta na okres od 4 kwietnia do 31 maja 2015 r. (kwota wynagrodzenia 2000 zł), - umowy z dnia 1 czerwca 2015 r. zawarta na okres od 1 czerwca do 30 czerwca 2015 r. (kwota wynagrodzenia 2000 zł), - umowy z dnia 1 lipca 2015 r. zawarta na okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2015 r. (kwota wynagrodzenia 2000 zł), - umowy z dnia 1 września 2015 r. zawarta na okres od 1 września do 31 października 2015 r. (kwota wynagrodzenia 2000 zł), - umowy z dnia 1 listopada 2015 r. zawarta na okres od 1 listopada do 31 grudnia 2015 r. (kwota wynagrodzenia 2000 zł). Skarżąca jest zatem zatrudniona przez R. sp. z o.o. Agencja Pracy Tymczasowej z siedzibą w W. nieprzerwanie od dnia 4 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Mimo że praca świadczona była na podstawie kilku umów na czas określony, w ocenie tut. Sądu, nie uprawnia to do przyjęcia, że po upływie terminu, na jaki została zawarta konkretna umowa następowała utrata zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 17 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż zachowana została ciągłość zatrudnienia u jednego pracodawcy. Zostały zatem spełnione warunki, aby zastosowanie znalazł art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – skarżąca uzyskała dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy i uzyskiwała ten dochód także w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych można spotkać pogląd, że pojęcie utraty zatrudnienia należy rozumieć szeroko i obejmuje ono nie tylko zupełne pozbawienie pracy i płacy, ale też np. i zmianę warunków zatrudnienia w drodze wypowiedzenia warunków i związane z tym obniżenie wynagrodzenia (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2008 r., IV SA/Gl 1277/07). Jednak, w ocenie tut. Sądu, okoliczności rozpoznawanej sprawy nie uprawniają do odstąpienia w procesie stosowania prawa od literalnego brzmienia art. 2 pkt 17 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie można również tracić z pola widzenia, że w świetle art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów praktykowany przez R. sp. z o.o. cykl podpisywania umów powodowałby, że faktycznie uzyskane przez skarżącą dochody nie mogłyby stanowić podstawy do obliczania dochodów rodziny stanowiących kryterium przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, co stoi w sprzeczności z celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jeśli zaś idzie o kwestię dochodu z gospodarstwa rolnego, którego skarżąca jest właścicielką, to w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 9 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381, z 2014 r. poz. 40). Z kolei w myśl ust. 8 tego art. - ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę byłoby wyłączone jedynie w przypadkach wymienionych w art. 9 ust. 8 pkt 1-4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżąca podniosła, że organ nie zbadał, czy zawarta przez nią umowa dzierżawy jest umową zawartą stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i dotyczy części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Zwrócić jednak należy uwagę, że stosowne przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, do których odwołuje się ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odnoszą się do umów dzierżawy, które zawierane są w formie pisemnej na okres co najmniej 10 lat, zostały zgłoszone do ewidencji gruntów i budynków i co istotne – umów, których stroną wydzierżawiającą gospodarstwo rolne jest zawsze emeryt lub rencista. Jako że poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca nie zalicza się do kręgu emerytów i rencistów, kwestia dokładnego zbadania z kim została zawarta umowa dzierżawy pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, że bezpodstawnie do dochodu została doliczona kwota "zwrotu ulgi na dzieci", to jest on bezzasadny. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 lit. c tiret dwudzieste dziewiąte ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zalicza się do dochodu kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. AG