II SA/Łd 299/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Jarosław Czerw, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 marca 2025 r. znak: SKO.4114.31.2025 w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 23 stycznia 2025 r., znak: SOCII.5111.043348.2024.281885.000001.2025; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego A.S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc Zaskarżoną decyzją z 11 marca 2025 r. znak: SKO.4114.31.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania A.S., powoływanego dalej jako: "skarżący" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." oraz art. 1 ust. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 23 stycznia 2025 r., znak: SOCII.5111.043348.2024.281885.000001.2025 o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem O.S., powoływanym dalej jako: "syn" w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. (pkt 1) oraz o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem O.S. w wysokości 2 678,90 zł na okres od 4 lutego 2024 r. do 29 lutego 2024 r., w wysokości 2 988,00 zł miesięcznie na okres 1 marca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., w wysokości 3 287,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność orzeczenia tj. 31 lipca 2025 r. Z akt sprawy wynika, że 12 stycznia 2024 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Aleksandrowie Łódzkim, powoływanego dalej jako: "OPS" wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Do wniosku dołączone zostało m.in. orzeczenie o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Powiecie Łódzkim Wschodnim z [...] stycznia 2023 r., znak: [...] zaliczające syna do osób niepełnosprawnych do 31 stycznia 2025 r., wskazujące, że niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa. Decyzją z 8 lutego 2024 r. znak: OPS.ŚR.5111.8209.50.2024 Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego odmówił skarżącemu prawa do powyższego świadczenia. Decyzją z 11 marca 2024 r., znak: SKO.4114.112.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z 21 marca 2024 r, znak: OPS.ŚR.5111.8209.2024 Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wniosku skarżącego do czasu rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi znak: SKO.4114.802.2023. Postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r, znak:: SKO.4114.186.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wyrokiem z dnia 27 września 2024 r., sygn. akt. II SA/Łd 451/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił ww. postanowienia. Przywołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. (pkt 1) oraz przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem na okres od 4 lutego 2024 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność orzeczenia tj. 31 lipca 2025 r. Wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne na syna za okres 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. zostało przyznane na podstawie decyzji Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z 26 stycznia 2024 r., znak: OPS.ŚR.5111.8209.18.2024 z matce dziecka. Małżonka skarżącego uprawniona była do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna na ww. okres, a zatem uprawnienie nie przysługiwało ojcu dziecka. W związku z powyższym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przyznano skarżącemu od 4 lutego 2024 r. Dodatkowo organ stwierdził, że ważność dokumentu zaliczającego syna do osób niepełnosprawnych upłynie 31 stycznia 2025 r., wobec czego skarżący spełnia przesłanki do przedłużenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność orzeczenia, tj. 31 lipca 2025 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący nie zgadzając się z jego rozstrzygnięciem. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego również za okres od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ po przywołaniu treści art. 17 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 24 ust. 2, ust. 2a, ust. 4 u.ś.r. wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w okresie od 1 stycznia 2024 r., ponieważ 2 stycznia 2024 r. wniosek o przyznanie tożsamego świadczenia, w związku z opieką, nad synem złożyła matka dziecka, co jest przesłanką odmowy przyznania świadczenia. Kolegium wyjaśniło, że K.S., powoływana dalej jako: "matka" złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 2 stycznia 2024 r. Decyzją Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z 26 stycznia 2024 r., znak: OPS.ŚR.5111.8209.18.2024 matce przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. 5 lutego 2024 r. matka złożyła w OPS oświadczenie, w którym poinformowała, że od 4 lutego 2024 r. rezygnuje z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z 5 lutego 2024 r., znak: OPS.ŚR.5111.8209.39.2024 uchylono, na wniosek strony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem od 4 lutego 2024 r. Następnie organ przywołał treść art. 27 ust. 4 u.ś.r. i wskazał, że osobami uprawnionymi do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem są rodzice dziecka, którzy sprawują powyższą opiekę wspólnie. Bezspornym jest, że matka uprawniona była do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna na okres od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r., a zatem za powyższy okres uprawnienie do świadczenia nie przysługiwało skarżącemu. W związku z powyższym organ prawidłowo przyznał skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem od 4 lutego 2024 r. Kolegium przywołało treść art. 6bb ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.r.z.s." i wyjaśniło, że ważność dokumentu zaliczającego syna do osób niepełnosprawnych upłynie 31 stycznia 2025 r. 10 grudnia 2024 r. skarżący dostarczył do organu I instancji zaświadczenie z powiatowego zespołu potwierdzające złożenie wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z powyższym skarżący spełnia przesłanki do przedłużenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność orzeczenia tj. 31 lipca 2025 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżył w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i odstąpienie od czynności postępowania dowodowego, w wyniku czego błędnie uznano, że w styczniu 2024 r. i na początku lutego 2024 r. matce dziecka przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, odpowiada prawu co miało wyłączać to prawo w stosunku do skarżącego; 2. art. 77 § 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie matki za spełniającą przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w sytuacji gdy w materiałach zebranych przez OPS znajdowały się już dowody świadczące o nikłym zaangażowaniu K.S. w opiekę nad niepełnosprawnym synem; 3. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej z pominięciem istotnej części uzasadnienia, odnoszącej się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu; 4. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wystarczającą przesłanką przyznania matce prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zaskarżonym okresie był fakt bycia matką niepełnosprawnego i pominięcie warunku koniecznego obejmującego cały krąg osób potencjalnie uprawnionych w postaci sprawowania przez opiekuna opieki nad osobą niepełnosprawną; 5. art. 27 ust. 4 u.ś.r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiła potrzeba rozstrzygania na jej podstawie, w związku z faktem, że w czasie orzekania matka nie sprawowała opieki nad dzieckiem, a więc nie należała do kręgu podmiotów uprawnionych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że matka sprawowała w życiu syna najwyżej rolę opiekuna drugoplanowego, a w zaskarżonym okresie jej zainteresowanie dzieckiem znacząco zmalało i przestało wypełniać znamiona nawet opieki drugoplanowej. Skarżący w toku postępowania wskazywał na wręcz negatywny stosunek swojej ówczesnej małżonki do syna. W ocenie skarżącego organ powinien zweryfikować czy osoba należąca do kręgu osób mogących starać się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem. Organ zaniechał czynności w tym zakresie, w związku z czym przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego matce zgodnie z jej osobistymi deklaracjami, które stały w jawnej sprzeczności ze stanem faktycznym oraz z zebranym materiałem dowodowym. Matka już w czasie trwania małżeństwa ze skarżącym była rodzicem mniej zaangażowanym w opiekę nad niepełnosprawnym synem. Skarżący przeszedł na świadczenie pielęgnacyjne i zrezygnował z pracy, głównie ze względu na większe zaufanie jakim obdarzył go syn. W czasie sprawy rozwodowej matka wielokrotnie dawała wyrazy niezadowolenia z konieczności choćby wsparcia skarżącego w czynnościach opiekuńczych, znalazła nowego partnera, dla którego ostatecznie skarżącego z synem wyrzuciła z domu, a wcześniej sporadycznie jedynie wypełniając zwykłe obowiązki rodzicielskie. Na początku 2024 r. matka zakomunikowała skarżącemu wprost, że nie widzi możliwości opieki nawet drugoplanowej nad niepełnosprawnym synem i jej zdaniem należy umieścić syna w DPS. W styczniu 2024 r. matka przyspieszyła proces zrywania więzi z synem, w szczególności na ok. 2 tygodnie przeprowadziła się do swoich rodziców pozostawiając niepełnosprawnego syna pod wyłączną opieką skarżącego. W domu wykazywała nikłe zainteresowanie synem, przestała odbierać go z przedszkola i nie jeździła z nim na terapie. Kąpanie syna i usypianie go były od dawna domeną skarżącego. Na początku stycznia 2024 r. z matką był utrudniony kontakt logiczny, a w marcu 2024 r. matka ostatecznie zadeklarowała kontakt z niepełnosprawnym synem na poziomie jedynie 3 godzin tygodniowo. Skarżący stoi na stanowisku, że organ z dotychczasowych wywiadów dysponował wiedzą, że opiekunem pierwszoplanowym i rodzicem rzeczywiście zaangażowanym w rehabilitację niepełnosprawnego syna był skarżący, a matka zgłaszała jedynie kolejne roszczenia w związku z konfliktem rozwodowym. Następnie skarżący stwierdził, że organy nie uznały za niezbędne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego sprawdzenie, czy osoba ubiegająca się o świadczenie rzeczywiście sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym. OPS zaniechał jakiegokolwiek postępowania dowodowego, gdyż uznał, że samo bycie matką osoby niepełnosprawnej wystarczy do uzyskania takiego świadczenia. Tymczasem opieka nad osobą niepełnosprawną musi wykraczać poza sporadyczne czynności opiekuńcze. Opieka w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi cechować się co najmniej większym zaangażowaniem i troską i nie może być tylko marginalnym i niechętnym spełnianiem podstawowych obowiązków rodzicielskich. Opieka ta powinna być też dostosowana do indywidualnych potrzeb podopiecznego, co w przypadku niepełnosprawności syna oznacza przede wszystkim wyjazdy na rehabilitacje. Matka w styczniu 2024 r. ani razu nie stawiła się na żadnych zajęciach terapeutycznych. Skarżący dodał, że art. 17 u.ś.r. miał na celu odciążenie osób będących faktycznie opiekunami osób niepełnosprawnych, którzy dysponują znacznie ograniczoną, a matka w zaskarżonym okresie dysponowała pełnią możliwości zarobkowych ze względu na jedynie symboliczne kontakty z niepełnosprawnym dzieckiem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie opatrzonym datą 23 kwietnia 2025 r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego 31 lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie od organu kosztów procesu wedle norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie okazała się zasadna albowiem decyzja w ocenie Sądu jest przedwczesna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem O.S., powoływanym dalej jako: "syn" w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. (pkt 1) oraz przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem na okres od 4 lutego 2024 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność orzeczenia tj. 31 lipca 2025 r. W kontrolowanej sprawie organ I instancji wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem przysługuje skarżącemu od 4 lutego 2024 r., albowiem za okres od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. zostało przyznane matce dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymując w mocy decyzję organu I instancji stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w okresie od 1 stycznia 2024 r., ponieważ 2 stycznia 2024 r. wniosek o przyznanie tożsamego świadczenia złożyła matka dziecka, które otrzymywała do 3 lutego 2024 r. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad synem przysługuje zatem od 4 lutego 2024 r. Skarżący z kolei stoi na stanowisku, że błędne uznano matkę dziecka za spełniającą przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sytuacji jej nikłego zaangażowania w opiekę nad niepełnosprawnym synem. Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.". Świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego jednym ze świadczeń opiekuńczych zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r. Zgodnie z treścią ust. 1 ww. przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. wskazywał na przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Od nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. przepis ten wskazuje na przesłankę sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w wieku do ukończenia 18. roku życia. Mając na względzie przedstawioną powyżej zmianę w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne rozpoznawanych na gruncie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. kluczowe znaczenie będzie miało ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie tego świadczenia znajduje się w kręgu osób uprawnionych do jego przyznania oraz czy faktycznie sprawuje opiekę na osobą wskazaną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji rolą organu rozpatrującego wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie ocena zakresu i rozmiaru sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną, w szczególności codziennej aktywności i stałego zaangażowania opiekuna. Nie budzi wątpliwości, że skarżący, ojciec niepełnosprawnego dziecka do 18. roku życia dziecka, jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z przywołanym art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Ustalenia organów prowadzą również do konkluzji, że skarżący spełnia również drugą przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia, a więc sprawuje stałą i długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w wieku do ukończenia 18. roku życia. Kwestią sporną pozostaje natomiast okres na który skarżącemu przyznano wnioskowane świadczenie, tj. czy skarżącemu przysługiwało świadczenie od 1 stycznia 2024 r. czy dopiero od 4 lutego 2024 r. wobec przyznania tego świadczenia za sporny okres, tj. od 1 stycznia do 3 lutego 2024 r., matce dziecka. Mając na względzie przytoczone powyżej okoliczności, w pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że u.ś.r. nie określa definicji sprawowania opieki, lecz z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jego rozumieniu, musi być ona sprawowana stale lub długoterminowo, co wskazuje na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, z przerwami bądź też wyłącznie w określone dni. Istota sprawowania opieki w myśl art. 17 u.ś.r. wymaga bezsprzecznie stałego przebywania z dzieckiem jej wymagającym, zaangażowania oraz aktywnego udziału w codziennych czynnościach i relacji z nim. Powinna mieć ustabilizowany charakter tj. długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, a jej zakres wyznacza niepełnosprawność dziecka wymagającego opieki, tzn. konieczność wykonywania określonych czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji w warunkach dnia codziennego. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uprawnia do stwierdzenia, że bycie w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia oraz legitymowanie się przez dziecko do 18. roku życia wymagające opieki orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym automatycznie prowadzi do konkluzji o posiadaniu uprawnienia do otrzymania pomocy ze strony Państwa. Sąd stoi na stanowisku, że dopiero prawidłowo określony zakres sprawowanej opieki, zależny od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a więc w szczególności indywidualnej sytuacji dziecka wymagającego wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia czy warunków mieszkaniowych, który wypełnia unormowanie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., uprawnia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że organy dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie weryfikując zakresu sprawowanej nad małoletnim O.S. opieki w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. automatycznie stwierdzając, że przyznane w tym okresie świadczenia matce dziecka wyklucza możliwość jego uzyskania przez skarżącego. Organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego i nie zweryfikowały, w zestawieniu z wnioskiem matki dziecka, twierdzeń skarżącego, że to on stale sprawuje, w tym w spornym okresie od 1 stycznia do 3 lutego 2024 r., faktyczną opiekę nad dzieckiem, a matka pełniła w życiu syna co najwyżej rolę opiekuna drugoplanowego wypełniając obowiązki rodzicielskie wyłącznie sporadycznie. Natomiast, jak już wyżej wskazano, wyłącznie opieka sprawowana w sposób stały i długoterminowy uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Wskutek dokonania błędnej wykładni 17 ust. 1 u.ś.r. oraz braku ustalenia który z rodziców sprawował faktyczną opiekę nad dzieckiem w spornym okresie, a w rezultacie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, organ przedwcześnie uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 stycznia 2024 r. do 3 lutego 2024 r. naruszając tym samym przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organów administracji publicznej jest zgodnie z art. 7 k.p.a. podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sytuacja taka powinna mieć miejsce szczególnie w sytuacji, gdy o świadczenie, na ten sam okres, występują (jak w kontrolowanej sprawie) osoby, z których każda z osobna wskazuje siebie jako osobę sprawującą faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. W takiej sytuacji podstawowym i pierwszym zadaniem organu jest ustalenie, czy faktyczna opieka nad niepełnosprawną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia jest sprawowana przez oboje wnioskodawców. Jeżeli zaś istnieją w tym zakresie jakiekolwiek wątpliwości, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym także może zwrócić się do właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Tożsame działania organ powinien podjąć również w sytuacji, gdy konkurujący wnioskodawca złoży wniosek już po przyznaniu świadczenia innemu i pojawi się wątpliwość co do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem przez rodzica otrzymującego świadczenie. Wskazane uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego mają istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie wskazanych okoliczności faktycznych przesądza bowiem o tym, czy to wyłącznie skarżącemu czy też obojgu rodzicom przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego również na okres od 1 stycznia do 3 lutego 2024 r. Jak już bowiem wcześniej wskazano, opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem, czyli faktyczna piecza, powinna być sprawowana stale lub długoterminowo i obejmować rzeczywiste przebywanie i zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem. Złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a w szczególności sytuacja w której oboje rodzice składają wniosek o przyznanie świadczenia, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, obliguje organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność tego, czy i który z wnioskodawców sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. Dopiero ustalenie, że opieka jest sprawowana przez oboje rodziców, daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być przyznane i wypłacone temu z rodziców, który jako pierwszy złożył wniosek. Jednocześnie godzi się wyjaśnić, że Sąd podziela argumentację organu, że stosownie do treści art. 27 ust. 4 u.ś.r. w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługującego więcej niż jednej osobie sprawującej opiekę nad osobą lub osobami wymagającymi opieki przyznaje się tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna osobie, która pierwsza złożyła wniosek. Kluczowe znaczenie dla możliwości zastosowania powołanego przepisu ma jednakże zaistnienie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, co pozostało poza zakresem rozważań organów obu instancji. Jak już wcześniej wskazano, arbitralność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce, bez weryfikacji zaistnienia przesłanki stałej i faktycznej opieki na dzieckiem, budzi uzasadnione wątpliwości Sądu co do zaistnienia zbiegu uprawnień i możliwości zastosowania ww. przepisu w niniejszej sprawie. Brak weryfikacji twierdzeń skarżącego, chociażby poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. zgodnie z którym jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości, w okolicznościach niniejszej sprawy, uniemożliwia stwierdzenie kto sprawował w spornym okresie opiekę wypełniającą przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nad niepełnosprawnym synem i komu powinno przypadać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Konkludując stwierdzić należy, że ograniczenie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do arbitralnego uznania, że skoro świadczenie to zostało przyznane matce dziecka, to nie można go przyznać jego ojcu, bez wyjaśnienia wszystkich przesłanek jego przyznania wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest przedwczesne i nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i weźmie pod uwagę okoliczności dotyczące konieczności poszerzenia materiału dowodowego i dokonania jego prawidłowej oceny z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska. Obowiązkiem organu w pierwszej kolejności będzie zatem ustalenie który z rodziców sprawował w okresie od 1 stycznia do 3 lutego 2024 r. faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, a następnie prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna na ww. okres z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). dc