II SA/Łd 269/25
WyrokWSA w Łodzi2026-01-09
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk, Marcin Olejniczak, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel gruntu, który poprzez podwyższenie terenu i utwardzenie drogi spowodował zmianę kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, co skutkuje szkodliwym zalewaniem sąsiedniej nieruchomości, może zostać zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego niezbędne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek: zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej przez właściciela oraz szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie. W niniejszej sprawie, podwyższenie terenu działki skarżących spowodowało zmianę kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, co doprowadziło do zalewania sąsiedniej nieruchomości i zniszczenia nasadzeń, co stanowiło szkodliwe oddziaływanie. W związku z tym, nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom było uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej właścicielom działki nr ew. [...] zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej poprzez obniżenie terenu, tak aby odpływ wody odbywał się w kierunku wschodnim, a wody spływające w kierunku północnym ujęto do szczelnego zbiornika na wody deszczowe. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego, bezkrytyczne przyjęcie opinii biegłego oraz brak wykazania związku przyczynowo-skutkowego między ich działaniami a szkodą na sąsiedniej działce. Organy administracyjne, opierając się na opinii biegłego, stwierdziły, że podwyższenie terenu działki skarżących spowodowało zmianę kierunku odpływu wód i szkodliwe zalewanie sąsiedniej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi M. Ś. i A.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 lutego 2025 r. znak: SKO.4173.1-2.2025 w przedmiocie zmiany stosunków wodnych oddala skargę. dc
Zaskarżoną decyzją z 17 lutego 2025 r. znak: SKO.4173.1-2.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania A.Ś. i M.Ś., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Brojce z 23 grudnia 2024 r. znak: GPS.6331.4.2023.PM w przedmiocie zmiany stosunków wodnych.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z 23 grudnia 2024 r. Wójt Gminy Brójce nakazał M.Ś. i A. Ś., właścicielom działki nr ew. [...] w miejscowości W., gm. B., zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku północnym należy ująć do zbiornika na wody deszczowe, który zostanie wkopany w grunt i będzie połączony kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni. Ponadto zbiornik na wody deszczowe powinien być szczelny i mieć pojemność nie mniejszą jak 4000 litrów. Właściciele dz. [...] zobowiązani są uzyskać wszelkie wymagane prawem pozwolenia. Powyższe prace należy wykonać w terminie do 30.04.2025 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji A.Ś. i M.Ś. - reprezentowani przez adwokata wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, podnosząc zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie materiału dowodowego tj.:
- nie wzięcie pod uwagę faktu, że spadek wód opadowych oraz roztopowych następuje z działki nr [...] na działkę nr [...] należącą do skarżących, a nie na odwrót;
- nieuwzględnienie przez organ, że na granicy działki nr [...] posadowiony został płot o wysokości 2 m, który jest wbity w ziemię na głębokości 0,5 m, co ma znaczny wpływ na odkładanie się wód opadowych oraz roztopowych;
b) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. poprzez:
- zaniechanie przez organ pierwszej instancji wydania postanowienia dotyczącego uzupełnienia przez biegłego opinii i komunikowanie się z nim poza oficjalnym trybem postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy powziął wątpliwości co do wydanej przez niego opinii;
- zaniechanie przez organ pierwszej instancji zwrócenia się o wydanie opinii do innych biegłych w sytuacji, gdy organ powziął wątpliwości co do wydanej przez biegłego opinii;
c) art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie - art. 234 ust. 1-3 ustawy Prawo wodne, poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji dotyczącej przywrócenia gruntu przez skarżących do stanu poprzedniego oraz wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w sytuacji, gdy pomiędzy zalewaniem działki nr [...] a pracami na działce nr [...] nie wykazano związku przyczynowo - skutkowego.
Powołaną na wstępie decyzją z 17 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2024 r., poz. 1087 z późn.zm. - dalej w skrócie "P.w."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest kwestia zakłócenia stosunków wodnych, regulowana przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087, ze zm.), która jednoznacznie określa obowiązki właściciela gruntu związane z gospodarką wodną na gruncie. Odwołując się do art. 234 ust. 3 P.w. stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w prowadzonym na jego podstawie postępowaniu w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom dopuszczalność nałożenia tych obowiązków na właściciela gruntu wymaga łącznego wystąpienia następujących okoliczności: zaistnienia zmiany stanu wody na określonym gruncie; spowodowania tej zmiany przez właściciela tego gruntu; szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie; istnienia adekwatnego (czyli normalnego, typowego, przeciętnego) związku przyczynowego między zmianą stanu wody dokonaną przez właściciela gruntu a szkodą na gruntach sąsiednich. Postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, a w szczególności ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art 234 ust. 3 P.w., wymaga szerokiego przeprowadzenia czynności dowodowych dających odpowiedź na pytanie, czy właściciel nieruchomości sąsiedniej w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych i czy zmiana ta negatywnie wpłynęła na grunty sąsiednie. Wymaga to, co do zasady, wiadomości specjalnych oraz odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Zasadne jest zatem w tej kategorii spraw przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, podlegającej ocenie organu, jak każdy dowód z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów.
Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że 8 listopada 2023 r., na wniosek R.A. z 3 listopada 2024 r., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stanu wód na gruncie, polegające na zaburzeniu naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych pomiędzy stanowiącą jego własność działką nr ew. [...] a działką nr ew. [...] w miejscowości W., gm. B., stanowiącą własność M. i A.Ś. Teren działki nr ew. [...] został podniesiony, co doprowadziło do zalewania działki nr [...] skutkując zgniciem naniesień roślinnych w postaci 20 tui.
Pismem z 22 listopada 2023 r. organ pierwszej instancji wezwał strony postępowania do złożenia wyjaśnień oraz ewentualnie przedłożenia dokumentacji w zakresie dotyczącym sposobu zagospodarowania terenu obydwu działek oraz zalegania na nich wody opadowej i roztopowej.
W odpowiedzi na powyższe R.A. stwierdził, że podczas zagospodarowania terenu działki nr ew. [...] nie dokonywał wywyższenia terenu, z uwagi na obowiązujące w tym zakresie przepisy, co dokumentują zdjęcia nr 1 i 2, na których jednoznaczne widać, że w celu zachowania nienaruszalności wysokości działki nr ew. [...], nawet płot po stronie północno-wschodniej został specjalnie obniżony, aby dopasować go do uwarunkowań terenu i kształtu sąsiadującej działki nr ew. [...]. (...). Dopóki nie został wywyższony teren działki nr ew. [...] wody opadowe i roztopowe miały swobodny przepływ do przepustu pod drogą i dalej do znajdujących się odpływów po parzystej stronie drogi (ul. [...]). Podczas wstępnych prac na działce nr ew. [...] M.K. podwyższył teren swojej posesji, wyznaczając ze swojej działki prowizoryczną drogę pomiędzy działkami, obecnie jest to prowizoryczna droga na pole za domem W. ul. [...]. M.K. podczas rozmowy nie wskazał jednak, że utwardzona odpadami budowlanymi prowizoryczna droga ma posłużyć do nawiezienia dziesiątek, jeżeli nie setek ciężarówek ziemi w celu podniesienia gruntu działki nr ew. [...] o prawie pół metra, na obszarze zalegania wody opadowej i roztopowej zgodnie ze zdjęciami nr 3, 4 i 5. Te działania obrazują zdjęcia załączone do poprzednich pism kierowanych do Gminy oraz satelitarne zdjęcia mapy gogle, zdjęcia nr 9 i 10, na których to widać jeszcze nie rozwiezione ponad 20 wywrotek ziemi, przy postawionym już domu na działce nr [...]. Pokazuje to skalę tego przedsięwzięcia dotyczącego podnoszenia gruntu. Takie działania spowodowały w pierwszej kolejności, rozlewanie się tych ogromnych mas wód opadowych i roztopowych z działki nr ew. [...] na działki przyległe, w tym na działkę nr ew. [...]. Widoczne na zdjęciach 3, 4 i 5 masy wody musiały gdzieś znaleźć ujście przelewając się na działkę nr [...]. Ponadto nawiezione masy odpadów budowlanych oraz ziemi, odcięły dostęp do opisywanego wyżej przepustu wodnego, znajdującego się na wysokości działki ew. nr [...], prowadzącego na stronę parzystą ul. [...]. (...). To wszystko spowodowało: zaleganie mas wody na działce nr ew. [...], długimi tygodniami co przed podjętymi pracami na działce ew. nr [...] nigdy się nie działo - woda maksymalnie do 24 godz. znikała z działki; wdarcie się wody głębiej na działkę nr [...] w jej północno- wschodniej części aż pod sam podjazd, to jest pół długości działki - gdzie nigdy nie miało to miejsca, woda była tylko w samym północno-wschodnim rogu działki przy jej krawędzi; nadto doprowadziło to do zniszczenia nasadzeń w postaci 20-tu pięcioletnich tui, co skutkowało znacznymi stratami materialnymi dla wnioskodawcy.
M.K. poinformował z kolei, że pomiędzy działką nr ew. [...] i działką nr ew. [...], działka nr. ew. [...] została skrócona o około 6 metrów i nie ogrodzona ze względu na przejazd na jego pole. Teren nie został wywyższony tylko wyrównany kamieniami polnymi i ziemią, która została po wykopaniu ławy pod dom, co nie ma wpływu na kierunek i natężenie odpływu wód opadowych lub roztopowych ani kierunku wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jego zdaniem, nie byłoby takiej sytuacji, gdyby od działki nr ew. [...] zrobione zostało odprowadzenie rurą do pobliskiego rowu znajdującego się po drugiej stronie posesji nr ew. [...] tak jak zrobił to każdy z sąsiadów. Obecnie jest to niemożliwe, gdyż został położony asfalt. M.K. załączył zdjęcia, na których widać, jak wygląda działka nr ew. [...] i działka nr ew. [...] przed budową domu, gdzie działka [...] była zalana i wówczas to nie przeszkadzało wnioskodawcy. M. Ś. odniósł się także do wylewania przez R. A. ścieków na jego działkę.
R.A. w piśmie z 16 stycznia 2024 r. przekazał dodatkowe informacje wskazując chronologię prac na działce nr ew. [...] oraz krótką chronologię kontaktów z M. Ś. celem polubownego załatwienia sprawy. W ocenie strony, chronologia prac na działce nr ew. [...], która doprowadziła do obecnej sytuacji, połączona z dokumentacją foto i video na załączonej płycie przedstawia się następująco:
1. Zdjęcia nr 1, 2 i 3 wskazują, jak wyglądała granica działek - widać cały 20 centymetrowy cokół płotu jest nad ziemią.
2. Zdjęcia nr 4, 5 i 6 obrazują, jak wyglądała działka nr ew. [...] przed rozpoczęciem prac przez skarżących - widać jak cały teren działki stoi w wodzie opadowej i roztopowej.
3. Zdjęcia nr 7, 8, 9 i 10 oraz film nr 1 mają na celu zobrazować przebieg prac hipsometrycznych oczywiście nie w całości, podwyższania gruntu działki nr ew. [...] oraz wskazać jakie materiały zostały do tego użyte, to jest między innymi odpad budowlany w postaci gruzu i setki ton ziemi.
4. Zdjęcie nr 1, 2, 3 oraz 11 mają wskazać o jaką wysokość podniesiona została działka nr ew. [...] oraz jak dużej skali było to przedsięwzięcie. 20cm cokołu płotu dodać 10 cm zgodnie z palikiem pomiarowym, ziemi podniesionej nad cokolik, wskazuje łącznie podniesienie działki nr ew. [...] nie mniej niż o 30cm na powierzchni nie mniejszej niż 2000 m2 (terenu, na którym zalegały wody na działce nr ew. [...] zgodnie ze zdjęciami nr 4, 5 i 6).
5. Zdjęcie nr 12 wskazuje fakt, iż opisane podniesienie terenu działki nr ew. [...] powodując przelewanie się wód opadowych i roztopowych z działki nr ew. [...] doprowadziło do ciągłego zanurzenia nasadzeń w wodzie co spowodowało zgnicie 20 pięcioletnich tui powodując straty materialne.
6. Zdjęcia nr 13,14 i 15 oraz film nr 2 obrazują obecny stan, w którym wody opadowe i roztopowe przelewają się z podwyższonej działki nr ew. [...] i zalegają na działce nr ew. [...] doprowadzając do ciągłego zanurzenia rocznych nasadzeń w postaci tui oraz stopy butli gazowej, wchodzącej w system ogrzewania domu. Sytuacja ciągłego zanurzenia stopy butli gazowej, uwidoczniona na filmie nr 2, jest niepokojąca pod kątem naruszenia zewnętrznej instalacji i rozszczelnienia przydomowej butli gazowej lub instalacji podziemnej, poprzez zapadnięcie się stopy w podmokłym gruncie i niekontrolowanym przemieszczeniu się zewnętrznego zbiornika gazu. Taka sytuacja może skutkować, doprowadzeniem do samowolnego uwolnienia się gazu, jego zapłonu i w skutkach możliwego wybuch butli gazowej, powodując zagrożenie życia i zdrowia lub mienia wielkich rozmiarów.
7. Zdjęcie nr 16 wskazuje na różnicę w poziomach wody pomiędzy stroną parzystą i nieparzystą ul. [...], gdzie po stronie nieparzystej znajduje się rów odpływowy do którego prowadził przepust ze strony nieparzystej, będący wkopany pod drogą na wysokości działki nr ew. [...], który to przepust został zablokowany poprzez podjęte przez skarżącego działania hipsometryczne w postaci podniesienia działki nr ew. [...].
W trakcie oględzin działek nr [...] i [...] przeprowadzonych 26 stycznia 2024 r. przy udziale M.Ś. (współwłaściciela działki o nr ew. [...]) i R.A. (współwłaściciela działki o nr ew. [...]) organ pierwszej instancji ustalił, że w dniach poprzedzających przeprowadzenie oględzin występowały roztopy śniegu oraz opady deszczu (warunki sprzyjające do oceny czy następuje zaleganie wody na ww. działkach); woda w znacznym stopniu zalegała wzdłuż wschodniej granicy działki nr [...] oraz wzdłuż północnej części działki; część nasadzeń występujących na działce [...] zalana była wodą; potwierdzono także na działce [...] zaleganie wody przy zbiorniku na gaz płynny służący do ogrzewania domu; budynek na działce [...] usytułowany jest wyżej niż pozostała część działki ze spadkiem terenu wokół domu na stronę wschodnią, zachodnią i północną; na działce [...] przy granicy z działką [...] znajduje się utwardzona gruzem i ziemią droga dojazdowa do pola znajdującego się po południowej stronie ww. działki; w północnej części działki [...] zalega woda szczególnie na terenie urządzonej drogi oraz przy granicy z drogą gminną; teren wokół domu znajdującego się na działce [...] jest świeżo zagospodarowany ziemią i nieporośnięty trawą; wzdłuż ogrodzenia zachodniej części działki [...] wykopany jest rowek, który odprowadza wodę z tylnej części działki nr [...] w kierunku frontu ww. działki.
M.K. wniósł uwagi do protokołu i stwierdził, że nazwana w protokole droga jako droga dojazdowa nie jest drogą, a częścią działki [...], która w przyszłości będzie ogrodzona. Dodatkowo stwierdził, że to woda z terenu działki [...] spływa na działkę [...], tym samym zalewając północną część działki [...]. Problem zostałby rozwiązany, gdyby został wybudowany przepust pod drogą gminną odprowadzający wodę do pobliskiego rowu. Stwierdził, że teren wokół budynku na działce [...] nie jest obsypany świeżą ziemią, lecz jest to ziemia z terenu tej działki tylko zrekultywowana. Ziemia przywieziona na teren (uwidoczniona na zdjęciach w aktach sprawy) była zagospodarowana na tyłach działki [...], czyli na polu.
Protokół został podpisany przez wszystkich uczestników oględzin na działkach nr [...] i [...]. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną.
29 stycznia 2024 r. M.K. załączył na płycie dodatkowy materiał dowodowy do akt sprawy.
Odnosząc się do treści protokołu R.A. w piśmie z 8 marca 2024 r. wskazał, że droga na pole, została wyniesiona o niemniej niż 30 centymetrów od pierwotnej wysokości gruntu działki [...], tym samym zakrywając o ponad 10 centymetrów betonowy cokół płotu działki nr [...], co wskazano podczas oględzin, wytwarzając tym samym swoistą rynnę/kanał, w której stoi woda bez możliwości odpływu. Taki stan rzeczy doprowadził do obecnej sytuacji zalewania działki nr [...], co potwierdziły przeprowadzone oględziny. Przywieziona dodatkowa ziemia była zagospodarowana na tyłach działki [...]. Była nawożona dodatkowa ziemia w celu podniesienia działki nr [...] w ilości dziesiątek ciężarówek co doprowadziło do podniesienia terenu o co najmniej 30 cm na powierzchni nie mniejszej niż 2000 m2, z uwagi na zalegające na jej terenie masy wody. Natomiast wskazywane przez M.Ś. miejsca jej zagospodarowania mijają się z rzeczywistym miejscem jej rozparcelowania. Zagospodarowywanie nawiezionej ziemi odbywało się w czasie, gdy posesja działki nr [...] nie była jeszcze ogrodzona. Nawieziona ziemia była rozparcelowywana wokół powstającego budynku mieszkalnego. W aspekcie nawożenia dodatkowej ziemi i jej zagospodarowywania, ważny jest również fakt ujawnionego podczas oględzin gruzu, który został przywieziony kilkoma ciężarówkami, aby usypać wskazaną wyżej drogę.
Z uwagi na rozbieżne stanowiska stron postępowania w zakresie dotyczącym sposobu zagospodarowania terenu obydwu działek, a co za tym idzie zalegania na nich wody opadowej i roztopowej, Wójt Gminy Brójce postanowieniem z 8 marca 2024 r. dopuścił opinię biegłego T.N. - biegłego sądowego, posiadającego uprawnienia geologiczne [...] i specjalistyczną wiedzę z zakresu hydrologii i hydrogeologii, któremu zlecił sporządzenie pisemnej opinii z zakresu stosunków wodnych w celu zmiany stanu wody na działkach ew. nr [...] i [...] w miejscowości W. gm. B.
4 kwietnia 2024 r. powołany w postępowaniu biegły wraz z udziałem M.Ś. i R.A. oraz przedstawicieli Urzędu Gminy B., przeprowadził oględziny terenu działek nr ew. [...] i [...] w W.. W trakcie oględzin biegły zadawał pytania stronom postępowania, sporządził dokumentację fotograficzną oraz wykonał specjalistyczne pomiary.
6 maja 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła "Ekspertyza w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnej dotyczącej zmiany stanu wody na działkach o nr ew. [...] i [...] w miejscowości W., gm. B." sporządzona przez biegłego - T.N. Ze wskazanej ekspertyzy wynika m.in.: przeprowadzone badania podłoża na dz. [...] wskazują, że na powierzchni terenu znajduje się nasyp antropogeniczny o miąższości ok. 0,6 m. Zgromadzony materiał fotograficzny oraz analiza różnicowa NMT z 2011 i 2023 r. potwierdzają, że teren dz. [...] został podniesiony o 0,5 - 0,9 m w wyniku nawiezienia materiału antropogenicznego o słabych parametrach infiltracyjnych. Podwyższenie i utwardzenie terenu na dz. [...] spowodowało zmianę kierunku odpływu wód w kierunku dz. [...]. Zastosowanie do podwyższenia i ukształtowania terenu materiałów antropogenicznych o słabych parametrach infiltracyjnych spowodowało zwiększenie lokalnego natężenia spływu wód w kierunku dz. [...]. Jednakże należy także podkreślić, że podwyższenie terenu na dz. [...] spowodowało także zmniejszenie obszaru bezodpływowej depresji występującej na tym terenie i tym samym przesunięcie terenu podtopień na wschód. Prowadzone od 2019 r. działania właściciela dz. [...] skutkujące podwyższeniem terenu poprzez wykonanie nasypu antropogenicznego stanowią naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art 234 P.w. i mają negatywne skutki dla nieruchomości sąsiedniej [...].
Pismem z 14 maja 2024 r. strony postępowania zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy zgodnie z art 10 § 1 k.p.a.
22 maja 2024 r. M.K. zapoznał się ze zleconą w postępowaniu ekspertyzą i wykonał fotokopię wskazanej dokumentacji, natomiast 27 maja 2024 r. przedstawił pisemne wyjaśnienia, które - w ocenie organu pierwszej instancji - pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie bowiem jego podstawą jest przede wszystkim opinia biegłego.
29 maja 2024 r. R.A. zapoznał się z ekspertyzą i wykonał fotokopię wskazanej dokumentacji, nie wnosząc uwag.
Decyzją z 19 czerwca 2024 r. Wójt Gminy Brójce nakazał M.Ś. i A.Ś., właścicielom działki nr ew. [...] w miejscowości W., gm. B., zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku północnym należy ująć do zbiornika na wody deszczowe, który zostanie wkopany w grunt i będzie połączony kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni. Ponadto zbiornik na wody deszczowe powinien być szczelny i mieć pojemność nie mniejszą jak 4000 litrów. Właściciele dz. [...] zobowiązani są uzyskać wszelkie wymagane prawem pozwolenia. Powyższe prace należy wykonać w terminie do 31.12.2024 r.
W odwołaniu od tej decyzji A.Ś. i M.Ś. nie zgodzili się z wydanym rozstrzygnięciem. Podnieśli, że po wybudowaniu domu na gruncie działki [...] stały wody opadowe i nie było to spowodowane żadnymi pracami na działce [...], co zostało potwierdzone zdjęciami załączonymi do wcześniejszych pism. Na działce nr [...] został postawiony płot betonowy wzdłuż działki [...] więc kąt nachylenia tzw. drogi mógł się zmienić w stronę działki [...]. Jednakże obniżenie terenu na działce [...] spowoduje przepływ wód opadowych i roztopowych z działki [...] na działkę [...]. Odwołujący zakwestionowali również nałożony nań obowiązek wkopania zbiornika 4000 litrów na działce [...], ponieważ jak stwierdzili na działce [...] wody opadowe z budynku są odprowadzane do studni chłonnych - są to zbiorniki bez dna z otworami w dolnej części, które służą do magazynowania a następnie do rozsączania w gruncie, co powoduje podtopienia, ponieważ na działce [...] jest również brak przepustu z działki [...] do rowu melioracyjnego, gdzie działka [...] posiada taki przepust. Dlaczego więc wkopanie szczelnego zbiornika o pojemności nie mniejszej niż 4000 litrów zostało nakazane tylko właścicielom działki [...] ?
Pismem z 4 września 2024 r. pełnomocnik A.Ś. i M.Ś. będący adwokatem zajął stanowisko w sprawie, podnosząc zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 84 k.p.a. Jego zdaniem, organ w żaden sposób nie odniósł się do zastrzeżeń odwołujących podniesionych pod adresem ekspertyzy biegłego, które skarżący wyrazili w piśmie z 27 maja 2024 r. Organ nie przeprowadził dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, nie wyznaczył również nowego biegłego w sprawie. Wydając decyzję organ nie uwzględnił tego, że w sytuacji, gdy skarżący obniżą teren swojej działki o 10 cm oraz o 20 cm, wody opadowe oraz roztopowe będą przepływały z działki nr [...] na działkę należącą do skarżących, a w konsekwencji będą ją zalewały i podtapiały. Tym samym wydana została decyzja, która naraża stronę skarżącą na szkody. Przed ewentualnym wydaniem decyzji nakazującej stronie obniżenie terenu oraz usytuowanie w gruncie zbiornika na wodę deszczową organ winien był zasięgnąć opinii biegłego, który wydałby szczegółowe wytyczne, jakie dokładnie prace i w których dokładnie miejscach powinny być wykonywane przez skarżących w taki sposób, aby zarówno działka [...] oraz działka [...] nie były zalewane.
Decyzją z 2 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Kontynuując postępowanie 14 października 2024 r. sporządzono notatkę służbową i załączono do akt sprawy korespondencję e-mailową z biegłym dr. T.N. z maja 2024 r.
Pismem z 18 października 2024 r. Wójt Gminy Brójce wystąpił do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z wnioskiem o udzielenie informacji czy rów znajdujący się na działce nr ew. [...] w miejscowości W. (w szczególności w okolicy posesji nr [...] przy ul. [...]), w oparciu o posiadaną przez organ dokumentację jest klasyfikowany jako rów melioracyjny czy jako rów przydrożny.
22 października 2024 r. sporządzono notatkę służbową z oględzin rowu zlokalizowanego na działce drogowej nr ew. [...] w miejscowości W. w szczególności w okolicy posesji nr [...] i [...] przy ul. [...], z której wynika, że z założenia, przedmiotowy rów powinien odprowadzać wodę ze wschodu w kierunku zachodnim gdzie łączy się on z dopływem w W. z rzeką [...]. W trakcie wizji lokalnej ustalono, że sporny rów nie posiada ciągłości, ponieważ kierując się na zachód, już na wysokości działki nr ew. [...] rów jest całkowicie zasypany. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz fakt, że w trakcie roztopów i opadów rów jest całkowicie wypełniony wodą, stwierdzono, że każda dodatkowa ilość wody wprowadzona do rowu może spowodować wylewanie wody z rowu na okoliczne działki.
Pismem z 4 listopada 2024 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, w odpowiedzi na pismo z 18 października 2024 r. poinformowało, że na działce nr ew. [...] nie występują urządzenia melioracji wodnych ujęte w "ewidencji melioracji wodnych" prowadzonej przez Zarząd Zlewni w Sieradzu. Z posiadanych informacji wynika, że przez działkę przebiega urządzenie wodne tj. rów, który nie jest ujęty w "ewidencji melioracji wodnych", nie stanowi on zatem rowu melioracyjnego.
Wobec poczynionych ustaleń 23 grudnia 2024 r. Wójt Gminy Brójce wydał wskazaną na wstępie decyzję w sprawie.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w trybie art 234 P.w. w celu stwierdzenia czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w związku z działaniami właściciela działki o nr ew. [...].
Według Kolegium, działania właściciela dz. [...] od 2019 r. skutkujące podwyższeniem terenu poprzez wykonanie nasypu antropogenicznego o wysokości od 0,5 - 0,9 m stanowią naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 P.w. i mają negatywne skutki dla nieruchomości sąsiedniej [...], co potwierdza opinia biegłego. W trakcie postępowania został powołany dr T.N. - biegły sądowy, posiadający uprawnienia geologiczne [...] i specjalistyczną wiedzę z zakresu hydrologii i hydrogeologii, który sporządził "Ekspertyzę w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnej dotyczącej zmiany stanu wody na działkach o nr ew. [...] i [...] w miejscowości W., gm. B.". Z załączonej do akt sprawy ekspertyzy wynika, że:
1) Główny spływ wód został przesunięty w kierunku wschodnim, ale część wód spływa obecnie na granicy spornych nieruchomości. Przed podniesieniem terenu na dz. [...] odpływ wód z dz. [...] odbywał się w kierunku centrum dz. [...]. Obecnie kierunki te zostały zmienione poprzez wykonanie nasypu antropogenicznego na dz. [...] i utwardzenie podłoża. Kierunki odpływu wód zostały zmienione w stosunku do obserwowanych w 2011 r.
2) Przeprowadzone badania podłoża na dz. [...] wskazują, że na powierzchni terenu znajduje się nasyp antropogeniczny o miąższości ok. 0,6 m. Zgromadzony materiał fotograficzny oraz analiza różnicowa NMT z 2011 i 2023 r. potwierdzają, że teren dz. [...] został podniesiony o 0,5 - 0,9 m w wyniku nawiezienia materiału antropogenicznego o słabych parametrach infiltracyjnych. Podwyższenie i utwardzenie terenu na dz. [...] spowodowało zmianę kierunku odpływu wód w kierunku dz. [...]. Podwyższenie terenu na dz. [...] spowodowało także zmniejszenie obszaru bezodpływowej depresji występującej na tym terenie i tym samym przesunięcie terenu podtopień na wschód.
3) Uzasadnione jest twierdzenie, że okresowe zmiany stanu wody (podtopienia) na działce [...] pod wpływem wód opadowych i roztopowych, w najmniej korzystnym okresie roku są bezpośrednim efektem zmian na dz. [...] wynikających z wykonania nasypu antropogenicznego.
4) W ekspertyzie wykazano związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą zagospodarowania terenu a zmianą kierunków i zwiększeniem natężenia odpływu wód, co w połączeniu ze słabymi parametrami infiltracyjnymi płytko występujących w podłożu glin powoduje podtopienia.
5) Działania właściciela dz. [...] od 2019 r. skutkujące podwyższeniem terenu poprzez wykonanie nasypu antropogenicznego o wysokości od 0,5 - 0,9 m stanowią naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 P.w. Działania te mają negatywne skutki dla nieruchomości sąsiedniej [...].
6) W związku z powyższym należy nakazać właścicielowi dz. [...] zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku N należy ująć do zbiornika na wody deszczowe lub odprowadzić do rowu melioracyjnego.
Zdaniem organu odwoławczego, powyższa ekspertyza w sposób jednoznaczny przesądza, że podwyższenie i utwardzenie terenu na dz. [...] spowodowało zmianę kierunku odpływu wód w kierunku dz. [...] ze szkodą dla dz. [...] w rozumieniu art. 234 P.w. Biegły wskazał również na działania jakie, w jego ocenie, powinien podjąć właściciel działki o nr ew. [...] aby wyeliminować szkodliwy wpływ na działkę o nr ew. [...] tj. nakazać właścicielowi dz. [...] zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku N należy ująć do zbiornika na wody deszczowe lub odprowadzić do rowu melioracyjnego.
Organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji, wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał stronie zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku północnym należy ująć do zbiornika na wody deszczowe, który zostanie wkopany w grunt i będzie połączony z kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni. Ponadto zbiornik na wody deszczowe powinien być szczelny i mieć pojemność nie mniejszą jak 4000 litrów.
Kolegium zwróciło uwagę, że orzekając w sprawie decyzją z 2 października 2024 r., nakazało organowi pierwszej instancji wyjaśnienie dlaczego strony mają wybudować szczelny zbiornik a nie odprowadzić spływającą wodę do rowu melioracyjnego w sytuacji, gdy w opinii biegłego są dwa alternatywne rozwiązania, oraz na jakiej podstawie organ pierwszej instancji określił pojemność zbiornika, że jest to min. 4000 litrów.
Analizy wymagały zatem czynności dokonane przez organ pierwszej instancji po uchyleniu decyzji przez Kolegium, przy czym czynności te miały zostać podjęte celem ustalenia i uzasadnienia wyboru optymalnego rozwiązania, które miałoby zostać zastosowane w niniejszej sprawie. Organ miał bowiem wyjaśnić jaki rodzaj urządzeń zapobiegających szkodom byłby najlepszym rozwiązaniem w niniejszym stanie faktycznym, gdyż w treści opinii biegły zaproponował dwa alternatywne rozwiązania nie wskazując, które nich jest rozwiązaniem lepszym i z jakich względów. W tej sytuacji niewątpliwie niezbędne było przesądzenie, czy lepszym - bardziej skutecznym, korzystnym i ekonomicznym rozwiązaniem jest odprowadzenie wód do szczelnego zbiornika na wody deszczowe czy odprowadzenie do rowu melioracyjnego.
Według organu drugiej instancji o braku możliwości odprowadzenia wód do rowu melioracyjnego przesądza fakt, że na działce nr ew. [...] nie występują urządzenia melioracji wodnych, a zatem zagłębienie znajdujące się na tej działce nie stanowi rowu melioracyjnego, co wynika z pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 4 listopada 2024 r. Skoro zatem nie ma możliwości odprowadzenia wód do rowu melioracyjnego, to jedynym racjonalnym rozwiązaniem problemu naruszenia stosunków wodnych w niniejszej sprawie jest odprowadzenie tychże wód do zbiornika na wody deszczowe. Zbiornik ten musi być szczelny, skoro w podłożu znajdują się warstwy glin z przewarstwieniami piaszczystymi utrudniające infiltrację wód. Jest to rozwiązanie zgodne z zaleceniami zawartymi w Ekspertyzie biegłego. Także pojemność zbiornika została wskazana przez biegłego, co potwierdzają akta sprawy.
Organ stwierdził, że skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi orzekając w sprawie już 2 października 2024 r. nie kwestionowało ustaleń organu pierwszej instancji, że doszło do naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 P.w., a z opinii biegłego wprost wynika, że na skutek działań podjętych przez właściciela działki o nr. ew. [...] doszło do szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie tj. na działkę nr ew. [...], to istniała podstawa do wydania decyzji w trybie art. 234 ust. 3 P.w.
Bezspornie, zdaniem organu odwoławczego, zagospodarowanie terenu działki nr ew. [...] (podwyższenie terenu i utwardzenie drogi) spowodowało, że doszło do naruszenia stanu wody na działce [...] i w wyniku tych działań powstała szkoda na gruncie sąsiednim (gnicie naniesień roślinnych w postaci 20 tui), co uzasadnia nałożenie obowiązku mającego prowadzić do usunięcia szkodliwego oddziaływania na działkę o nr. ew. [...]. Treść obowiązku nałożonego na strony znajduje uzasadnienie w opinii biegłego. Ustalony termin wykonania czynności jest realny do zachowania. Równocześnie Kolegium podkreśliło, że drugie z alternatywnych, zaproponowanych przez biegłego rozwiązań nie jest możliwe do realizacji - wobec nieistnienia rowu melioracyjnego. Zatem wobec jednoznacznego stanowiska Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie brak było podstaw i konieczności występowania do biegłego o sporządzenie opinii uzupełniającej, bowiem jedyne możliwe rozwiązanie w niniejszej sprawie to odprowadzenie wód do zbiornika na wody deszczowe.
Odnosząc się do zarzutów odwołania:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie materiału dowodowego tj.:
- nie wzięcie pod uwagę faktu, że spadek wód opadowych oraz roztopowych następuje z działki nr [...] na działkę nr [...] należącą do skarżących, a nie na odwrót;
- nieuwzględnienie przez organ, że na granicy działki nr [...] posadowiony został płot o wysokości 2 m, który jest wbity w ziemię na głębokości 0,5 m, co ma znaczny wpływ na odkładanie się wód opadowych oraz roztopowych
Kolegium stanowiska tego nie podzieliło i wskazało, że w treści ekspertyzy biegłego na s. 25 przedstawiono obszar depresji bezodpływowej, która znajdowała się na tym terenie przed zagospodarowaniem działki o nr ewid. [...], niewątpliwie, po zagospodarowaniu rzeczonej działki depresja na tym terenie nie występuje, a przeważającą część działki podniesiono aż o 0,7-0,9 m. Co więcej, na s. 30 Ekspertyzy przedstawiono historyczne kierunki spływu wód na badanym terenie (w 2011 r.). Ze schematu niewątpliwie wynika, że wody w sposób naturalny spływały w kierunku depresji znajdującej się w centralnej części działki nr ewid. [...], która po jej zagospodarowaniu została podwyższona o 0,7-0,9 m - co z kolei obrazuje Analiza różnicowa NMT z 2011 i 2023 r. na s. 32 Ekspertyzy. Obecnie wody spływają w kierunku działki o nr ewid. [...], co uwidoczniono w Załączniku 1 do Ekspertyzy.
Wysokość płotu, o którym piszą strony w treści odwołania, nie ma wpływu na stosunki wodne w terenie, bowiem zmiana stosunków wodnych nastąpiła na skutek podniesienia poziomu znacznej części działki nr [...] - jak bowiem zauważył biegły: "podwyższenie i utwardzenie terenu na dz. [...] spowodowało zmianę kierunku odpływu wód w kierunku dz. [...]". Sama wysokość płotu nie jest istotna, zaś dokumentacja zdjęciowa, zalegająca w aktach sprawy pokazuje, że betonowy cokół płotu nie jest wystarczający do zatrzymania negatywnego oddziaływania.
b) art 84 § 1 k.p.a. w zw. z art 123 § 1 k.p.a. poprzez:
- zaniechanie przez organ pierwszej instancji wydania postanowienia dotyczącego uzupełnienia przez biegłego opinii i komunikowanie się z nim poza oficjalnym trybem postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy powziął wątpliwości co do wydanej przez niego opinii;
- zaniechanie przez organ pierwszej instancji zwrócenia się o wydanie opinii do innych biegłych w sytuacji, gdy organ powziął wątpliwości co do wydanej przez biegłego opinii;
c) art 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;
- Kolegium zwróciło uwagę, że uchylając decyzję organu pierwszej instancji decyzją z 2 października 2024 r. wskazało jedynie, że pewne, kluczowe kwestie nie zostały wyjaśnione w treści rozstrzygnięcia. Jak słusznie dostrzegł organ pierwszej instancji w piśmie przewodnim z 22 stycznia 2025 r. - część informacji była już w posiadaniu organu pierwszej instancji, choć nie znalazła odzwierciedlenia w treści pierwotnej decyzji. Po ustaleniu, że nie jest możliwe odprowadzanie wód do rowu melioracyjnego (albowiem takowy nie sąsiaduje z działkami nr ew. [...] i [...]) nie istniała potrzeba wystąpienia do biegłego o sporządzenie opinii uzupełniającej, skoro biegły wypowiedział się na temat pojemności zbiornika bezodpływowego, który ma zostać usytuowany na terenie działki nr ew. [...].
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art 234 ust 1-3 P.w. Kolegium stwierdziło, że związek przyczynowy pomiędzy pracami na działce nr ew. [...] a zalewaniem działki nr ew. [...] jest - wbrew twierdzeniom stron - oczywisty, co potwierdzają zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy oraz dane historyczne przedstawione przez biegłego w Ekspertyzie w tym w szczególności na: rysunku 17 (s. 25), rysunku 21 (s. 30) i rysunku 22 (s. 32). Zmianę kierunku spływu wód potwierdziły dokonane przez biegłego pomiary wysokości (aż 77 punktów pomiarowych) zobrazowane w Załącznikach nr 1 i 2 do Ekspertyzy. Na mapie (Załącznik nr 1 do Ekspertyzy) zobrazowano aktualne kierunki spływu wód powierzchniowych - znacząco różniące się od kierunków historycznych zobrazowanych na rysunku nr 21 (s. 30), co przeczy całkowicie treści odwołania.
Wobec powyższego Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi nie zgodzili się A.Ś. i M.K. reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, którzy w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak zebrania dostatecznego materiału dowodowego, który pozwoliłby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, bezkrytyczne przyjęcie opinii i wniosków biegłego, które nie zostały przez niego (w części) odpowiednio wykazane, a w części są błędne, brak odpowiednich ustaleń biegłego i organów obu instancji, także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji błędne uznanie, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 P.w.;
b) art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie:
a) art. 234 ust. 3 P.w., poprzez błędne uznanie, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, podczas, gdy brak jest ustalenia relewantnego związku przyczynowego pomiędzy zmianą a zaobserwowanymi szkodami;
b) art. 234 ust. 3 P.w. w zw. z art. 7 i art. 7b k.p.a., poprzez wydanie nakazu wykonania zmiany nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzenia wewnętrznym na dz. [...] podczas, gdy jak wskazano powyżej, nie ustalono czy w ogóle zmiana na ww. działce szkodliwie wpływa (a jeżeli tak to w jakim zakresie) na grunty sąsiednie;
c) art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. poprzez bezzasadną ingerencję w prawo własności skarżących i brak szczegółowego uzasadnienia wyboru nałożenia na skarżących obowiązku o treści wskazanej w decyzji Wójta Gminy B., poza krótkim stwierdzeniem o braku rowu melioracyjnego i w związku z tym niedopuszczenie uzupełniającej opinii biegłego, w sytuacji gdy organ, ingerując w prawo własności skarżących, powinien bardzo wnikliwie badać wszelkie możliwości wyeliminowania ewentualnych szkód poprzez wybór rozwiązania jak najmniej ingerującego w prawo własności.
Jak stwierdził w uzasadnieniu skargi jej autor, biegły dr T.N. nie uwzględnił, że w sytuacji gdy skarżący obniżą teren swojej działki o 10 cm oraz o 20 cm, wody opadowe oraz roztopowe będą przepływały z działki nr [...] na działkę należącą do skarżących, a w konsekwencji będą ją zalewały i podtapiały. Tym samym, wydana przez organ pierwszej instancji decyzja, utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji naraża stronę skarżącą na szkody. Przed ewentualnym wydaniem decyzji nakazującej skarżącym obniżenie terenu oraz usytuowanie w gruncie zbiornika na wodę deszczową organ winien uściślić, jakie prace należy wykonać tak, aby zarówno działka [...] i działka [...] nie były zalewane. Twierdzenia te nie były zawarte w pierwotnej opinii biegłego, nie były również objęte żadną opinią uzupełniającą. Aby organ mógł dopuścić dowód z opinii biegłego bądź uzupełniającej opinii biegłego winien wydać w tym zakresie postanowienie, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.
Dodatkowo organ ponownie zaniechał postępowania dowodowego w zakresie działki nr [...] oraz faktu przyczynienia się jej właścicieli do podtapiania działki. Jak wskazali w odwołaniu od decyzji skarżący na działce nr [...] znajdują się "studnie chłonne" w postaci nieszczelnych zbiorników z otworami u dołu, które służą do magazynowania wody deszczowej, a następnie jej emisji po gruncie leżącym na terenie działki [...]. Jednocześnie to na działce [...] brak jest przepustu, który wyprowadzałby tę wodę do rowu melioracyjnego. Właśnie taki stan rzeczy przyczynił się do zalewania tej działki, a nie jakiekolwiek działania skarżących.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zeprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 15 maja 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania powyższego postanowienia z 15 maja 2025 r.
Postanowieniem z 24 lipca 2025 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 30 czerwca 2025 r. oraz zwrócił z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących M.Ś. i A.Ś. kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem.
Postanowieniem z 28 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M.Ś. i A.Ś. od postanowienia tutejszego Sądu z 15 maja 2025 r.
Postanowieniem z 14 listopada 2025 r. Sąd oddalił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i skierował sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym na rozprawę.
Na rozprawie 9 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę. Oświadczył, że obowiązek nałożony decyzją nie został dotychczas wykonany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli M.K. i A.Ś. uczynili decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 lutego 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Brójce z 23 grudnia 2024 r. nakazującą skarżącym, jako właścicielom działki nr ew. [...] w miejscowości W., gm. B. - w terminie do 30 kwietnia 2025 r. - zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku północnym należy ująć do zbiornika na wody deszczowe, który zostanie wkopany w grunt i będzie połączony kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni. Ponadto zbiornik na wody deszczowe powinien być szczelny i mieć pojemność nie mniejszą jak 4000 litrów. Właściciele dz. [...] zobowiązani zostali również do uzyskania wszelkich wymaganych prawem pozwoleń.
Problematyka zmian stanu wody na gruncie unormowana została przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1087). Zgodnie z art. 234 ust. 1 P.w., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 P.w.). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 P.w.). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 234 ust. 5 P.w.).
Z przytoczonego wyżej unormowania jasno wynika, że warunkiem wydania przez organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., jest ustalenie w toku postępowania wyjaśniającego, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie. Zwrot normatywny "zmiana ta wpływa" wskazuje, że zarówno zmiana jak i jej szkodliwy wpływ powinny realnie wystąpić. Gdyby ustawodawca miał zamiar objąć powyższą regulacją także stany faktyczne, w których doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a nie wystąpiło szkodliwe odziaływanie tej zmiany na grunt sąsiedni (szkoda rzeczywista), to wskazałby to wyraźnie w przepisie, posługując się np. trybem przypuszczającym: "mogą szkodliwie wpływać".
W orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym na tle art. 234 P.w., które Sąd w pełni podziela, wskazuje się na konieczność badania związku pomiędzy zmianą stanu wody a szkodą (szkodliwym oddziaływaniem) na gruncie sąsiednim. Stosuje się w tym przypadku konstrukcję związku przyczynowo -skutkowego, który w sprawach z zakresu stosunków wodnych dotyczy nie tylko określonych działań ludzkich i ich skutków, ale zaistnienia określonych zjawisk przyrodniczych (zmiana stanu wody - np. kierunku lub intensywności spływu, zalanie gruntu, podtopienie budynku itp.). Nieuprawnione jest badanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zdarzeniami, z których jedno nastąpiło, a drugie jeszcze nie nastąpiło. Tym bardziej nie jest dopuszczalne badanie związku przyczynowo -skutkowego między zdarzeniami, o których mowa w art. 234 ust. 1 P.w., gdy brak podstaw do przyjęcia, że którekolwiek z tych zdarzeń nastąpiło i wypowiadać się w oparciu o ten przepis o ewentualnych, tylko hipotetycznych następstwach mogących, ale nie muszących wystąpić w przyszłości zmianach w stosunkach wodnych spowodowanych wykonanymi robotami budowlanymi. W takim przypadku nie można w ogóle mówić o przyczynie i skutku. Stanowisko w kwestii wykładni przepisu art. 234 ust. 3 P.w. znajduje potwierdzenie w orzeczeniach sądów administracyjnych, wydanych w zdecydowanej większości na tle art. 29 ust. 3 nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, które pozostają nadal aktualne, ponieważ przepis art. 234 ust. 3 P.w. jest niemal dosłownym powtórzeniem tego unormowania. W wyrokach z 17 stycznia 2017 r., II OSK 1035/15 oraz z 17 października 2017 r., II OSK 248/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednoznacznie, że z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika kompetencja organu do nałożenia na właściciela gruntu obowiązków o charakterze naprawczym, a więc przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom, co dotyczy szkód już powstałych, a nie tych, jakie mogą powstać w przyszłości. Przepis ten może zostać zastosowany jedynie, jeżeli spowodowane już przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W tym duchu wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2017 r., II OSK 2795/15 (Lex nr [...]42647) wskazując, że organy nie są zobligowane do ustalania ani też badania, czy i na ile prawdopodobne jest wystąpienie szkód w przyszłości oraz jakiego rodzaju będą to szkody. Organy powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości, powodującym zmiany w stosunkach wodnych, a stwierdzoną szkodą na innych gruntach istnieje związek przyczynowo - skutkowy. Powyższe stanowisko co do wykładni art. 234 ust. 3 P.w. znalazło w pełni potwierdzenie w wydanych już pod rządami nowej ustawy Prawo wodne wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2021 r., III OSK 530/21; 1 czerwca 2022 r., III OSK 5094/21; 6 lutego 2024 r., III OSK 3406/23, 14 grudnia 2023 r., III OSK 2947/23; 8 listopada 2023 r., III OSK 2582/21; 7 kwietnia 2022 r., III OSK 4782/21, 26 sierpnia 2020 r., II OSK 1002/20 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
A zatem, dla zastosowania art. 234 ust. 3 P.w. niezbędne jest zaistnienie łącznie dwóch przesłanek, zdarzeń wywołanych przez właścicieli gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające ma wykazać, czy zmiana nastąpiła oraz czy miała ona wpływ na panujące na gruncie stosunki wodne. Konieczne jest także ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na sąsiednim gruncie szkodą.
W kontrolowanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy M.K. i A.Ś. współwłaściciele działki nr [...] poprzez podwyższenie terenu i utwardzenie drogi spowodowali zmiany stanu wody na gruncie, która szkodliwie oddziałuje na grunt sąsiedni (działkę nr [...]) stanowiący współwłasność R.A. i K.A. ?
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, którego skarżący nie zdołali dotychczas skutecznie zakwestionować wynika, że R.A. i K. A. są współwłaścicielami działki nr ew. [...], położonej w miejscowości W., gm. B. Działka nr [...] zabudowana jest domem mieszkalnym jednorodzinnym, wybudowanym w latach 2013-2015. Przed budynkiem znajduje się utwardzony kostką brukową podjazd. Pozostały teren działki nr [...] stanowi obszar biologicznie czynny. Wody z dachu odprowadzane są rurami spustowymi do studni chłonnych. Teren ogrodzony jest siatką metalową na podmurówce betonowej zagłębionej w grunt. Na granicy spornych działek podmurówka znajduje się równo z powierzchnią terenu. Zanim doszło do wywyższenia terenu działki nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wybudowanym w latach 2019-2022, stanowiącej współwłasność M.Ś. i A.Ś., wody opadowe i roztopowe miały swobodny przepływ, odpływ wód z uwagi na naturalne ukształtowanie terenu odbywał się z działki nr [...] w kierunku działki nr [...], o czym świadczy dobitnie dokumentacja fotograficzna załączona przez R.A. do pisma z 29 listopada 2023 r., obrazująca teren działki nr [...] przed jej zagospodarowaniem, jak również sporządzona w toku postępowania wyjaśniającego opinia biegłego, do której Sąd odniesie się w dalszej części rozważań. Przede podwyższeniem terenu działki nr [...], po intensywnych opadach deszczu woda zalegała na terenie działki nr [...] i częściowo wzdłuż ogrodzenia działki nr [...], maksymalnie w ciągu 24 godzin woda znikała z działki nr [...]. Natomiast po podwyższeniu terenu nieruchomości nr [...] M.K. wyznaczył ze swojej działki prowizoryczną drogę dojazdową na pole uprawne za działką nr [...], używając do podwyższenia terenu odpadów budowlanych w postaci gruzu, kamienia polnego, ziemi i pozostałości po budowie (dowód: pisma M.Ś. złożone w organie pierwszej instancji 6 grudnia 2023 r. i 27 maja 2024 r.). W rezultacie wody opadowe zalegają na działce nr [...] długimi tygodniami. Woda wdziera się głębiej na teren działki nr [...] w jej północno-wschodnią część aż pod sam podjazd, co doprowadziło do szkody polegającej na zniszczeniu nasadzeń na działce nr [...] w postaci 20-tu pięcioletnich tui. Z załączonego do akt sprawy protokołu oględzin działek nr [...] i [...] z 26 stycznia 2024 r., opatrzonych własnoręcznymi podpisami uczestniczących w nich R.A. i M.Ś. wynika, że w dniach poprzedzających oględziny występowały roztopy śniegu oraz opady deszczu. W dniu oględzin stwierdzono zaleganie wody w znacznym stopniu wzdłuż działki nr [...] oraz wzdłuż północnej części działki. Część nasadzeń występujących na działce nr [...] zalana była wodą. Dodatkowo potwierdzono fakt zalegania wody przy zbiorniku na gaz płynny, służącym do ogrzewania domu. Stwierdzono również, że budynek na działce nr [...] usytuowany jest wyżej niż pozostała część działki, występuje spadek terenu wokół domu w stronę wschodnią, zachodnią i północną. W trakcie oględzin stwierdzono również, że na granicy działki nr [...] i [...] doszło do utwardzenia drogi dojazdowej do pola znajdującego się po południowej stronie działki za pomocą gruzu i ziemi. W północnej części działki nr [...] stwierdzono zaleganie wody szczególnie na terenie urządzonej drogi oraz przy granicy z drogą gminną. Teren wokół domu usytuowanego na działce nr [...] jest świeżo zagospodarowany ziemią, nieporośnięty trawą. Wzdłuż ogrodzenia po zachodniej części działki nr [...] wykonano rowek odprowadzający wodę z tylnej części działki nr [...] w kierunku frontu działki. Do protokołu oględzin załączono dokumentację fotograficzną.
Celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zweryfikowania sprzecznych stanowisk R.A. i M.Ś., który twierdził, że podjęte przezeń działania nie doprowadziły do zmiany stosunków wodnych na gruncie, organ pierwszej dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego w zakresie hydrogeologii i zmian stosunku wodnych dr T.N.. Z przedłożonej przezeń "Ekspertyzy w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnej, dotyczącej zmiany stanu wody na działkach o nr ew. [...] i [...] w miejscowości W., gm. B." wynika, że przed wykonaniem zmian na działce nr [...] teren na granicy spornych terenów obniżał się na wschód, w kierunku centrum działki nr [...]. Analiza zgromadzonych materiałów wskazuje, zdaniem biegłego, że ze względu na ukształtowanie terenu oraz warunki geologiczne, teren działki nr [...] jest predystynowany do okresowych podtopień, które występowały na tym terenie przed wykonaniem prac budowlanych na działce nr [...], o czym świadczy rys. 19. Teren nie był odwadniany przez rowy melioracyjne znajdujące się po północnej stronie drogi. Analiza Numerycznego Modelu Terenu z 2023 r. wskazuje, że kierunki odpływu wód zostały zmienione w stosunku do obserwowanych w 2011 r. Główny spływ wód został przesunięty w kierunku wschodnim, ale część wód spływa obecnie na granicy spornych nieruchomości. Przed podniesieniem terenu na działce nr [...] odpływ wód z działki nr [...] odbywał się w kierunku centrum działki nr [...], co obrazuje rys. 21 (k. 30 ekspertyzy). Natomiast obecnie kierunki te zostały zmienione poprzez wykonanie nasypu antropogenicznego na działce nr [...] i utwardzenie podłoża, o czym świadczy dobitnie załącznik nr 1 do ekspertyzy. Biegły przeprowadził badania podłoża działki nr [...] aż w 77 punktach pomiarowych, które wykazały, że na powierzchni terenu znajduje się nasyp antropogeniczny o miąższości ok. 0,6m. Według biegłego analiza różnicowa NMT z 2011 r. i 2023 r. potwierdza podwyższenie terenu działki nr [...] o 0,5m - 0,9m w wyniku nawiezienia materiału antropogenicznego o słabych parametrach infiltracyjnych (rys. 22). Podwyższenie i utwardzenie terenu działki nr [...] spowodowało zmianę kierunku odpływu wód w kierunku działki nr [...]. Zastosowanie do podwyższenia i ukształtowania terenu materiałów antropogenicznych o słabych parametrach infiltracyjnych spowodowało zwiększenie lokalnego natężenia spływu wód w kierunku działki nr [...]. Podwyższenie terenu działki nr [...] spowodowało także zmniejszenie obszaru depresji występującej na tym terenie i przesunięcie terenu podtopień na wschód. Reasumując biegły stwierdził, że okresowe zmiany stanu wody na działce nr [...] pod wpływem wód opadowych i roztopowych, w najmniej korzystnym okresie roku są bezpośrednim efektem zmian na działce nr [...] wynikających z wykonania nasypu antropogenicznego. W ekspertyzie wykazano związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą zagospodarowania terenu a zmianą kierunków i zwiększenia natężenia odpływu wód, co w połączeniu ze słabymi parametrami infiltracyjnymi płytko występujących glin w podłożu powoduje podtopienia. Według biegłego, działania właściciela działki nr [...] powodujące podwyższenie terenu poprzez wykonanie nasypu antropogenicznego o wysokości 0,5-0,9m stanowią naruszenie stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 P.w. Działania te mają negatywne skutki dla nieruchomości sąsiedniej nr [...].
Według Sądu, zalegająca w aktach sprawy opinia biegłego sporządzona została w sposób jasny, logiczny i spójny przez osobę dysponującą w tym zakresie wiedzą specjalną z zakresu geologii, hydrogeologii i zmian stosunków wodnych - dr T.N., którą to wiedza z kolei nie dysponują organy administracyjne obu instancji jak i tutejszy Sąd. Stanowi ona wiarygodny i miarodajny, aczkolwiek nie jedyny, dowód w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, którego skarżący i ich pełnomocnik w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego, nie zdołali skutecznie podważyć, przedkładając kontropinię sporządzoną na zlecenie skarżących. Zgromadzony dotychczas kompletny materiał aktowy sprawy ponad wszelką wątpliwość dowodzi, że przed podwyższeniem terenu działki nr [...] wody opadowe i roztopowe spływały z działki nr [...] w kierunku działki nr [...]. Natomiast po podwyższeniu terenu działki nr [...] i utwardzeniu znajdującej się nań drogi dojazdowej do pola, wody opadowe i roztopowe spływają z działki nr [...] w kierunku działki nr [...]. Oczywistym jest więc, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia ze zmianą stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich w tym wypadku działki nr [...], jako że w wyniku podtopień i długotrwałego zalegania wody zniszczonych zostało 20 pięcioletnich tui. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżących jak i ich pełnomocnika w toku kontrolowanego postępowania wykazany został bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wody a szkodą (szkodliwym oddziaływaniem) na gruncie sąsiednim, co stanowiło dostateczną podstawę do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w trybie art. 234 ust. 3 P.w. W tych okolicznościach zarzut naruszenia art. 234 ust. 3 P.w. Sąd uznał za niezasadny.
Przechodząc następnie do oceny nałożonego na skarżących decyzją organu pierwszej instancji obowiązku usunięcia skutków naruszenia stosunków wodnych stwierdzić trzeba, że w tym zakresie biegły przewidział dwa alternatywne rozwiązania. Według biegłego należy nakazać właścicielowi działki nr [...] zmianę nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część działki nr [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku północnym należy ująć do zbiornika na wody deszczowe lub odprowadzić do rowu melioracyjnego.
Z uwagi na to, że w pierwszej z wydanych w toku kontrolowanego postępowania decyzji z 19 czerwca 2024 r. Wójt Gminy Brójce nałożył na skarżących obowiązek obniżenia profilu drogi i ujęcia wód do szczelnego zbiornika na wody deszczowe o pojemności nie mniejszej niż 4000 litrów, który zostanie wkopany w grunt i będzie połączony kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni nie rozważając w motywach podjętego rozstrzygnięcia możliwości zastosowania alternatywnego rozwiązania w postaci odprowadzenia wód do rowu melioracyjnego, co stanowiło zasadniczą przesłankę skasowania wspomnianej decyzji mocą decyzji Kolegium z 2 października 2024 r., w ponownie prowadzonym postępowaniu organ podjął czynności wyjaśniające w tym kierunku. Mianowicie, materiał aktowy sprawy został uzupełniony o korespondencję e-mailową prowadzoną pomiędzy organem a biegłym w okresie od 7 maja 2024 r. do 23 maja 2024 r., z której wynika, że zbiornik na wody deszczowe na działce nr [...] winien być szczelny i mieć pojemność co najmniej 4000 l, nadto winien być wkopany w grunt oraz połączony kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni. Z akt sprawy wynika również, że prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ zweryfikował możliwość odprowadzenia wód do rowu melioracyjnego ostatecznie jednak wykluczając możliwość zastosowania zaproponowanego przez biegłego rozwiązania. Mianowicie, pismem z 18 października 2024 r. Wójt Gminy Brójce zwrócił się do Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z prośbą o udzielenie informacji, czy rów na działce nr [...] w miejscowości W. (w szczególności w okolicy posesji nr [...] przy ul. [...]) w oparciu o posiadaną dokumentację jest klasyfikowany jako rów melioracyjny czy jako rów przydrożny. Zarząd Zlewni w Sieradzu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, jako organ właściwy do prowadzenia ewidencji melioracji wodnych zgodnie z art. 240 ust. 4 pkt 15 w zw. z art. 196 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.), w pisemnej odpowiedzi z 4 listopada 2024 r. poinformował, że na przedmiotowej działce nie występują urządzenia melioracji wodnych ujęte w ewidencji melioracji wodnych prowadzonej przez Zarząd Zlewni w Sieradzu. Z posiadanych przezeń informacji wynika, że przez działkę przebiega urządzenie wodne - rów, który nie jest ujęty w ewidencji melioracji wodnych, nie stanowi zatem rowu melioracyjnego. Ustalenie charakteru rowu występującego na działce nr [...], wbrew twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, spoczywało na organie, a nie na biegłym, bowiem to rolą organu jest podjęcie czynności wyjaśniających celem ustalenia niewadliwego stanu faktycznego sprawy. Dodatkowo 22 października 2024 r. przeprowadzono oględziny rowu zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości W., w szczególności w okolicach posesji nr [...] i [...] przy ul. [...]. Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej na tą okoliczność i załączonej do niej dokumentacji fotograficznej wraz z mapką przedmiotowy rów powinien odprowadzać wodę ze wschodu w kierunku zachodnim, gdzie łączy się on z dopływem w W. z rzeką [...]. W trakcie wizji ustalono, że sporny rów nie posiada ciągłości, ponieważ kierując się na zachód, już na wysokości działki nr [...] rów jest całkowicie zasypany. Zważywszy na powyższe okoliczności oraz fakt, że w trakcie roztopów i opadów rów jest całkowicie zalany wodą stwierdzono, że każda dodatkowa ilość wody wprowadzona do rowu może spowodować wylewanie wody z rowu na okoliczne działki. Powyższe ustalenia, mające pełne oparcie w materiale aktowym sprawy, którego skarżący nie zdołali podważyć, w przekonaniu Sądu, stanowiły dostateczną podstawę do nałożenia nań w drodze decyzji Wójta Gminy Brójce z 23 grudnia 2024 r., utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją Kolegium z 17 lutego 2025 r. obowiązku zmiany nachylenia profilu poprzecznego wewnętrznej drogi dojazdowej stanowiącej zachodnią część dz. [...] poprzez obniżenie terenu o 10 cm przy granicy z dz. [...] oraz 20 cm w części wschodniej drogi przy nowym ogrodzeniu wewnętrznym na dz. [...], tak aby odpływ wody z drogi odbywał się w kierunku wschodnim, czyli od ogrodzenia dz. [...]. Wody spływające tak ukształtowaną drogą wewnętrzną w kierunku północnym winny zostać ujęte do zbiornika na wody deszczowe, który zostanie wkopany w grunt i będzie połączony kratką ściekową zbierającą wody z powierzchni. Ponadto zbiornik na wody deszczowe powinien być szczelny i mieć pojemność nie mniejszą jak 4000 litrów. Właściciele dz. [...] zobowiązani zostali również uzyskać wszelkie wymagane prawem pozwolenia. Określony decyzją termin wykonania obowiązku - do 30 kwietnia 2025 r. nie był kwestionowany przez skarżących i - w ocenie Sądu - należało go ocenić, jako dający realną możliwość jego zachowania. W motywach poddanych sądowej kontroli decyzji organy obu instancji rzeczowo i logicznie wyjaśniły z jakich powodów skutecznym rozwiązaniem będzie odprowadzenie wód opadowych do szczelnego zbiornika wykazując przy tym brak możliwości odprowadzenia wód do rowu, który nie jest rowem melioracyjnym a rowem przydrożnym. Chybiony w związku z powyższym jest zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. Dodać w tym miejscu trzeba, że ewentualne koszty, które będą zmuszeni ponieść skarżący celem realizacji nałożonego decyzją obowiązku są prostą konsekwencją stwierdzonego naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]. Jednocześnie trzeba mieć na względzie fakt, że w kontrolowanym postępowaniu trafnie poza zakresem rozważań organów orzekających w sprawie pozostawała argumentacja skarżących, wedle której na skutek obniżenia terenu działki nr [...] o 10 cm i o 20 cm wody opadowe będą przepływały z działki nr [...] na działkę należącą do skarżących, a w konsekwencji będą ją podtapiały i zalewały, wobec czego przed ewentualnym wydaniem decyzji nakazującej skarżącym obniżenie terenu oraz usytuowanie na gruncie zbiornika na wodę deszczową organ winien ustalić, jakie prace należy wykonać tak aby zarówno działka nr [...] i działka nr [...] nie były zalewane. Wbrew odmiennemu w tym zakresie zapatrywaniu skarżących, w weryfikowanym postępowaniu organy nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym kierunku, a jedynie do ustalenia, czy na dzień wydania decyzji nastąpiła zmiana stosunków wodnych, które są przyczyną szkody na działce sąsiedniej nr [...], co zresztą prawidłowo uczyniły. Z tych samych względów prawidłowo poza zakresem rozważań organów obu instancji pozostawały twierdzenia skarżących jakoby na działce nr [...] znajdowały się studnie chłonne w postaci nieszczelnych zbiorników z otworami u dołu, braku przepustu, który odprowadzałby wodę do rowu melioracyjnego, czy też szczelnego ogrodzenia.
Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd za chybione i niemające oparcia w aktach sprawy uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 234 ust. 3 P.w., art. 234 ust. 3 P.w. w zw. z art. 7 i art. 7b k.p.a. W toku kontrolowanego postępowania organ ponad wszelką wątpliwość zgromadził kompletny materiał dowodowy, na podstawie którego ustalił poprawny stan faktyczny sprawy, stanowiący następnie podstawę do wydania decyzji w trybie art. 234 ust. 3 P.w. W motywach zaskarżonej decyzji, sporządzonych z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w art. 107 § 3 k.p.a., Kolegium jasno i rzeczowo wyjaśniło przesłanki natury faktycznej i prawnej, które przesądziły o podjętym rozstrzygnięciu. Organ odwoławczy ustosunkował się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Okoliczność, że poddana sądowej kontroli decyzja nie odpowiada oczekiwaniom skarżących nie świadczy automatycznie o jej wadliwości i konieczności usunięcia jej z obrotu prawnego. Analiza akt sprawy nie potwierdza również zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Lektura skargi dowodzi, że pełnomocnik skarżących sformułował w niej ogólnikowe i stosunkowo lakoniczne zarzuty, stanowiące w istocie polemikę ze stanowiskiem organów obu instancji i przywołał na ich poparcie orzecznictwo sądów administracyjnych. Przede wszystkim stwierdzić należy, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie zachodziła podstawa do przeprowadzenia dowodu z opinii uzupełniającej albo przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, skoro zdaniem organów, zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...], wykazana w opinii biegłego ma charakter oczywisty i nie budzący wątpliwości. Skoro sporządzona dla potrzeb sprawy niniejszej opinia opracowana została przez osobę legitymującą się w wymaganej dziedzinie wiedzą specjalistyczną jest kompletna, spójna wewnętrznie, jak i znajduje potwierdzenie w pozostałym dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym, to na stronie ciąży obowiązek podważania jej wiarygodności. Organ nie jest bowiem zobowiązany do przeprowadzenia każdego wnioskowanego przez stronę dowodu oraz do jego weryfikacji, zwłaszcza gdy tak jak w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości opinii sporządzonej na jego zlecenie, zaś głównym argumentem przemawiającym za sporządzeniem kolejnej opinii, miałoby być wyłącznie odmienne oczekiwanie skarżących. Zatem doprecyzowanie przez biegłego wymogów co do pojemności i szczelności zbiornika na wody opadowe, dokonane w korespondencji e-mailowej, załączonej do akt sprawy, z którą skarżący przed wydaniem decyzji miał możliwości zapoznania się w trybie art. 10 § 1 k.p.a., nie stanowi uchybienia istotnie rzutującego na wynik sprawy.
Skoro więc poddana sądowej kontroli decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Brójce odpowiadają prawu a żaden z ferowanych w skardze zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, Sąd zobligowany był oddalić skargę.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło