II SA/Łd 263/08

Dnia 10 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. P., K. H., J.M., O.M. i M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. II SA/Łd 263/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. działając na podstawie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nakazał J.M., O.M., M. M., K. H., J. P. usunięcie nieprawidłowości dotyczących złego stanu technicznego budynku pustostanu usytuowanego w granicy z nieruchomością przy ul. A [...] – poprzez rozbiórkę dachu, stropu między III i IV piętrem oraz ścian III i IV piętra w części południowej budynku na nieruchomości przy ul. B [...] w Ł. Nadał decyzji tryb natychmiastowej wykonalności . Uzasadniając podstawy rozstrzygnięcia organ podał, iż w trakcie czynności kontrolnych z dnia 7 maja 2007r. na nieruchomości przy ul. B [...] stwierdził, że zlokalizowany tam budynek to pustostan. Ponieważ właściciele nie udostępnili całego budynku, kontroli dokonano od strony sąsiednich posesji i ustalono, że stan techniczny części dachu po spaleniu w granicy z posesją przy ul. A [...] jest w stanie awaryjnym, szczątkowa konstrukcja drewniana jest znacznie wychylona od pionu, zaś ściany szczytowej południowej przylegającej w granicy do posesji przy ul. A określono na przedawaryjny. Jak również, że dach w części południowej jest w znacznej części zerwany, nie stanowi stężenia dla ścian, może zachodzić prawdopodobieństwo odchylania się tej ściany. Reasumując poczynione ustalenia, decyzją z dnia 8 maja 2007r. organ nakazał rozbiórkę konstrukcji dachu po spaleniu oraz rozbiórkę ściany południowej do wysokości eliminującej zagrożenie. W wyniku rozpatrzenia odwołania właścicieli nieruchomości [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W trakcie nowych czynności postępowania organ przeprowadził oględziny całego budynku i ustalił, że fragmenty konstrukcji dachu po spaleniu od strony południowej zostały rozebrane, znaczna część dachu budynku i stropów jest zarwana, kominy w części naddachowej są w stanie awaryjnym, w każdej chwili mogą ulec zawaleniu. Nadto zarwany częściowo dach i stropy od strony wschodniej powodują zalewania przez wody opadowe ścian i stropów budynku przyległego na posesji przy ul. B [...], co skutkuje silnym zawilgoceniem i zagrzybieniem. W części południowej budynku dach również jest w znacznej części zarwany, również stropy pomiędzy III i IV piętrem, jest to o tyle ważne, iż do budynku od strony południowej przylega budynek (ul. A [...]), który jest niższy od omawianego i zły stan dachu powoduje, iż przy opadach mokrego śniegu dach oraz wymieniony strop mogą ulec zawaleniu, w konsekwencji ściana utraci stateczność i w sposób niekontrolowany może ulec zawaleniu na stronę nieruchomości przy ul. A [...]. Kończąc organ podał, iż uwzględniając poczynione ustalenia zasadne jest nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli właściciele nieruchomości, zarzucając naruszenie art. 77 §1 w zw. z art. 84 Kpa oraz §4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004r w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. z 2004r., Nr 198, poz. 2043) przez oparcie decyzji jedynie na oględzinach nieruchomości dokonanych przez inspektora bez dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, w szczególności co do stanu elementów konstrukcyjnych budynku od strony południowej. Nadto §2 ust. 3 w zw. z §5 w/w rozporządzenia poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy, §7 ust. 1 w/w aktu poprzez niewyznaczalnie terminu rozpoczęcia robót rozbiórkowych zgodnie z dyspozycją tego przepisu. Odwołujący się zarzucili również naruszenie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie jako podstawy wydania decyzji nakazującej rozbiórkę części budynku, art. 108 Kpa przez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy nie ma ku temu przesłanek. W uzasadnieniu pełnomocnik stron wywiódł, iż nie jest zasadne nakazanie rozbiórki całego obiektu w sytuacji gdy dotychczas na właścicieli był nałożony jedynie obowiązek zamurowania okien a okoliczności sprawy nie uległy zmianie, nadto brak opinii biegłego, który rzetelnie oceniłby czy konieczna jest rozbiórka czy może remont. Nadto nie przeprowadzono rozprawy, jak również nie wyznaczono stronie odpowiedniego terminu do rozpoczęcia robót rozbiórkowych, który nie może być krótszy niż 6 tygodni licząc od dnia doręczenia decyzji, czynności te znajdują natomiast umocowanie w postanowieniach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004r w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych. Ponadto organ nieprawidłowo jako podstawę swego rozstrzygnięcia przyjął przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, gdyż norma ta ma zastosowanie w przypadkach szczególnego zaniedbania obowiązków od strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w odniesieniu do jego stanu technicznego. Zdaniem odwołujących winien mieć zastosowanie przepis art. 67 Prawa budowlanego. Podnieśli, iż z uwagi na najdalej idące skutki nakazania rozbiórki obiektu, konieczną przesłanką wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest ustalenie braku możliwości remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu. Organ I instancji natomiast zupełnie nie analizował sprawy w świetle przesłanek powołanej normy prawnej. Dalej wywiedli, iż sentencja rozstrzygnięcia nie jest precyzyjnie skonstruowana, nie można jednoznacznie określić jaka właściwie część obiektu ma być rozebrana i w jaki sposób należy zabezpieczyć pozostałą część budynku. Wskazując na powyższe pełnomocnik stron wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przypomniał ustalenia poczynione przez organ I instancji i na ich podstawie wskazał, iż w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż po przeprowadzeniu dwukrotnych oględzin żaden z właścicieli nieruchomości nie składał żadnych wniosków i podpisali protokoły bez uwag. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wywiódł, iż bezspornie obiekt budowlany znajduje się w złym stanie technicznym, zaś konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wyraźnie wskazuje, że w przypadku wystąpienia choćby jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie organ jest zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zauważył, iż w toku całego postępowania strony nie deklarowały swoich zamierzeń co do chęci remontu czy rozbiórki obiektu, zatem organ I instancji nie mógł uchylić się od obowiązku podjęcia decyzji rozstrzygającej w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Dodał, iż stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 3 w/w na organie spoczywa obowiązek określenia terminu wykonania obowiązku i niewątpliwie nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wypełnia ten obowiązek. Odnosząc się do podnoszonej przez odwołujących konieczności zastosowania postanowień rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004r w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych, wskazał na brak podstaw do ich zastosowania. Przedmiotowe rozporządzenie reguluje bowiem tryb postępowania w sprawie rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego o jakim mowa w art. 67 Prawa budowlanego, w myśl którego jeżeli nie użytkowany lub nie wykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę i uporządkowanie terenu określając termin przystąpienia do tych robót i ich zakończenia a z takim stanem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W konsekwencji nie było konieczne przeprowadzenie rozprawy, o której stanowi w/w rozporządzenie. Za niezasadny organ odwoławczy uznał również zarzut naruszenia art. 77 §1 w związku z art. 84 §1 Kpa, gdyż art. 84 §1 Kpa uzależnia konieczność zwrócenia się do biegłego od uznania organu, również przepisy ustawy Prawo budowlane nie stawiają wyraźnych wymogów w tym zakresie. Wywiódł, iż na podstawie stanu faktycznego można jednoznacznie stwierdzić, iż stan techniczny ściany południowej budynku usytuowanego w granicy z działką przy ul.A [...] jest zły, katastrofalny stan techniczny jest bezsporny, potwierdzają to ustalenia z oględzin z dnia 7 maja 2007r. i 21 listopada 2007r. niekwestionowane przez właścicieli, a także sporządzona przez rzeczoznawcę budowlanego ekspertyza techniczna. Reasumując organ odwoławczy podtrzymał w pełnio stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. M., O. M., M. M., K. H., J. P. wnieśli o uchylenie powyższej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania, podtrzymując zarzuty i argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podzielił w pełni argumentację zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2008 r. uwzględniając wniosek skarżących, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na skutek zażalenia uczestnika postępowania Gminy Ł. – Administracji Nieruchomościami Ł. –Ś. "A", Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OZ 800/08 uchylił zaskarżone postanowienie. Kolejnym postanowieniem z dnia 30 września 2008 r. tutejszy Sąd, rozpoznając wniosek skarżących odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowo administracyjnego, spółka "A" Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie zgłosiła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wywodząc, że w dniu 13 marca 2008 r. nabyła od skarżących nieruchomość przy ul. B [...] w Ł. stając się jej właścicielem. Postanowieniem z dnia 18 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dopuścił "A" Spółkę z o.o. z siedzibą w W. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Natomiast postanowieniem z dnia 16 października 2008 r. po rozpoznaniu wniosku "A" Spółki z o.o. o wstrzymanie zaskarżonej decyzji oddalił ten wniosek. Uczestnik postępowania "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. przyłączyła się do skargi. Uczestnik postępowania J.B. przyłączył się do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wspomnianej kontroli sąd administracyjny ocenia zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Zdaniem sądu pierwszorzędne i zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ocena legitymacji procesowej stron a w szczególności skarżących i tejże oceny należało dokonać w pierwszej kolejności. Postępowanie sądowo administracyjne w przedmiotowej sprawie zainicjowane zostało skargą wniesioną przez pełnomocnika skarżących: J. M., O.M., M. M., K. H. i J. P. – współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. B [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r., który działając na podstawie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał J.M., O. M., M.M., K.H., J.P. usunięcie nieprawidłowości dotyczących złego stanu technicznego budynku pustostanu usytuowanego w granicy z nieruchomością przy ul. A [...] – poprzez rozbiórkę dachu, stropu między III i IV piętrem oraz ścian III i IV piętra w części południowej budynku na nieruchomości przy ul. B [...] w Ł. W myśl art. 50 §1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich a także organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Legitymacja procesowa podmiotu wnoszącego skargę ma charakter materialny (za wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznych, których interes ma charakter formalny) i opiera się ona na kryterium interesu prawnego, co oznacza konieczność ustalenia związku o charakterze materialno prawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy ( decyzja administracyjna) ma wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Tak rozumiany interes prawny skarżących, to jest J.M., O.M., M. M., K. H. i J. P., a wywodzący się z prawa własności, w chwili wniesienia skargi wątpliwości nie budzi, bowiem byli oni wówczas współwłaścicielami nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B [...], a nadto do nich skierowano kwestionowane rozstrzygniecie. Tym samym uznać należy, ze postępowanie sądowo administracyjne zostało prawidłowo wszczęte przez podmioty uprawnione (współwłaścicieli nieruchomości, której dotyczy decyzja organu). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w sprawie w pełni podziela, że istnienie interesu prawnego, rozumianego jako związek między chronionym przez przepisy materialne interesem prawnym podmiotu a aktem lub czynnością organu administracji publicznej jest warunkiem nie tylko wszczęcia postępowania lecz również materialną przesłanką uwzględnienia skargi, a zatem interes prawny podmiotu, który wszczął postępowanie sadowo administracyjne, musi istnieć również w dacie rozpoznania skargi ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 461/06, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 339469, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1285/05, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 318335, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 825/05, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 194006 ). Analogiczne stanowisko prezentuje doktryna, iż stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi ( por. J.P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw. LexisNexis 2006, str. 132-136, 144; B. Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, str. 125-130, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw. LexisNexis 2005, str. 213-215, 224-227 ). W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że umową sprzedaży z dnia 13 marca 2008 r. ( a więc w toku postępowania sądowo administracyjnego ) Joanna M., O. M., M. M., K. H. i J. P. zbyli nieruchomość położoną w Ł. przy ul. B [...] na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie tracąc tym samym tytuł prawny do tejże nieruchomości a co za tym idzie również własny, indywidualny interes prawny wywodzący się z prawa własności. Na rozprawie pełnomocnik skarżących uzasadnił ich interes prawny faktem obciążenia nieruchomości hipoteką na rzecz dotychczasowych właścicieli i tym, że cena nie została dotychczas uregulowana. W ocenie Sądu jednak w takim przypadku można mówić jedynie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś interesu prawnego w rozumieniu wyżej omówionym. W przedmiotowej sprawie, postanowieniem z dnia 18 września 2008 r. nabywca nieruchomości przy ul. B [...] "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w oparciu o art. 33 §2 p.p.s.a., wobec spełnienia przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, ani wskazany przepis art. 33 §2 p.p.s.a., ani też inny przepis p.p.s.a. nie daje podstaw do przekształcenia podmiotowego po stronie skarżącego, tak jak przewidują to np. przepisy art. 194 - 196 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), bądź też następstwa, analogicznie do uregulowania art. 30 §4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zważywszy, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę winien istnieć w toku całego postępowania sądowego, również w momencie rozpoznawania skargi a nie tylko w chwili inicjowania postępowania wniesieniem skargi, to utrata tegoż interesu prawnego w toku postępowania sądowo administracyjnego powoduje utratę legitymacji procesowej, a to z kolei, z uwagi na charakter materialny tej legitymacji skutkuje oddaleniem skargi. Z tego też względu, nie odnosząc się do zarzutów skargi, Sad w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. ar