II SA/Łd 203/12
WyrokWSA w Łodzi2012-05-29
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, mimo że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, z powodu pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, jest sprzeczna z zasadą równości konstytucyjnej. Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na rzecz współmałżonka, jeśli spełnione są pozostałe ustawowe przesłanki, a obowiązek opieki między małżonkami nie może być ograniczony wyłącznie do obowiązku alimentacyjnego.Stan faktyczny
K. J. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawną żoną E. J., która cierpi na chorobę Huntingtona i wymaga stałej opieki. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na przepis wyłączający prawo do świadczenia, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. K. J. zaskarżył decyzję, argumentując, że trwanie związku małżeńskiego nie powinno wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant p.o. asystenta sędziego Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzja z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P., z dnia [...], nr [...], którą odmówiono K. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na żonę E. J.. Podstawę decyzji organu odwoławczego stanowiły: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępował administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 , poz. 1071 ze. zm.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992).
W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w/w decyzją z dnia [...] odmówił K. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na żonę E., wskazując, iż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. J., zarzucając zaskarżonej decyzji błędną interpretację art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegająca na przyjęciu, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim a opiekę sprawuje małżonek tej osoby.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dalszej części uzasadnienia wyjaśniło, iż z akt sprawy wynika, iż K. J. w dniu 8 listopada 2011r. złożył w organie pierwszej instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad żoną E. J. Do wniosku dołączył: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] nr [...], z którego wynika, że E. J. została zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz że wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...], nr akt [...], z którego wynika, że E. J. została uznana za osobę całkowicie niezdolna do pracy do dnia 31 października 2013r., odpis skrócony aktu małżeństwa E. J. i K. J.; zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...]. stwierdzające, że K. J. jest zarejestrowany jako bezrobotny w okresie od dnia 1 kwietnia 2010r. do chwili wydania zaświadczenia; oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS i ma przepracowane około 26 lat.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a wydana decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, bowiem K. J. ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną E. J. będącą osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, zaś nie należy on do kręgu osób uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zgodnie z normą zawartą w art. 17 ust. 5 lit. 2 a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Zaś z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem osoba wymagająca opieki, czyli E. J. pozostaje w związku małżeńskim.
Powyższą decyzję K. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 17 ust. 5 pkt. lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych, polegającą na przyjęciu, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a opiekę sprawuje małżonek tej osoby. Skarżący wyjaśnił, że żona od kilku lat jest dotknięta chorobą Huntingtona. Jest to choroba nieuleczalna, w swym przebiegu objawia się m.in. ruchami mimowolnymi kończyn i języka (pląsawica), zaburzeniami pamięci. Chory ma problemy natury organicznej z przyjmowaniem pokarmów, co prowadzi do wycieńczenia i degradacji organizmu. W chwili obecnej objawy choroby są na tyle dolegliwe, że uniemożliwiają mojej żonie samodzielną egzystencję. Był zmuszony do rezygnacji z pracy i nie mógł podjąć zatrudnienia, gdyż żona wymaga stałej opieki (nie może zostawać sama w domu bo swoimi działaniami naraża siebie i sąsiadów na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia np. zostawia włączony gaz, wychodzi z domu pozostawiając otwarte drzwi i udaje się w niewiadomym kierunku itp.). Skarżący podkreślił, iż w jego ocenie trwanie związku małżeńskiego nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej .Innymi słowy, do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd badając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stosownie do regulacji art. 135 p.p.s.a., stwierdził, iż nie mogły one pozostać w obrocie prawnym, ponieważ organy obu instancji naruszyły prawo materialne w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, istotą problemu jest odpowiedź na pytanie, czy K. J. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad niepełnosprawną żoną.
W ocenie organów orzekających rozważane świadczenie nie przysługuje wnioskodawcy, a to z tego powodu, że obecne brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa katalog podmiotów uprawnionych do świadczeń, na których zgodnie z obowiązującymi przepisami ciąży obowiązek alimentacyjny, nie przewidując prawnej możliwości przyznania świadczenia osobie wymagającej opieki, jeżeli pozostaje ona w związku małżeńskim, co wprost wynika z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy.
Zdaniem Sądu zaprezentowane stanowisko nie zasługuje na aprobatę.
W rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
1a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.
Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 5 wspomnianej ustawy, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;
5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W przekonaniu Sądu wykładnia językowa cytowanej normy prawnej zastosowana przez Prezydenta oraz Kolegium faktycznie prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną nie przysługuje skarżącemu, ponieważ przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a wyklucza prawną możliwość jego przyznania. Zastosowana wykładnia stricte gramatyczna przepisów art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), wspomnianej ustawy, jest jednak jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, sprzeczna z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że przepis art. 17 ust. 1 w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższym unormowaniem korespondowała ściśle regulacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a obecnie dodane "chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Takie rozwiązanie normatywne wynikało mianowicie z faktu, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy (w skrócie k.r.o.) w art. 133 § 1 i 2 stanowi, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka istnieje do czasu, w którym dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Z kolei, obowiązek alimentacyjny między małżonkami bądź też obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.). Zatem, zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagającą opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc z tą chwilą obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził następnie na współmałżonka, który w świetle regulacji art. 27 k.r.o. miał od tego momentu obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny, chyba że ten współmałżonek legitymował się również orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wówczas prawo do świadczenia pielęgnacyjnego winno przysługiwać innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wspomnianym wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (opubl. OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W motywach wspomnianego wyroku Trybunał podkreślił, że wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał zwrócił w tym miejscu szczególną uwagę na znaczenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy dla sprawy, w której zapadł ww. wyrok, a w którym to stanie faktycznym o świadczenie pielęgnacyjne wystąpił – analogicznie, jak w sprawie niniejszej – współmałżonek. Redakcja pytania prawnego, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego, ograniczona jedynie do przepisu art. 17 ust. 1 omawianej ustawy, uniemożliwiła Trybunałowi zajęcie stanowiska odnośnie w/w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym niemniej końcową wypowiedzią Trybunał zasygnalizował istotę problemu i tym samym wprost zauważył, że to organ orzekając w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem musi "ocenić skutek stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy" w dawnym brzmieniu.
W konsekwencji wspomnianego orzeczenia przepisem art. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 233, poz. 1456) przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych został znowelizowany w ten sposób, że od dnia 2 stycznia 2009r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (...). Zaś nowelizacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiąca odpowiedź na sygnalizację Trybunału Konstytucyjnego zawartą w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010r., S 1/10, wprowadzona ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych ..., (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) przyjęła zasadę, iż pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, co konsekwentnie nawiązuje do dawnego brzmienia art. 17 ust. 1, który przewidywał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jedynie w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. Tak więc, w dalszym ciągu mamy do czynienia z sytuacją, że przy zastosowaniu wykładni językowej art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględnionej przez organy orzekające w tej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne na rzecz współmałżonka nie będzie przysługiwało, a tym samym, należy zastosować wykładnię systemową i celowościową, zgodną ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, w myśl której świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące – co do zasady – możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia.
W ocenie składu orzekającego obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, nie może być wywodzony, tylko i wyłącznie z obowiązku alimentacyjnego, przewidzianego w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Ów obowiązek wynika w przekonaniu Sądu także z regulacji art. 23 i 27 k.r.o., które to przepisy stanowią, że małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć także pomoc w przypadku choroby. O ile faktem jest, że ustawodawca nie posłużył się dla regulacji wzajemnych obowiązków między małżonkami expressis verbis pojęciem obowiązku alimentacyjnego, to - według Sądu – przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego należy stosować bądź wprost, bądź w drodze analogii także w przypadku rozważania wzajemnych obowiązków między małżonkami, w tym do obowiązku opieki na chorym, niepełnosprawnym małżonkiem. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 6 listopada 2008r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 814/08 (https://cbois.nsa.gov.pl), obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek ma bowiem swoje umocowanie nie tylko w systemie norm moralnych, ale także norm prawnych. Małżonek należy bowiem do kręgu osób, obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego Trybunał Konstytucyjny łączy prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia alimentacyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, iż podstawę do odmowy przyznania K. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności żoną, organy upatrywały w dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 2 a) u.ś.r. Przy czym organy obu instancji wyłączenie dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu uzasadniły jedynie faktem, iż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Niemniej jednak w aktualnym stanie prawnym i w świetle przywołanej argumentacji okoliczność, iż skarżący rezygnując z zatrudnienia sprawuje opiekę nad małżonkiem, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a wręcz obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł., z powodu naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ pierwszej instancji zobligowany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i dokonać wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nie będzie prowadziła do wniosku o wewnętrznej sprzeczności tej ustawy oraz będzie umożliwiała najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
m.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło