II SA/Łd 297/25

WyrokWSA w Łodzi2025-10-23

Skład orzekający: Jarosław Czerw, Robert Adamczewski, Agata Sobieszek-Krzywicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z opłatami za energię elektryczną, czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów komunikacji miejskiej, zakup środków czystości, zakup tonera i papieru do drukarki jest zgodna z prawem, mimo spełnienia kryterium dochodowego, gdy organ uznał, że część z tych wydatków nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, a wnioskodawca nie współpracuje w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo skorzystały z uznania administracyjnego, odmawiając przyznania zasiłku celowego. Mimo spełnienia kryterium dochodowego, organy zasadnie oceniły, że część wnioskowanych wydatków nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, a wnioskodawca nie wykazał wystarczającej współpracy w przezwyciężaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, np. poprzez niepodjęcie działań w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności czy nieuregulowanie zaległości podatkowych.
Stan faktyczny
H. S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie różnych rachunków i wydatków. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że część wnioskowanych wydatków (np. toner, papier) nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, a wnioskodawca generuje koszty przez nadmierną korespondencję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że choć kryterium dochodowe było spełnione, to nie wszystkie potrzeby były "niezbędne", a wnioskodawca nie współpracuje w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej. Skarżący wniósł skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 23 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2025 roku sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 marca 2025 roku nr SKO.4115.47.2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. MR Decyzją z dnia 4 marca 2025 r. nr SKO.4115.47.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej również jako: "k.p.a."), art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 8 ust, 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (wówczas t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej również jako: "u.p.s.") oraz § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1044) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 13 lutego 2025 r., znak: MOPS.5100.615.2025, odmawiającą przyznania H. S. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłatę rachunków za energię elektryczną, czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki za miesiąc listopad 2024 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: W dniu 29 listopada 2024 r. H. S. złożył w organie pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowanej w formie zasiłku celowego na opłatę rachunków za energię elektryczną, czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki za listopad 2024 r. Tego samego dnia został ze skarżącym przeprowadzony wywiad środowiskowy (skarżący przebywał wówczas w Szpitalu [...] w Łodzi i wywiad został przeprowadzony przez pracownika socjalnego Szpitala). W trakcie wywiadu ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera świadczeń ZUS, utrzymuje się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej. W dniu 24 grudnia 2024 r. skarżący złożył w organie pierwszej instancji kolejny wniosek o przyznanie dodatkowej pomocy w formie zasiłku celowego. W dniu 10 stycznia 2025 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania skarżącego wywiad środowiskowy, w trackie którego ustalono, że skarżący mieszka sam w mieszkaniu, którego jest właścicielem. Mieszkanie znajduje się na parterze bloku i składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki oraz WC. Lokal jest wyposażony w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego, lecz wymaga remontu. Warunki mieszkaniowe uległy pogorszeniu. Lokal wyraźnie nie jest na bieżąco porządkowany, nieustannie przybywa dokumentacji, która znajduje się we wszystkich pokojach, zarówno na podłodze, jaki i na meblach. Z uwagi na powstałe zadłużenie w opłatach wstrzymana została dostawa energii elektrycznej. Aktualnie wnioskodawca ma zamontowany licznik przedpłatowy. Skarżący nie jest zarejestrowany w PUP w Z. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie pracuje dorywczo. H. S. choruje przewlekle, jest po przebytym zabiegu chirurgii naczyniowej. Jak podaje, ma przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, żylaki kończyn dolnych, choruje na nadciśnienie tętnicze. Jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów: gastrologa, neurologa, ortopedy i kardiologa. Z uwagi na stan zdrowia wnioskodawca musi regularnie przyjmować leki, a także stosować specjalistyczną dietę, co w ocenie lekarza gastrologa przyczyniło się do poprawy stanu zdrowia. W dniu 31 października 2023 r. doszło do potrącenia skarżącego samochodem osobowym, na skutek czego rozpoznano stłuczenie dolnej części grzbietu i miednicy, kolana prawego, biodra prawego i prawej kończyny górnej. H. S. otrzymał skierowanie do poradni neurochirurgicznej, gdzie rozpoznano mononeuropatię kończyny górnej i zalecono wykonanie rezonansu magnetycznego. Towarzystwo Ubezpieczeniowe [...] przyznało na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienie za szkody powstałe w zdarzeniu drogowym w dniu 31 października 2023 r. w kwocie 500 zł, które w dniu 14 listopada 2023 r. zostało wypłacone. Strona nie zawarła porozumienia zamykającego sprawę, prowadzone jest postępowanie o wypłatę wyższej kwoty. H. S. do wniosku o udzielenie wsparcia przekazał receptę z wyceną zakupu leków na łączną kwotę 930 zł. Skarżący twierdzi, że niezwłocznie musi wykupić receptę, gdyż są na niej niezbędne antybiotyki. H. S. nie ma kontaktu z rodziną, jego rodzice nie żyją, jest jedynakiem. Posiada dwoje dorosłych dzieci, z którymi z uwagi na konflikty rodzinne na tle majątkowym również nie utrzymuje kontaktu. Wnioskodawca oczekuje na wypłatę należnych środków finansowych od byłej małżonki. W sierpniu 2022 r. został złożony wniosek o nadanie tytułu wykonawczego, jednakże dotychczas skarżący nie otrzymał wypłaty należności. Wnioskodawca podał, iż na skutek prowadzonego postępowania sądowego wysokość należności opiewa na kwotę około 80 tys. zł. H. S. podczas wywiadu po raz kolejny został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności z uwagi na stan zdrowia. Nadal nie podjął jednak żadnych działań w tym kierunku. Decyzją z dnia 13 lutego 2025 r., znak: MOPS.5100.615.2025 Prezydent Miasta Zgierza odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na opłatę rachunków za energię elektryczną, czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki za miesiąc listopad 2024 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż skarżący aktualnie utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, świadczenia pieniężnego na zakup żywności oraz zasiłków celowych. Wysokość świadczenia pieniężnego na zakup żywności oraz zasadność przyznania zasiłku celowego uzależnione są od wskazanych uzasadnionych potrzeb, jak również od posiadanych środków na realizację zadań. Organ decyzjami z dnia 13 grudnia 2024 r. przyznał skarżącemu w okresie od 1 listopada 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. zasiłek okresowy na utrzymanie w wysokości po 388 zł miesięcznie oraz zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 160 zł. Ponadto decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na częściowe pokrycie części kosztów leków i leczenia w kwocie 150 zł oraz zasiłek celowy na zakup okularów w wysokości 50 zł. Został on również objęty wsparciem w formie artykułów żywnościowych w ramach Programu Funduszy Europejskich na Pomoc Żywnościową 2021-2027 - Program 2023. Organ podkreślił, iż zasiłek okresowy jest świadczeniem, mającym zapewnić okresowy dochód, którym osoba będzie dysponowała w miarę swobodnie, zaspokajając bieżące potrzeby. Natomiast zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Niezbędna potrzeba to taka, bez której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem człowieka. W ocenie organu takie wydatki jak zakup tonera czy papieru do drukarki nie należą do wydatków mających na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb. Ponadto, zdaniem organu, skarżący generuje koszty z powodu licznych kopii pism, które wysyła do organu. Dodatkowo pracownik socjalny kilkukrotnie wskazywał na zasadność wystąpienia przez skarżącego ze stosownym wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wnioskodawca nie podjął jednak działań w tym kierunku, negując potrzebę uzyskania stosownego orzeczenia. Ustalenie stopnia niepełnosprawności mogłoby skutkować uzyskaniem uprawnień do zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego i jednocześnie przyczyniłoby się do poprawy sytuacji dochodowej wnioskodawcy. Zasiłek celowy natomiast stanowi fakultatywną formę pomocy i nawet w sytuacji, gdy występują wymienione w ustawie przesłanki, organ nie musi go przyznawać. Organ podkreślił, że pomaganie nie oznacza całkowitego utrzymania i zaspokojenia wszystkich potrzeb życiowych w pełnej wysokości, a organ administracji publicznej działa w granicach środków, którymi dysponuje z obowiązkiem uwzględnienia potrzeb wszystkich wnioskujących. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. S., lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. Na wstępie swoich rozważań organ odwoławczy podkreślił, iż organy administracji publicznej takie jak Prezydent Miasta Zgierza oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie są podmiotami publicznymi uprawnionymi do ścigania przestępstw i prowadzenia postępowań w sprawach karnych. Żaden z przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego nie określa obowiązków organów administracji publicznej związanych z doniesieniami o popełnieniu przestępstw. W związku z tym Kolegium poinformowało skarżącego, że podmiotem właściwym do przyjmowania zawiadomień o popełnieniu przestępstw jest każda jednostka prokuratury oraz Policja. Dalej organ wskazał, że Prezydent Miasta Zgierza ustalał stan faktyczny, opierając się zarówno na informacjach przekazywanych przez H. S., w tym w formie oświadczeń składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej, jak i na ustaleniach dokonanych podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego dokonanej w dniu 29 listopada 2024 r. oraz na faktach znanych organowi z urzędu z powodu prowadzenia licznych postępowań dotyczących wnioskodawcy, korzystającego z pomocy społecznej od wielu miesięcy. Bezsporna jest przy tym okoliczność, że H. S. stale i od wielu lat korzysta z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi oceniło, iż w sytuacji skarżącego, który w chwili orzekania nie posiadał dochodu, bezspornie spełniona jest przesłanka dochodowa. Jednakże organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji, że w odniesieniu do żądań zawartych w piśmie z dnia 29 listopada 2024 r. nie została spełniona przesłanka dotycząca niezbędnej życiowej potrzeby. Oczekiwanie, że organ pomocy społecznej przyzna zasiłek celowy na pokrycie kosztów związanych z opłatami za Internet, czy opłatę czynszu w sytuacji, gdy zaległości wynoszą ponad 43.000 zł, a dotychczas przyznawane na ten cel świadczenia nie były przeznaczane na choćby częściowe uiszczenie opłat za czynsz, uznać należy za oczekiwanie niezasługujące na spełnienie. Taka potrzeba, choć może subiektywnie istotna, to zdaniem organu jednak nie jest niezbędną potrzebą życiową, na którą ustawodawca zezwala przyznawać zasiłki celowe. W orzecznictwie wskazuje się, że niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Organ podkreślił, iż nie może być akceptowana sytuacja, w której organ pomocy społecznej mający ograniczone środki i obowiązek udzielania pomocy wszystkim osobom spełniającym kryterium dochodowe, będzie wydawać te środki na stałą pomoc w zaspokojeniu wszystkich oczekiwań i w pełnej wysokości jednej osoby. Organ pierwszej instancji bezspornie stale i długotrwale udziela pomocy H. S., w tym przyznając zasiłki celowe na zaspokojenie różnych potrzeb życiowych (nie tylko niezbędnych) i w kwotach nie stanowiących kwot minimalnych. Organ przypomniał więc, że pomaganie nie oznacza całkowitego utrzymania i zaspokajania wszystkich potrzeb życiowych w pełnej wysokości, a organ administracji publicznej działa w granicach środków, którymi dysponuje z obowiązkiem uwzględniania potrzeb wszystkich o pomoc wnioskujących. Ponadto zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 39 u.p.s. i podkreślaną przez orzecznictwo, zasiłek celowy stanowi fakultatywną formę pomocy i nawet w sytuacji, gdy występują wymienione w tym przepisie przesłania, organ nie musi go przyznać. Pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Jak również wskazał organ, jedną z okoliczności dających prawo do korzystania z pomocy społecznej jest ustalenie przez organy pomocy społecznej, czy osoba o nią wnioskująca ma możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje, przy wykorzystaniu własnych możliwości i zasobów np. majątkowych, finansowych. Z okoliczności ustalonych przez organ pierwszej instancji wynika natomiast, że H. S. mógłby m.in. otrzymać zwrot nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osoby fizycznej za rok 2022 r. i to w wysokości przekraczającej 5000 zł. Pomimo takiej możliwości i bezspornego faktu sporządzania - mimo niesprawnej prawej ręki - licznych pism do MOPS w Z., Odwołujący się nie złożył korekty zeznania do organu podatkowego, do czego był zobowiązany. Również i ten fakt świadomej i nieuzasadnionej bierności w pozyskiwaniu przez stronę dochodu, umożliwiającego samodzielne zaspokajanie swoich niezbędnych potrzeb życiowych, należy brać pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Ponadto H. S. jest ojcem dwóch dorosłych synów, do których może się zwrócić o pomoc. Wnioskodawca twierdzi jedynie, że nie utrzymuje z nimi kontaktu. Jednocześnie o pomoc taką występuje do organu pomocy społecznej, który nie dysponuje swoimi pieniędzmi, lecz pieniędzmi podatników - innych osób fizycznych danej społeczności. Tymczasem to przede wszystkim na członkach rodziny, w tym na dorosłych dzieciach, ciąży obowiązek pomagania innym członkom rodziny znajdującym się w trudnej sytuacji, a nawet - jak podaje odwołujący się - zagrożonych kalectwem. Ten obowiązek jest nie tylko kwestią woli, lecz również prawa. Należy więc przyjąć, że skoro uprawnione do alimentów osoby mające poczucie, że grozi im kalectwo, nie występują o taką pomoc w stosunku do osoby, od której pomoc ustawowo się należy, to tym samym nie współpracują one w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Ustawodawca jednoznacznie określa poprzez art. 11 ust. 2 u.p.s., że takim osobom właściwy organ może odmówić pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło zatem, że organ pierwszej instancji działał zgodnie z obowiązującym prawem w granicach uznania administracyjnego, którego nie przekroczył. Skargę na powyższą decyzję wniósł H. S., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w chwili wydawania wyroku t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.)., dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik skarżącego, zawiadomiony o wniosku organu, nie zażądał w ww. terminie przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 marca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 13 lutego 2925 r., odmawiającą przyznania H. S. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2024 r. na opłatę rachunków za energię elektryczną, czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak stanowi art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Powyższe unormowania wskazują, iż celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA: z 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22 dostępne, podobnie jak inne przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej również jako: "CBOSA"). Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącego, uregulowany w art. 39 ust. 1-3 u.p.s., zasiłek celowy, który, jak wynika z treści wskazanych przepisów, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. W przypadku tego świadczenia organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w formie i wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości. Z uznaniowym charakterem decyzji wiąże się to, że kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. Podkreślić należy również, że treść art. 39 ust. 1 u.p.s. nakłada na organy administracji obowiązek określenia, czy cel przyznania świadczenia, z którym wnioskodawca zwraca się do organów pomocowych, stanowi niezbędną potrzebę bytową. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że przez "zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (zob. wyrok WSA w Łodzi z 23 lipca 2024 r., sygn. II SA/Łd 1092/23, publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd ocenił, iż organy administracji podjęły trafne rozstrzygnięcia, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego, a swoje decyzje prawidłowo i wyczerpująco uzasadniły. Przede wszystkim należy podkreślić, iż w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostało kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem od 1 stycznia 2025 r. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł. H. S. nie osiąga żadnych dochodów, utrzymuje się jedynie z otrzymywanego wsparcia socjalnego w postaci zasiłku okresowego w kwocie 388 zł (świadczenie wypłacone za listopad i grudzień) oraz zasiłków celowych. Wsparcie to nie przekroczyło ustawowego progu dochodowego, zatem niewątpliwie sytuacja majątkowa skarżącego pozwala na przyznanie zasiłku celowego. W ocenie Sądu, wbrew argumentacji skarżącego, procedujące w sprawie organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.). Wydane w sprawie rozstrzygnięcia oparte zostały o dokonane, w sposób bezsporny ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.) oraz prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), w tym między innymi o załączoną do akt sprawy aktualizację wywiadu środowiskowego z dnia 10 stycznia 2025 r., w którym wskazano na aktualną sytuacje dochodową i rodzinną skarżącego, jak i jego stan zdrowia. Ustalenia te zostały poczynione na podstawie oświadczeń skarżącego oraz przedstawionych przez niego dokumentów. Wprawdzie organ II instancji nie ma racji, twierdząc, iż żadna z wymienionych przez skarżącego potrzeb nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Biorąc pod uwagę przytoczoną powyżej definicję niezbędnej potrzeby bytowej, Sąd uznał, że należy do nich zaliczyć wnioskowane przez skarżącego opłaty rachunków za energię elektryczną, czynsz i wodę, a także zakup żywności oraz opłatę za dostęp do Internetu. Pomimo tego organy miały prawo odmówić przyznania świadczeń na zaspokojenie tych potrzeb. Orzekając o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego, organy administracji publicznej skorzystały bowiem z przysługującego im uprawnienia w zakresie uznania administracyjnego, ważąc niewątpliwie istotne potrzeby skarżącego, kwalifikującego się do objęcia pomocą społeczną, jak i ograniczone środki finansowe, którymi dysponuje organ pomocowy i które musi rozdysponować pomiędzy pozostałe osoby objęte systemem świadczeń z pomocy społecznej, realizowanej przez Prezydenta Miasta Zgierza. Nie sposób przy tym zgodzić się ze skarżącym, że organy notorycznie odmawiają przyznania mu pomocy. Decyzjami z dnia 13 grudnia 2024 r. organ I instancji przyznał bowiem skarżącemu w okresie od 1 listopada 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. zasiłek okresowy na utrzymanie w wysokości po 388 zł miesięcznie oraz zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 160 zł. Natomiast decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na częściowe pokrycie części kosztów leków i leczenia w kwocie 150 zł oraz zasiłek celowy na zakup okularów w wysokości 50 zł. Następnie decyzjami z dnia 14 stycznia 2025 r. przyznano skarżącemu w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. zasiłek okresowy na utrzymanie w wysokości po 505 zł miesięcznie oraz zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 100 zł miesięcznie również w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r., zaś decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na częściowe pokrycie opłaty za energię elektryczną w kwocie 50 zł oraz decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. przyznano zasiłek celowy na pokrycie części kosztów leków i leczenia w wysokości 100 zł. Skarżący został też objęty wsparciem w formie artykułów żywnościowych w ramach Programu Funduszy Europejskich na Pomoc Żywnościową 2021-2027 - Program 2023. Ponadto skarżący od lat korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, które są mu przyznawane m.in. w formie zasiłków celowych w kwotach wyższych niż minimalne. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Odmowa udzielenia pomocy społecznej może być następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2009 r., sygn. I OSK 554/09; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 maja 2022 r., sygn. II SA/Rz 84/22, publ. CBOSA). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd w pełni podziela stanowisko organów administracji, zgodnie z którym skarżący nie czyni starań o poprawę swojej sytuacji życiowej. Organy zwróciły uwagę, iż bierność skarżącego, polegająca na zaniechaniu wystąpienia z korektą zeznania podatkowego, spowodowała, że nie otrzymał on zwrotu podatku dochodowego w wysokości ok. 5000 zł. Ponadto skarżący, mimo pouczeń ze strony pracowników socjalnych i twierdzeń o licznych chorobach i schorzeniach, nie złożył wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, co pozwoliłoby na otrzymanie dodatkowych świadczeń. Przyjąć zatem należy, że jest osobą zdolną do pracy, nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego. Pomimo tego nie podejmuje zatrudnienia, nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Organ trafnie wskazał również, że skarżący, jako osoba żyjąca w niedostatku, może wystąpić o alimenty od swoich dorosłych synów, czego również nie uczynił. Powyższe okoliczności wskazują więc, iż H. S. nie współpracuje z organami, nie podejmując starań o poprawę swojej sytuacji życiowej. Tym samym, wbrew twierdzeniu skarżącego, pomimo odmownego rozpatrzenia jego żądania, wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie przekracza granic uznania administracyjnego, a motywy podjętej tej decyzji przedstawione zostały w uzasadnieniach odpowiadających minimum wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wprawdzie organy błędnie uznały, że niektóre z potrzeb, wskazywanych przez skarżącego, nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, lecz uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość wydanych decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. a.bł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło